Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğiniz görseldeki soruları sizin için adım adım, bir dersteymişiz gibi açıklayacağım. Hazırsanız, hep birlikte bu soruları analiz edip çözelim!
Soru 1 (Hazırlık Çalışması): “Dünya savaşı” kavramından anladıklarınızı açıklayınız.
Çözüm:
Adım 1: Sevgili gençler, “savaş” kelimesini duyduğumuzda aklımıza genellikle iki ülke arasındaki bir çatışma gelir. Ancak “dünya savaşı” dediğimizde, bu durum çok daha büyük ve kapsamlı bir hal alır.
Adım 2: Dünya savaşı; dünyanın farklı kıtalarından birçok devletin katıldığı, sonuçlarının sadece savaşan ülkeleri değil, tüm dünyayı ekonomik, siyasi ve sosyal olarak derinden etkilediği geniş çaplı savaşlara verilen isimdir. Yani savaşın alanı ve etkileri küreseldir, yani tüm dünyayı kapsar. Tarihte bu tanıma uyan en bilinen iki büyük savaş vardır: I. Dünya Savaşı ve II. Dünya Savaşı.
Kısacası, bir savaşın “dünya savaşı” olabilmesi için çok sayıda ülkenin katılması ve sonuçlarının bütün dünyayı etkilemesi gerekir.
Soru 2: Avrupa’daki sömürgecilik rekabetinin I. Dünya Savaşı’na etkilerini araştırınız.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruyu cevaplamak için önce “sömürgecilik” ne demek, onu hatırlayalım. Sömürgecilik, güçlü bir devletin, genellikle sanayisi gelişmiş bir devletin, daha zayıf bir ülkenin yeraltı ve yerüstü kaynaklarını kendi çıkarları için kullanmasıdır.
Adım 2: Peki bu durum I. Dünya Savaşı’nı nasıl etkiledi? Şöyle düşünelim:
- Sanayi İnkılabı: Avrupa’da Sanayi İnkılabı ile birlikte fabrikalar kuruldu ve seri üretime geçildi. Bu fabrikaların çalışması için iki şeye ihtiyaç vardı: ham madde (kömür, demir, pamuk gibi) ve üretilen ürünleri satacakları yeni pazarlar.
- Rekabetin Başlaması: İngiltere ve Fransa gibi devletler sanayileşmelerini erken tamamlayıp dünyanın dört bir yanında sömürgeler elde ettiler. Bu sömürgelerden hem ucuza ham madde alıyorlar hem de ürettikleri malları bu topraklarda satıyorlardı.
- Yeni Güçlerin Ortaya Çıkışı: Almanya ve İtalya gibi ülkeler ise siyasi birliklerini daha geç kurdular ve sanayileşme yarışına sonradan katıldılar. Onların da fabrikaları için ham maddeye ve pazara ihtiyacı vardı. Ancak dünyaya baktıklarında, en verimli toprakların ve sömürgelerin çoktan kapılmış olduğunu gördüler.
- Gerilimin Artması: İşte bu durum, yani “pastadan pay kapma” isteği, devletler arasında büyük bir rekabet ve gerilim başlattı. Almanya, İngiltere’nin ve Fransa’nın sömürgelerine göz dikmeye başladı. Bu sömürgecilik yarışı, devletleri birbirine düşman etti ve I. Dünya Savaşı’nı tetikleyen en önemli ekonomik nedenlerden biri oldu.
Soru 3: 1. I. Dünya Savaşı’nın genel nedenlerini ekonomik ve siyasi olarak sınıflandırınız. 2. “Siyasi birlik” kavramını araştırıp defterinize yazınız. Sınıfta arkadaşlarınızla tartışınız.
Çözüm (1. Kısım):
Metne göre I. Dünya Savaşı’nın iki temel genel nedeni vardır: Fransız İhtilali ve Sanayi İnkılabı. Şimdi bunları ekonomik ve siyasi olarak ayıralım.
- Ekonomik Neden:
Sanayi İnkılabı: Yukarıdaki soruda da açıkladığımız gibi, Sanayi İnkılabı ham madde ve pazar arayışını, bu da sömürgecilik yarışını başlattı. Devletler arasındaki bu ekonomik rekabet, savaşın temel ekonomik nedenidir.
