Merhaba sevgili öğrenciler! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde, Birleşmiş Milletler’e bağlı kuruluşları ve görevlerini daha yakından tanıyacağız. Gelin birlikte bu soruları çözelim ve konuyu iyice anlayalım.
### **Soru 1**
**Soru Metni:** Birleşmiş Milletler’e bağlı kuruluşlardan bazıları şunlardır:
* **UNESCO (BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü):** Eğitim, bilim, kültür ve medeniyet alanlarında uluslararası iş birliği sağlamak amacıyla kurulmuştur. Dünyada okuryazar oranını yükseltmek, önemli sanat olaylarını desteklemek ve kültür varlıklarını korumak da görevleri arasındadır. Kapadokya ve Göreme Milli Parkı, İstanbul’daki tarihi yerler, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Hitit başkenti Hattuşaş, Nemrut Dağı, Pamukkale, Karsan-tos-Letoon antik şehri, Safranbolu tarihi şehri ve Truva antik kenti UNESCO’nun Türkiye’deki Dünya Kültür Mirası olarak saydığı yerler arasındadır.
* **WHO (Dünya Sağlık Örgütü):** Uluslararası düzeyde sağlık alanında çalışma yapmak ve hastalıklarda mücadele etmek amacıyla kurulmuştur.
* **WB (BM Dünya Bankası):** Üyelerine uzun, kısa vadeli bazen de karşılıksız kredi vermektedir.
* **UNICEF (BM Çocuk Yardım Fonu):** Dünyadaki bütün çocukların güvenlik, sağlık, eğitim gibi her türlü haklarını korumak ve onlara yardım sağlamak amacıyla kurulmuştur.
Yukarıdaki metinde UNESCO’nun görevleri arasında yer alan, Türkiye’de bulunan ve UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası olarak kabul edilen yerlerden ikisini yazınız.
**Çözüm:**
Sevgili çocuklar, bu soruda bizden UNESCO’nun Türkiye’de bulunan ve Dünya Kültür Mirası olarak kabul edilen yerlerden ikisini bulmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda, bu bilgi açıkça belirtilmiş.
UNESCO’nun görevleri arasında yer alan, Türkiye’deki Dünya Kültür Mirası olarak saydığı yerler şunlardır:
* Kapadokya
* Göreme Milli Parkı
* İstanbul’daki tarihi yerler
* Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası
* Hitit başkenti Hattuşaş
* Nemrut Dağı
* Pamukkale
* Karsan-tos-Letoon antik şehri
* Safranbolu tarihi şehri
* Truva antik kenti
Bu listeden herhangi iki tanesini yazarak soruyu doğru bir şekilde cevaplamış olursunuz. Örneğin:
**Cevap:** Kapadokya ve Safranbolu tarihi şehri.
### **Soru 2**
**Soru Metni:** UNICEF’ten 720 Bin Arakanlı Çocuk İçin Acil Çağrı
UNICEF tarafından yayımlanan raporda, gerek Myanmar’da şiddet gören ve evlerinden edilen gerekse Bangladeş’te kalabalık kamplarda bulunan yaklaşık 720 bin Arakanlı çocuğun temel ihtiyaçlarının giderilmesine, sağlık hizmetlerinden, eğitimden ve tarımsal faaliyetlerden yararlanması gerektiği vurgulandı.
Genel ağ haberi, 23 Şubat 2018 (Düzenlenmiştir.)
Bu haberde hangi örgütten bahsedilmektedir?
**Çözüm:**
Bu soruyu cevaplamak için haber metninin en başında yazan başlığa bakmamız yeterli olacak. Haberin başlığı “UNICEF’ten 720 Bin Arakanlı Çocuk İçin Acil Çağrı” şeklinde. Bu başlıkta hangi örgütten bahsedildiği açıkça yazıyor.
**Cevap:** UNICEF (BM Çocuk Yardım Fonu).
### **Soru 3**
**Soru Metni:** WTO (BM Dünya Ticaret Örgütü): Ülkelerin ticaret yasalarını uluslararası çerçevede geliştirmek ve ticari ilişkilere düzenlenmesini sağlamak amacıyla kurulmuştur.
FAO (BM Gıda ve Tarım Örgütü): Açlığa karşı ortaya çıkan tehlikeleri ortadan kaldırmak amacıyla kurulmuştur.
Yukarıda verilen WTO ve FAO örgütlerinin amaçlarını yazınız.
**Çözüm:**
Bu soruda bizden iki farklı Birleşmiş Milletler kuruluşunun amaçlarını bulmamız isteniyor. Verilen metinlerde bu örgütlerin amaçları net bir şekilde açıklanmış.
* **WTO (BM Dünya Ticaret Örgütü) Amacı:**
Metinde şöyle deniyor: “Ülkelerin ticaret yasalarını uluslararası çerçevede geliştirmek ve ticari ilişkilere düzenlenmesini sağlamak amacıyla kurulmuştur.”
