Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde dünyamızın karşı karşıya olduğu önemli sorunları ve bunların çözümlerini birlikte konuşacağız. Hazırsanız, haydi başlayalım!
Sayfa 218
DÜNYAYI BİZ KURTARACAĞIZ
Sizce dünyada çözümlenmesi gereken sorunlar nelerdir?
Biz soldan sağa:
Müra, Mert, Nehir ve Beyza.
7. Sınıf öğrencisiyiz. Bizler dünyamızın geleceği için dolayısıyla da kendi geleceğimiz için endişe duyoruz. Dünyamızı tehdit eden sorunlardan bazıları; küresel iklim değişimi, doğal afetler, açlık, terör ve göç. Yaptığımız araştırmalarda bu sorunların birbirleriyle ilişkili olduklarını tespit ettik. Örneğin terör, göçün sebeplerinden biri. Öğrendiklerimizi, bu sorunların çözümüne yönelik bilimsel çalışmalarıve kendi fikirlerimizi yazılı hâle getirdik ve sizinle paylaşacağız.
Doğal afet, büyük oranda insanların kontrolü dışında gerçekleşen, mal ve can kaybına neden olabilen tehlikeli ve genellikle büyük çaplı olaydır. Doğal afet denildiğinde aklımıza deprem, sel, heyelan, çığ, tsunami gibi felaketler gelmektedir. Doğal afetler insanların kontrolü dışında gerçekleşse de bu konuda can ve mal güvenliğini ön planda tutan bir anlayışla insanın doğa ile barış içinde yaşama esasına dayalı çözümler üretilebilir. Bugün yaşadığımız pek çok felaketin arkasında hesapsızca kesilen ağaçlar, kirletilen çevre, doldurulan denizler, akarsu değiştirilen sular vb. yer almaktadır. Bu nedenle afetler karşısında can ve mal güvenliğimizi sağlamak üzere iki temel çözüm üzerinde durulabilir. Birinci, deprem gibi öngörülemez olan doğal afetler için bile öncesinde alınabilecek önlemler olduğudur. İkincisi, kısa süreönce olsa da haberdar olunabilen, örneğin meteoroloji raporlarıyla tespit edilebilecek olan afetler için hızlıca alınmasıgereken önlemler bulunduğudur. Her bir doğal afetin oluşma sebebi, önlenmesi farklılık gösterse bile afet oluştuktansonra can ve mal kaybının en aza indirgenmesi için toplumsal hatta küresel olarak hareket etmek zorunludur. Biz bubölümde dünyanın birçok yerinde etkili olan birkaç küresel sorun seçtik.
Sel
Yeryüzünü belirli bir süre için tamamen veya kısmen su altında bırakan su akıntılarına sel denir. Akarsuyataklarında ya da göl alanlarında kapasitenin üzerinde su birikmesine ise su taşkını denir. Toprak tabakaların geçirimsiz olması, bitki örtüsünün olmaması ya da cılız olması, akarsuyun akacağı doğrultudaki dere yataklarının takalıolması seli oluşturan başlıca etmenlerdir.
Yeryüzünde depremden sonra en fazla can ve mal kaybına neden olan afet, sel ve su taşkınlarıdır. Tarım alanlarının gereksiz materyallerle kaplanması, kanalizasyon sularıyla içme sularının karışması sonucunda salgın hastalıklarınbaş göstermesi seli başlıca etkileridir.
Sel ve taşkınlarda meydana gelecek can ve mal kaybını azaltmak için bazı önlemler alınabilir. Erken uyarı sistemlerinin oluşturulması, dere yataklarına yerleşim yeri kurulmaması, dere önlerinin tıkanmasına neden olabilecekatıkların temizlenmesi, bitki örtüsünün korunması ve ağaçlandırma çalışmaları da seli önleyen tedbirlerdendir.
Yamaçlarda teraslar yapılması, suyun akış hızını azalttığı için can ve mal kayıplarını da azaltır. Sel ve su taşkınlarında kanallarda daha önce oluşturulmuş gölet çanaklarına yönlendirilmesi de sel
ve taşkının zararlarını azaltacak önlemlerdendir.
7.25