Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben sizin 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeninizim. Bugün hep birlikte, kitabımızdaki 7. Ünite Ölçme ve Değerlendirme sorularını çözeceğiz. Bu sorular, II. Dünya Savaşı sırasında ülkemizin yaşadığı zorlukları ve aldığı önlemleri daha iyi anlamamızı sağlayacak. Hazırsanız, haydi başlayalım!
***
A. II. Dünya Savaşı sırasında Türkiye’de alınan siyasi, askerî, sosyal veya ekonomik tedbirler aşağıda verilmiştir. Cümlelerin yanında yer alan numaraları ilgili olduğu kutulara yazınız.
Bu soruda, bize verilen 15 önlemi; Siyasi, Askerî, Sosyal ve Ekonomik olarak gruplara ayırmamız isteniyor. Gelin her bir önlemi dikkatlice inceleyip doğru kutuya yerleştirelim.
Adım 1: Siyasi Tedbirleri Bulalım
Siyasi tedbirler, devlet yönetimi, diğer ülkelerle ilişkiler ve yasalarla ilgili olanlardır. Listemize baktığımızda bu tanıma uyan bir madde var:
SİYASİ
- 15. Almanya ile saldırmazlık antlaşması imzalandı.
Açıklama: Bir başka ülkeyle antlaşma yapmak, dış politika yani siyasetle ilgili bir durumdur. Bu yüzden 15 numaralı önlem siyasi bir tedbirdir.
Adım 2: Askerî Tedbirleri Bulalım
Askerî tedbirler, doğrudan ordu, savunma ve savaş hazırlıklarıyla ilgili olanlardır. Listemizde bu kategoriye giren maddeler şunlar:
ASKERÎ
- 2. Karadeniz’de Türk gemi seferleri durduruldu.
- 4. Bütün illerde hava saldırısı riskine karşı “karartma” uygulaması başlatıldı.
- 7. Askerî harcamalar artırıldı.
Açıklama: Gemi seferlerinin güvenlik nedeniyle durdurulması, olası bir hava saldırısına karşı şehirlerin ışıklarının söndürülmesi (karartma) ve ordunun ihtiyaçları için daha fazla para harcanması, hepsi doğrudan askerî yani savunma amaçlı tedbirlerdir.
Adım 3: Sosyal Tedbirleri Bulalım
Sosyal tedbirler, halkın günlük yaşamını, sağlığını ve toplumsal düzeni etkileyen kararlardır. Listemizdeki sosyal tedbirler:
SOSYAL
- 1. Gece 23.00’ten sonra sokağa çıkma yasağı uygulandı.
- 9. Ekmek, zeytin, şeker vs. temel ihtiyaçlar karne ile verildi.
- 14. İstanbul’daki tifüs salgınını önlemek amacıyla sağlık alanında çalışmalar yapıldı.
Açıklama: Sokağa çıkma yasağı insanların gündelik hayatını, karne uygulaması insanların temel gıdaya ulaşımını, salgın hastalıklara karşı yapılan çalışmalar ise toplum sağlığını doğrudan etkiler. Bu yüzden bunlar sosyal tedbirlerdir.
Adım 4: Ekonomik Tedbirleri Bulalım
Ekonomik tedbirler ise para, üretim, tüketim, vergiler ve ticaret ile ilgili olanlardır. Listemizde bu kategoriye giren oldukça fazla madde var:
EKONOMİK
- 3. İstanbul’da özel otomobillerle trafiğe çıkmak yasaklandı. (Amaç: Benzin tasarrufu)
- 5. Üretim, tüketim ve dağıtım işleri Millî Korunma Kanunu çıkarılarak devlet kontrolüne alındı.
- 6. Tahıl stoklarına el kondu.
- 8. Undan pasta ve benzeri ürünlerin yapılması yasaklandı. (Amaç: Unu temel ihtiyaç olan ekmek için kullanmak)
- 10. Varlık Vergisi konuldu.
- 11. Toprak Mahsulleri Vergisi çıkarıldı.
- 12. Petrol Ofisi kuruldu.
- 13. Et Balık Kurumu kuruldu.