- Siyasi Neden:
Fransız İhtilali: Bu ihtilal ile dünyaya milliyetçilik (ulusçuluk) akımı yayıldı. Bu akıma göre, her milletin kendi bağımsız devletini kurma hakkı vardı. Bu düşünce, özellikle Avusturya-Macaristan ve Osmanlı İmparatorluğu gibi çok uluslu devletleri olumsuz etkiledi. İçlerindeki farklı milletler isyan etmeye başladılar. Bu durum, Avrupa’nın siyasi haritasını değiştiren ve devletler arası ilişkileri geren önemli bir siyasi nedendi.
Çözüm (2. Kısım – “Siyasi Birlik” Kavramı):
Sevgili arkadaşlar, “siyasi birlik”, dağınık halde yaşayan, aynı dili konuşan, aynı kültüre sahip olan toplulukların bir araya gelerek tek bir güçlü devlet kurması demektir.
Örneğin, I. Dünya Savaşı öncesinde bugünkü Almanya ve İtalya topraklarında birçok küçük krallık ve prenslik vardı. Metinde de belirtildiği gibi, İtalya 1870’te, Almanya ise 1871’de bu küçük devletleri birleştirerek “siyasi birliklerini” tamamladılar ve güçlü birer devlet olarak tarih sahnesine çıktılar. Onların bu şekilde güçlenmesi, Avrupa’daki mevcut dengeleri değiştirdi ve sömürgecilik yarışını daha da kızıştırdı.
Soru 4: I. Dünya Savaşı’nın özel nedenlerinden hangileri savaşın ekonomik sebeplerini oluşturmaktadır?
Çözüm:
Metinde verilen özel nedenleri inceleyelim ve hangilerinin ekonomik olduğunu bulalım.
Adım 1: Özel nedenler şunlardı:
- Büyük bir sömürge imparatorluğu kurmuş olan İngiltere’nin sömürgecilik yarışında rakibi olan Almanya’yla çıkar çatışması yaşaması.
- Almanya’nın siyasi birliğini tamamlaması ve Avrupa’da İngiltere ve Fransa’nın, Uzak Doğu’da ise Japonya’nın sömürgelerine göz dikmesi.
- Fransa’nın 1870’te Almanya’ya yenilerek verdiği kömür ve demir madenleri bakımından zengin bir bölge olan Alsace-Lorraine (Alsas-Loren)‘i geri almak istemesi.
- İtalya’nın siyasi birliğini geç tamamlaması ve sömürgeler elde etmek için Afrika’da ve Akdeniz’de yayılma politikası izlemesi.
- Rusya’nın Balkanlar’da bütün Slavların bir araya getirilmesi düşüncesine dayanan Panslavizm politikası izlemesi…
Adım 2: Şimdi bu maddelerden ekonomik olanları belirleyelim:
- 1. ve 2. Madde: İngiltere-Almanya rekabeti ve Almanya’nın diğer devletlerin sömürgelerine göz dikmesi doğrudan sömürgecilik yarışı ile ilgilidir. Sömürgecilik, ekonomik bir faaliyettir. Dolayısıyla bu maddeler ekonomik sebeptir.
- 3. Madde: Fransa’nın geri almak istediği Alsas-Loren bölgesi, metinde de açıkça belirtildiği gibi “kömür ve demir madenleri bakımından zengin” bir yerdir. Kömür ve demir, sanayinin en önemli ham maddeleridir. Bu yüzden bu da kesinlikle ekonomik bir sebeptir.
- 4. Madde: İtalya’nın yeni “sömürgeler elde etmek” istemesi, tıpkı Almanya’nınki gibi, ham madde ve pazar arayışından kaynaklanır. Bu da ekonomik bir sebeptir.
Sonuç olarak, Rusya’nın Panslavizm politikası (bu daha çok siyasi ve ideolojiktir) dışındaki ilk dört özel neden, doğrudan veya dolaylı olarak savaşın ekonomik sebeplerini oluşturmaktadır.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Aklınıza takılan bir şey olursa çekinmeden sorun! İyi çalışmalar dilerim.