Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğiniz görseldeki soruları sizin için analiz ettim ve şimdi adım adım, hep birlikte çözeceğiz. Bu konuları daha iyi pekiştirmeniz için harika bir fırsat! Hazırsanız, başlayalım.
Ç. I. Dünya Savaşı’na kadar Mustafa Kemal’in askerlik hayatının geçtiği yerleri harita 1.3’te yer alan tablodaki boşluklara kronolojik sırada yazınız.
Bu soruda bizden, Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı başlayana kadar görev yaptığı yerleri, yani onun askerlik kariyerinin ilk basamaklarını haritadaki numaralarla eşleştirerek sırasıyla yazmamız isteniyor. Hadi bu tarihsel yolculuğa birlikte çıkalım!
- 1. Şam: Mustafa Kemal, Harp Akademisi’nden mezun olduktan sonra ilk görev yeri olarak 1905’te Şam’daki 5. Ordu’ya atanmıştır. Haritada 1 numara ile gösterilen yer burasıdır.
- 2. Manastır: Şam’daki görevinin ardından 1907’de, Makedonya’da bulunan Manastır’daki 3. Ordu Karargâhı’na atanmıştır. Haritada 2 numara ile gösterilen yer burasıdır.
- 3. İstanbul: Mustafa Kemal, Meşrutiyet’e karşı çıkan 31 Mart Ayaklanması’nı bastırmak için Selanik’ten yola çıkan Hareket Ordusu’nda Kurmay Başkanı olarak görev almış ve 1909’da İstanbul’a gelmiştir. Haritada 3 numara ile gösterilen yer burasıdır.
- 4. Trablusgarp: İtalya’nın 1911’de Osmanlı toprağı olan Trablusgarp’a saldırması üzerine Mustafa Kemal, gönüllü bir subay olarak bölgeye gitmiş ve yerel halkı İtalyanlara karşı örgütlemiştir. Haritada 4 numara ile gösterilen yer burasıdır.
- 5. Edirne (Gelibolu/Bolayır): Trablusgarp’tayken Balkan Savaşları başlamıştır. Bu savaşlar sırasında Gelibolu ve Bolayır’da görev almıştır. Özellikle II. Balkan Savaşı’nda Edirne’nin düşmandan geri alınmasında önemli bir rol oynamıştır. Haritada 5 numara ile gösterilen yer bu bölgedir.
- 6. Sofya: Balkan Savaşları’ndan sonra, 1913’te Bulgaristan’ın başkenti olan Sofya’ya ateşemiliter (askerî ataşe) olarak atanmıştır. Burada Avrupa siyasetini ve diplomasisini yakından tanıma fırsatı bulmuştur. Haritadaki 6 numaranın gösterdiği boşluğa da bu gelmelidir.
D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. Fransız İhtilali’nin getirdiği her ulusun kendi devletini kurma ve geleceğini belirleme hakkı anlamına gelen milliyetçilik akımının etkisiyle Osmanlı Devleti’ndeki azınlıklar ayaklandılar. Fransız İhtilali’nin yaydığı insan hakları, eşitlik, özgürlük, hukukun üstünlüğü gibi düşünceler, Osmanlı aydınlarını etkileyerek Tanzimat ve Islahat fermanlarıyla I. ve II. Meşrutiyetin ilanına zemin oluşturdu. Bu gelişmelere rağmen azınlık isyanları Osmanlı Devleti’nin yıkılışına kadar devam etti.
Verilen bilgilere göre
I. Fransız İhtilali Osmanlı Devleti’ni olumsuz etkilemiştir.
II. Osmanlı Devleti çok uluslu bir yapıya sahiptir.
III. Aydınların çalışmaları Osmanlı Devleti’nin dağılmasını engellemiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II
B) II ve III
C) I ve III
D I, II ve III
Sevgili gençler, bu tür sorularda bize verilen metnin dışına çıkmadan, sadece metindeki bilgilerle yargıları değerlendirmemiz gerekir. Hadi adım adım gidelim:
Adım 1: Birinci yargıyı (I) inceleyelim. Metinde “milliyetçilik akımının etkisiyle Osmanlı Devleti’ndeki azınlıklar ayaklandılar” deniyor. Bir devlette ayaklanmaların çıkması o devlet için olumsuz bir durumdur. Demek ki I. yargıya ulaşabiliriz.