Açıklama: Vergiler (Varlık, Toprak Mahsulleri), devletin ekonomiyi kontrol altına alması (Millî Korunma Kanunu), kaynakların idareli kullanılması (benzin, un yasağı) ve yeni ekonomik kurumların (Petrol Ofisi, Et Balık Kurumu) kurulması gibi maddelerin hepsi doğrudan ekonomik tedbirlerdir.
B. Aşağıdaki cümlelerde yer alan boşluklara uygun kavramı, verilenler arasından seçerek yazınız.
Şimdi de boşluk doldurma sorularını yapalım. Verilen kelimeleri doğru cümlelerle eşleştireceğiz.
1. …………………… Mustafa Kemal Atatürk’ün 1919-1927 yılları arasını anlatan en önemli yazılı eseridir.
Cevap:Nutuk
Açıklama: Sevgili çocuklar, Nutuk, Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışından başlayarak Cumhuriyet’in ilk yıllarını kendi ağzından anlattığı ölümsüz eseridir.
2. İngiltere, Fransa, Sovyetler Birliği, ABD’nin oluşturduğu gruba …………………… Devletler denir.
Cevap:Müttefik
Açıklama: II. Dünya Savaşı’nda bu devletler birlikte hareket etmişler ve “Müttefik Devletler” olarak adlandırılmışlardır.
3. II. Dünya Savaşı sonrası uluslararası barışı korumak amacıyla …………………… Teşkilatı kurulmuştur.
Cevap:Birleşmiş Milletler
Açıklama: Savaşın getirdiği büyük yıkımdan sonra, bir daha böyle bir felaketin yaşanmaması için dünya devletleri bir araya gelerek Birleşmiş Milletler’i kurmuşlardır. Unutmayın, I. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan ise Milletler Cemiyeti idi.
4. II. Dünya Savaşı’nda Almanya, İtalya ve Japonya …………………… Devletler bloğunda yer alan devletlerdir.
Cevap:Mihver
Açıklama: Bu üç devlet, savaşın diğer tarafını oluşturuyordu ve “Mihver Devletler” olarak bilinirler.
5. II. Dünya Savaşı’nın çıkmasına zemin hazırlayan …………………… Antlaşması’nın imzalanmasıdır.
Cevap:Versay
Açıklama: I. Dünya Savaşı’nı bitiren Versay Antlaşması, Almanya’ya çok ağır şartlar dayattığı için bu ülkede hoşnutsuzluğa neden olmuş ve II. Dünya Savaşı’nın çıkmasının en önemli sebeplerinden biri olarak kabul edilmiştir.
6. Müttefik Devletler …………………… Konferansı’nda Almanya ve Japonya’ya savaş ilan etmeyen devletlerin kurulacak olan uluslararası teşkilata üye olamayacağını duyurdular.
Cevap:Yalta
Açıklama: Savaşın sonlarına doğru toplanan Yalta Konferansı’nda, savaşı kazanan Müttefikler, kurulacak olan Birleşmiş Milletler’e kimlerin katılabileceğine dair böyle bir karar almışlardır.
7. II. Dünya Savaşı sırasında Türkiye’de ürünlerin yetersiz olmasından dolayı ekmek gibi temel tüketim ürünleri …………………… ile verilmiştir.
Cevap:karne
Açıklama: Savaş nedeniyle yaşanan kıtlıkta, devletin elindeki ürünleri halka adaletli bir şekilde dağıtmak için kullandığı sisteme “karne uygulaması” denir. Her ailenin nüfusuna göre belirli miktarda ürün almasını sağlayan bir deftercikti.
8. Ülkemizde 1945 yılında çok partili hayata geçiş döneminin ilk muhalefet partisi olan …………………… Partisi kuruldu.
Cevap:Millî Kalkınma
Açıklama: Atatürk dönemindeki denemelerden sonra, Türkiye’de çok partili hayata kalıcı olarak geçişin ilk adımı, 1945’te Nuri Demirağ tarafından kurulan Millî Kalkınma Partisi olmuştur.
***
Umarım tüm soruların çözümleri anlaşılır olmuştur. Unutmayın, tarihi olayları neden-sonuç ilişkisi içinde öğrenmek, ezberlemekten çok daha kalıcıdır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!