Merhaba sevgili gençler, ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz.
Bugün bana gönderdiğiniz görseldeki kavram haritasını birlikte analiz edip, adım adım dolduracağız. Bu konu, Millî Mücadele’nin ne kadar zorlu şartlar altında yapıldığını anlamamız için çok önemli. Hadi hep birlikte bu haritayı tamamlayalım ve konuyu pekiştirelim!
Soru: Kavram haritasında kutucuklarda boş bırakılan yerleri uygun ifadelerle tamamlayınız.
Harika bir soru! Bu tür kavram haritaları, konuları zihnimizde daha düzenli bir şekilde oturtmamıza yardımcı olur. Gelin şimdi bu haritayı dolduralım.
Çözüm:
Haritayı doldurabilmek için öncelikle Büyük Millet Meclisine karşı çıkan ayaklanmaların nedenlerini ve kimler tarafından çıkarıldığını bilmemiz gerekiyor. Bu ayaklanmaları genel olarak dört ana başlıkta inceliyoruz. Haydi şimdi bu başlıkları ve altındaki örnekleri haritamızdaki boşluklara yerleştirelim.
Adım 1: İlk Boş Kutucuğu ve Örneklerini İnceleyelim
Haritada ilk sütunda, altında örnek olarak Anzavur Ayaklanması ve Kuvâ-yı İnzibâtiye (Halifelik Ordusu) verilen bir başlık kutucuğu var. Bu iki isyan, doğrudan İstanbul Hükûmeti tarafından Millî Mücadele’yi engellemek amacıyla organize edilmiştir. Bu yüzden bu kutucuğun başlığı “Doğrudan İstanbul Hükûmeti Tarafından Çıkarılan Ayaklanmalar” olmalıdır.
Adım 2: İkinci Sütundaki Boşluğu Dolduralım
İkinci sütunda başlık verilmiş: “İstanbul Hükûmeti ve İtilaf devletlerinin Kışkırtmalarıyla Çıkan Ayaklanmalar”. Bu başlığın altındaki örnek kutucuğu ise boş bırakılmış. Bu isyanlar, halkın dinî duygularının veya isyan eden kişilerin kişisel çıkarlarının, hem İstanbul Hükûmeti hem de işgalci devletler tarafından kışkırtılmasıyla ortaya çıkmıştır. Bu kategoriye örnek olarak Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı, Yozgat ve Konya Ayaklanmaları gibi isyanları yazabiliriz.
Adım 3: Üçüncü Sütundaki Başlığı Bulalım
Üçüncü sütunda ise örnekler verilmiş: “Çerkez Ethem Ayaklanması” ve “Demirci Mehmet Efe Ayaklanması”. Biliyorsunuz, bu isimler başlangıçta vatan için savaşan Kuvâ-yi Millîye liderleriydi. Ancak düzenli ordu kurulunca, emre girmek istemediler ve kendi başlarına hareket etmeye devam etmek için isyan ettiler. Dolayısıyla bu kutucuğun başlığı “Eskiden Kuvâ-yi Milliyeci Olup Sonradan Ayaklananlar” olacaktır.
Adım 4: Dördüncü Sütundaki Son Boşluğu Tamamlayalım
Son sütunumuzun başlığı “Azınlıkların Çıkardığı Ayaklanmalar” olarak verilmiş. Altındaki örnek kutucuğu boş. İtilaf Devletleri’nin kışkırtmasıyla, Anadolu’da yaşayan bazı azınlıklar kendi devletlerini kurmak amacıyla isyan etmişlerdi. Bunların en bilinenleri Doğu Anadolu’daki Ermeni Ayaklanması ve Karadeniz Bölgesi’ndeki Pontus Rum Ayaklanması‘dır.
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, ayaklanmaları nedenlerine ve çıkaran gruplara göre ayırdığımızda konu çok daha anlaşılır oluyor.
Sonuç:
Kavram haritasının doldurulmuş hâli aşağıdaki gibi olmalıdır:
Karşı Çıkan Ayaklanmalar
- Doğrudan İstanbul Hükûmeti Tarafından Çıkarılan Ayaklanmalar
- Anzavur Ayaklanması
- Kuvâ-yı İnzibâtiye (Halifelik Ordusu)
- İstanbul Hükûmeti ve İtilaf Devletlerinin Kışkırtmalarıyla Çıkan Ayaklanmalar
- Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı Ayaklanmaları
- Yozgat Ayaklanması
- Konya Ayaklanması
- Eskiden Kuvâ-yi Milliyeci Olup Sonradan Ayaklananlar
- Çerkez Ethem Ayaklanması
- Demirci Mehmet Efe Ayaklanması
- Azınlıkların Çıkardığı Ayaklanmalar
- Ermeni Ayaklanmaları
- Pontus Rum Ayaklanmaları
Umarım açıklamam faydalı olmuştur. Unutmayın, bu ayaklanmalar Millî Mücadele’yi yavaşlatmış olsa da asla durduramamıştır. Büyük Millet Meclisi, aldığı tedbirlerle bu isyanları bastırmayı başarmış ve bağımsızlık yolunda ilerlemeye devam etmiştir. Başka sorularınız olursa çekinmeden sorun. İyi çalışmalar dilerim!