Yani WTO’nun amacı, ülkeler arasındaki ticaret kurallarını daha iyi hale getirmek ve bu ticari ilişkilerin daha düzenli olmasını sağlamaktır.
* **FAO (BM Gıda ve Tarım Örgütü) Amacı:**
Metinde ise şu şekilde açıklanmış: “Açlığa karşı ortaya çıkan tehlikeleri ortadan kaldırmak amacıyla kurulmuştur.”
Bu da FAO’nun en önemli görevinin, dünyadaki açlık sorununu çözmek ve açlıkla ilgili sorunları ortadan kaldırmak olduğunu gösteriyor.
**Cevap:**
* **WTO (BM Dünya Ticaret Örgütü):** Ülkelerin ticaret yasalarını uluslararası çerçevede geliştirmek ve ticari ilişkilere düzenlenmesini sağlamak.
* **FAO (BM Gıda ve Tarım Örgütü):** Açlığa karşı ortaya çıkan tehlikeleri ortadan kaldırmak.
### **Soru 4**
**Soru Metni:** FAO: Afrika’nın Çeşitli Bölgelerinde Gıda Güvenliği Riski Yükseliyor
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), gıda güvenliği-ne ilişkin acil durumların artacağı uyarısında bulundu. 2017 yılı itibarıyla 37 ülke gıda için dış yardıma ihtiyaç duyuyor. Bu ülkelerden birçoğu Afrika’da yer alıyor. Tarımsal üretimin artması beklenirken uzayan çatışmalar ve karışıklıklar açlığı arttırıyor. Güney Sudan’da kıtlık ilan edilirken Nijerya’nın kuzeyi, Somali ve Yemen’de de gıda güvenliğinden endişe ediliyor.
Genel ağ haberi, 2 Mart 2018 (Düzenlenmiştir.)
Yukarıdaki haber metninde gıda güvenliği açısından endişe duyulan Afrika ülkelerinden hangileri belirtilmiştir?
**Çözüm:**
Bu soruyu cevaplamak için de yine haber metnini dikkatlice okuyacağız. Metin bize Afrika’daki gıda güvenliği ile ilgili bir durumdan bahsediyor ve bu durumdan etkilenen bazı ülkeleri sıralıyor.
Metinde “Güney Sudan’da kıtlık ilan edilirken Nijerya’nın kuzeyi, Somali ve Yemen’de de gıda güvenliğinden endişe ediliyor.” ifadesi yer alıyor. Bu cümledeki ülkeler, metinde gıda güvenliği açısından endişe duyulan Afrika ülkeleridir.
**Cevap:** Güney Sudan, Nijerya’nın kuzeyi, Somali ve Yemen.
### **Soru 5**
**Soru Metni:**
* **UNHCR (BM Mülteciler Yüksek Komiserliği):** Mültecilerin ülkelerine dönmelerine yardımcı olmak amacıyla kurulmuştur.
* **UNEP (BM Çevre Programı):** Çevrenin küresel düzeyde sürekli gözden geçirilmesini, çevre sorunlarına uluslararası toplumun dikkatinin çekilmesini ve uluslararası ve ulusal çevre politika ve hukukunun gelişiminin sağlanmasını amaçlamaktadır.
Yukarıda verilen UNHCR ve UNEP örgütlerinin amaçlarını yazınız.
**Çözüm:**
Bu son sorumuzda da yine iki farklı Birleşmiş Milletler kuruluşunun amaçlarını bulacağız. Tıpkı 3. soruda olduğu gibi, metinlerde bu örgütlerin amaçları açıkça yazıyor.
* **UNHCR (BM Mülteciler Yüksek Komiserliği) Amacı:**
Metinde şöyle belirtilmiş: “Mültecilerin ülkelerine dönmelerine yardımcı olmak amacıyla kurulmuştur.”
Yani UNHCR, evlerini terk etmek zorunda kalan mültecilerin güvenli bir şekilde kendi ülkelerine dönmelerine destek oluyor.
* **UNEP (BM Çevre Programı) Amacı:**
Metinde ise şu şekilde açıklanmış: “Çevrenin küresel düzeyde sürekli gözden geçirilmesini, çevre sorunlarına uluslararası toplumun dikkatinin çekilmesini ve uluslararası ve ulusal çevre politika ve hukukunun gelişiminin sağlanmasını amaçlamaktadır.”
Bu da UNEP’in, dünyadaki çevre sorunlarını takip ettiğini, bu sorunların önemini tüm dünyaya duyurduğunu ve çevre ile ilgili yasal düzenlemelerin gelişmesine yardımcı olduğunu gösteriyor.
**Cevap:**
* **UNHCR (BM Mülteciler Yüksek Komiserliği):** Mültecilerin ülkelerine dönmelerine yardımcı olmak.
* **UNEP (BM Çevre Programı):** Çevrenin küresel düzeyde gözden geçirilmesini, çevre sorunlarına dikkat çekilmesini ve çevre politika ve hukukunun gelişiminin sağlanması.
Umarım bu çözümlerimiz ve açıklamalarımız konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Başka sorularda görüşmek üzere!