8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 213
Harika bir soru! Hadi hep birlikte bu konuyu, ders kitabımızdaki metinden yola çıkarak adım adım inceleyelim ve Türkiye’nin II. Dünya Savaşı’ndaki akıllıca politikasının sonuçlarını anlayalım.
Soru: Türkiye’nin II. Dünya Savaşı boyunca izlediği dış politika nasıl sonuçlanmıştır? Açıklayınız.
Sevgili gençler, bu soruyu cevaplamak için önce Türkiye’nin savaş sırasındaki temel amacını ve politikasını hatırlamamız gerekiyor. Sonra da bu politikanın getirdiği olumlu ve olumsuz sonuçları ve en sonunda da savaş biterken attığı adımı değerlendireceğiz.
Unutmayın, o dönemde Cumhurbaşkanımız İsmet İnönü‘ydü ve onun liderliğinde çok hassas bir politika izlendi.
Adım 1: Türkiye’nin Temel Dış Politikası: Tarafsızlık ve Denge
II. Dünya Savaşı başladığında Türkiye’nin en büyük hedefi, Birinci Dünya Savaşı’nda yaşadığı büyük yıkımdan sonra yeni bir savaşa kesinlikle girmemekti. Bu nedenle, savaşan taraflar olan hem Mihver Devletleri (Almanya, İtalya) hem de Müttefik Devletleri (İngiltere, Fransa, sonra SSCB ve ABD) ile ilişkilerini dengede tutmaya çalıştı. Buna biz “denge politikası” diyoruz. Metinde de yazdığı gibi, Türkiye “savaşın son yılına kadar tarafsızlığını korumuştur.” Bu politikanın en önemli ve olumlu sonucu, ülkemizin savaşın korkunç yıkımından, milyonlarca insanın öldüğü cephelerden ve şehirlerimizin bombalanmasından korunmuş olmasıdır.
Adım 2: Tarafsızlığın Ülke İçindeki Sonuçları (Ekonomik ve Sosyal Etkiler)
Savaşa fiilen girmesek de, savaş burnumuzun dibindeydi ve her an bir saldırı tehlikesi vardı. Bu durumun ülke içinde bazı olumsuz sonuçları oldu. Metnimize bakalım:
- Genel Seferberlik: Ülke güvenliğini sağlamak için ordu her an savaşa hazır halde bekletildi. Bu yüzden üretim yapacak genç nüfus askere alındı.
- Savunma Harcamaları: Devlet bütçesinin çok büyük bir kısmı orduya ve savunmaya harcandı.
- Ekonomik Zorluklar: Savunma harcamaları artınca, devlet yeni vergiler koymak zorunda kaldı. Sanayi yatırımları durdu, tarım ve sanayi üretimi düştü, dış ticaret azaldı. Bu da halkın fakirleşmesine ve temel ihtiyaç maddelerinde (ekmek, şeker gibi) sıkıntılar yaşanmasına neden oldu.
Yani, savaşa girmemenin bedeli, ülke içinde yaşanan büyük ekonomik sıkıntılar oldu.
Adım 3: Savaşın Sonundaki Stratejik Hamle ve Diplomatik Sonucu
Savaşın sonlarına doğru Müttefik Devletlerin kazanacağı kesinleşmişti. Savaş sonrası dünyayı şekillendirmek için toplanan Yalta Konferansı‘nda önemli bir karar alındı: “Mihver Devletlere savaş ilan eden ülkeler, savaş sonrası kurulacak olan Birleşmiş Milletler’e kurucu üye olarak katılabilecektir.”
Türkiye, bu fırsatı kaçırmak istemedi. Yeni kurulacak dünya düzeninde söz sahibi olmak için savaşın bitmesine çok az bir süre kala, göstermelik olarak Almanya ve Japonya’ya savaş ilan etti (Şubat 1945). Bu sayede herhangi bir askeri çatışmaya girmeden Müttefiklerin yanında yer almış oldu.
Bu hamlenin en önemli sonucu ise şuydu:
- Türkiye, San Francisco Konferansı’na davet edildi ve Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın kurucu üyelerinden biri oldu. Bu, Türkiye için büyük bir diplomatik başarıydı ve uluslararası alanda saygınlığını artırdı.
Sonuç olarak toparlayacak olursak;
Türkiye’nin II. Dünya Savaşı’ndaki dış politikası çok yönlü sonuçlar doğurmuştur:
- Askerî Açıdan: Ülke toprakları savaşın yıkımından korunmuştur. (Başarılı)
- Ekonomik ve Sosyal Açıdan: Savaşın getirdiği ağır ekonomik yükler ve sıkıntılar nedeniyle halk zor bir dönem geçirmiştir. (Olumsuz)
- Siyasi ve Diplomatik Açıdan: Savaş sonunda yapılan stratejik hamle ile Türkiye, Birleşmiş Milletler’in kurucu üyesi olarak yeni dünya düzeninde yerini almayı başarmıştır. (Büyük bir diplomatik başarı)
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Başka sorularınız olursa çekinmeyin!