Merhaba sevgili gençler! Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Bugün birlikte, kitabımızdaki çok önemli bir konuyu, yani Büyük Millet Meclisi’nin (BMM) özelliklerini daha iyi anlamamızı sağlayacak bir etkinliği çözeceğiz. Bu etkinlik, BMM’nin ne kadar çok yönlü ve önemli bir kurum olduğunu kavramamıza yardımcı olacak. Haydi başlayalım!
Soru: Aşağıda verilen kavramların altlarında yer alan kutucuklara ilgili oldukları bilginin başındaki harfi yazınız.
BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NİN ÖZELLİKLERİ VE MECLİSİN ALDIĞI BAZI KARARLAR
Kavramlar:
- Demokratik Meclis
- Millî Egemenlik
- Güçler Birliği
- Savaş Meclisi
- Meclis Hükümeti
- Kurucu Meclis
Açıklamalar:
- a) Yasama, yürütme ve yargı yetkilerini kendi bünyesinde toplamıştır.
- b) Millî Mücadele’yi başlatan ve yöneten bir meclis olarak tarihî bir görev gerçekleştirmiştir.
- c) 20 Ocak 1921’de “Teşkilat-ı Esasiye Kanunu” adı verilen anayasayı hazırlamıştır.
- ç) Hükûmet işleri meclis içinden seçilecek bir heyet tarafından yürütülecektir. Meclis başkanı bu heyetin de başkanıdır.
- d) 1 Kasım 1922’de halifelikle saltanatı birbirinden ayırdı ve Osmanlı saltanatını kaldırdı.
- e) Halkın bir çok kesiminden temsilcilerin yer aldığı bir meclistir.
ÇÖZÜM VE AÇIKLAMALAR
Şimdi bu kavramlarla açıklamaları doğru bir şekilde eşleştirelim. Her birini adım adım inceleyerek neden doğru olduğunu anlayalım.
1. Demokratik Meclis ➡️ e
Adım 1: Öncelikle “Demokratik” kelimesinin ne anlama geldiğini düşünelim. Demokrasi, halkın kendi kendini yönetmesi demektir. Yani yöneticilerin halk tarafından seçilmesi gerekir.
Adım 2: Açıklamalara baktığımızda e) seçeneğinde “Halkın bir çok kesiminden temsilcilerin yer aldığı bir meclistir.” ifadesini görüyoruz. Bu, milletvekillerinin halkı temsil etmek için seçildiğini gösterir. Bu da meclisin demokratik bir yapıya sahip olduğunun en güzel kanıtıdır.
2. Millî Egemenlik ➡️ d
Adım 1: “Egemenlik” kelimesi, yönetme gücü, hakimiyet demektir. “Millî Egemenlik” ise bu yönetme gücünün bir kişiye veya aileye (padişah gibi) değil, doğrudan millete ait olmasıdır.
Adım 2:d) seçeneğinde “Osmanlı saltanatını kaldırdı.” deniyor. Saltanatın, yani padişahlığın kaldırılması demek, artık yönetme gücünün padişahtan alınıp tamamen millete verildiği anlamına gelir. Bu, Millî Egemenlik ilkesinin hayata geçirildiğini gösteren en önemli adımdır.
3. Güçler Birliği ➡️ a
Adım 1: Bir devlette üç temel güç vardır: Yasama (yasa, kanun yapma gücü), Yürütme (yasaları uygulama, yani hükümet işleri) ve Yargı (mahkemeler). Normal bir demokraside bu güçler birbirinden ayrıdır. Buna “güçler ayrılığı” denir. “Güçler Birliği” ise bu üç gücün de tek bir organda toplanmasıdır.
Adım 2:a) seçeneğinde “Yasama, yürütme ve yargı yetkilerini kendi bünyesinde toplamıştır.” deniyor. Kurtuluş Savaşı’nın o zorlu şartlarında hızlı ve etkili kararlar alabilmek için BMM, bütün bu güçleri kendi elinde toplamıştır. Bu yüzden ona Güçler Birliği ilkesini benimsemiş bir meclis diyoruz.
4. Savaş Meclisi ➡️ b
Adım 1: Bu kavram, meclisin o dönemdeki en temel görevini ifade eder. Meclis neden kurulmuştu ve ne yapıyordu?
Adım 2:b) seçeneği bize cevabı veriyor: “Millî Mücadele’yi başlatan ve yöneten bir meclis…” Millî Mücadele, bizim Kurtuluş Savaşımızdır. Dolayısıyla vatanı kurtarmak için savaşı yöneten bir meclis, doğal olarak bir Savaş Meclisi‘dir.
5. Meclis Hükümeti ➡️ ç
Adım 1: Bu, bir yönetim sisteminin adıdır. Bu sistemde yasama (meclis) ve yürütme (hükümet) iç içedir ve meclis daha üstündür. Bakanlar (hükümet üyeleri) meclis içinden tek tek seçilir ve meclis başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıdır.
Adım 2:ç) seçeneği tam olarak bu sistemi tanımlıyor: “Hükûmet işleri meclis içinden seçilecek bir heyet tarafından yürütülecektir. Meclis başkanı bu heyetin de başkanıdır.” Bu, Meclis Hükümeti sisteminin ta kendisidir.
6. Kurucu Meclis ➡️ c
Adım 1: Bir meclise “kurucu” dememizin sebebi, yeni bir devlet kurması veya o devletin temelini oluşturan anayasayı yapmasıdır.
Adım 2:c) seçeneğine baktığımızda, meclisin “‘Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’ adı verilen anayasayı hazırlamıştır.” bilgisini görüyoruz. 1921 Anayasası olan bu kanun, yeni Türk Devleti’nin ilk anayasasıdır. Anayasa yaptığı için BMM, aynı zamanda Kurucu Meclis‘tir.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, Büyük Millet Meclisi, tarihimizin en zor döneminde milletimizin iradesini temsil ederek bir çok önemli görevi aynı anda üstlenmiştir. Başarılar dilerim!