Adım 2: İkinci yargıya (II) bakalım. Metinde “azınlıklar” kelimesi geçiyor. Bir devlette Sırp, Rum, Bulgar gibi farklı milletlerden oluşan azınlıkların olması, o devletin çok uluslu bir yapıya sahip olduğunu gösterir. Zaten bu yüzden milliyetçilik akımından etkilenmişlerdir. Demek ki II. yargıya da ulaşabiliriz.
Adım 3: Üçüncü yargıyı (III) değerlendirelim. Metinde aydınların Tanzimat, Islahat ve Meşrutiyet gibi çalışmalar yaptığı belirtiliyor. Ancak metnin son cümlesi çok önemli:
“Bu gelişmelere rağmen azınlık isyanları Osmanlı Devleti’nin yıkılışına kadar devam etti.”
Bu cümle bize, aydınların yaptığı bu çalışmaların isyanları ve devletin dağılmasını engelleyemediğini açıkça söylüyor. Bu nedenle III. yargıya ulaşamayız.
Sonuç: Ulaşabildiğimiz yargılar I ve II’dir. Bu yüzden doğru cevabımız A şıkkıdır.
2. Mustafa Kemal, Balkan Savaşı’nın Osmanlılar için bir bozguna dönüştüğü ve Edirne’nin Bulgar, Selânik’in Yunan işgaline uğradığı ortamda başkente dönmüştü. Üstelik geride bıraktığı annesi ve kız kardeşi göç yollarına düşmüştü. Bu yüzden duyduğu büyük üzüntüyü arkadaşı Salih Bozok’a, “Selânik’i, o güzel memleketimizi, nasıl bıraktın? Düşmana niçin teslim ettiniz de buraya geldiniz?” diyerek dile getirmişti. İstanbul’a döndüğünde Bolayır’daki Akdeniz Boğazı Kuvây-ı Mürettebesi Harekât Şubesi Müdürlüğüne atandı (25 Kasım 1912).
Metne göre
I. Mustafa Kemal’in ailesi savaştan etkilenmiştir.
II. Balkan savaşları sona ermiştir.
III. Balkan Savaşı’nda bazı Osmanlı şehirleri işgale uğramıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
Şimdi de bu metni dikkatlice okuyarak doğru çıkarımları bulalım. Unutmayın, sadece metinde yazanlara göre hareket edeceğiz.
Adım 1: Birinci yargıyı (I) inceleyelim. Metinde Mustafa Kemal’in “annesi ve kız kardeşi göç yollarına düşmüştü” ifadesi yer alıyor. Bu durum, ailesinin savaştan doğrudan ve olumsuz bir şekilde etkilendiğini gösterir. Dolayısıyla I. yargıya ulaşabiliriz.
Adım 2: İkinci yargıya (II) bakalım. Metinde savaşın Osmanlı için bir bozguna dönüştüğü anlatılıyor ve Mustafa Kemal’in 25 Kasım 1912’de yeni bir göreve atandığı belirtiliyor. Ancak metinde savaşın bittiğine dair herhangi bir bilgi yok. Sadece savaş sırasındaki bir durum anlatılıyor. Tarihsel olarak da biliyoruz ki savaş bu tarihten sonra da devam etmiştir. Metin bize savaşın bittiğini söylemiyor, bu yüzden II. yargıya ulaşamayız.
Adım 3: Üçüncü yargıyı (III) inceleyelim. Metinde çok net bir şekilde “Edirne’nin Bulgar, Selânik’in Yunan işgaline uğradığı” yazıyor. Edirne ve Selânik o dönemde Osmanlı şehridir. Bu da bize bazı Osmanlı şehirlerinin işgale uğradığını açıkça gösteriyor. Yani III. yargıya da ulaşabiliriz.
Sonuç: Bu metinden ulaşabildiğimiz yargılar I ve III’tür. Bu durumda doğru cevabımız B şıkkı olmalıdır.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Unutmayın, İnkılap Tarihi dersi sadece geçmişi öğrenmek değil, aynı zamanda okuduğumuzu anlama ve doğru yorumlama becerimizi de geliştirir. Başarılar dilerim!