Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde, demokrasi ve milli egemenlik gibi önemli konular üzerine düşüneceğiz. Hazırsanız, gönderdiğiniz soruları birlikte adım adım inceleyelim ve cevaplayalım.
***
### D. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
**17. Antidemokratik uygulama ne demektir? Örneklerle açıklayınız.**
Antidemokratik uygulama, demokrasinin temel ilkelerine aykırı olan, halkın iradesini yok sayan veya kısıtlayan uygulamalardır. Bu tür uygulamalarda, seçimler adil olmaz, insanlar düşüncelerini özgürce ifade edemez, hukukun üstünlüğü ilkesi zedelenir ve azınlık grupları ayrımcılığa uğrayabilir.
Örnekler:
- Seçimlerin yapılmaması veya hileli yapılması.
- İnsanların düşünce ve ifade özgürlüklerinin kısıtlanması, eleştirenlerin susturulması.
- Hukukun herkese eşit uygulanmaması, bazı kişilerin veya grupların kanunların üzerinde görülmesi.
- Tek bir kişinin veya grubun tüm yetkiyi elinde toplaması ve halkın yönetime katılımının engellenmesi.
- Parti kurma veya siyasi örgütlenme hakkının kısıtlanması.
**18. TBMM ile demokratik ilkeler arasındaki ilişkiyi örneklerle açıklayınız.**
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Türk milletinin egemenliğini temsil eden en önemli kurumdur. Demokratik ilkelerle TBMM arasında çok güçlü bir bağ vardır. Çünkü TBMM, halkın kendi temsilcilerini seçerek oluşturduğu bir yerdir ve bu da demokrasinin temel taşlarından biridir.
İlişkiyi gösteren örnekler:
- Milli Egemenlik: TBMM, milli egemenliğin vücut bulduğu yerdir. Milletvekilleri, halkın oylarıyla seçilir ve TBMM’de millet adına karar alırlar. Bu, demokrasinin “halk egemendir” ilkesini doğrudan yansıtır.
- Temsil Yetkisi: TBMM’deki her milletvekili, kendi seçmenlerini ve dolayısıyla tüm milleti temsil eder. Bu temsil yetkisi, demokrasinin “temsil” ilkesinin somutlaşmış halidir.
- Yasama Yetkisi: TBMM, kanun yapma yetkisine sahiptir. Bu kanunlar, toplumun ihtiyaçlarını ve halkın isteklerini yansıtmalı, demokratik değerlere uygun olmalıdır.
- Karar Alma Süreci: TBMM’de kararlar, çoğunluk esasına göre alınır ancak azınlık görüşlerine de saygı gösterilir. Bu, demokratik müzakere ve uzlaşma kültürünü destekler.
- Denetim Yetkisi: TBMM, hükümeti denetleme yetkisine sahiptir. Bu denetim, devletin demokratik işleyişini güvence altına alır ve keyfi yönetimleri engeller.
**19. Atatürk’ün yönetim anlayışı demokratik midir? Neden?**
Evet, Atatürk’ün yönetim anlayışı kesinlikle demokratiktir. Çünkü onun tüm çalışmaları ve kurduğu sistem, halkın yönetime katılması, egemenliğin millete ait olması ve temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması üzerine kurulmuştur.
Nedenleri:
- Cumhuriyetçilik İlkesi: Atatürk, monarşi ve otokrasi yerine cumhuriyeti getirerek devlet yönetimini halka bırakmıştır. Cumhuriyet, halkın kendi kendini yönetmesi demektir.
- Milli Egemenlik Vurgusu: Atatürk, “Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir.” sözüyle milli egemenliğin mutlak olduğunu belirtmiştir. TBMM’nin kurulması ve güçlendirilmesi de bunun en büyük kanıtıdır.
- Halkın Katılımı: Saltanatın kaldırılması, tek parti döneminde bile halkın seçme ve seçilme hakkının olması, çok partili hayata geçişin hedeflenmesi gibi adımlar, halkın yönetime katılımını sağlamaya yöneliktir.
- Akılcılık ve Bilimsellik: Atatürk, yönetimde akılcılığı ve bilimselliği esas almıştır. Kararların duygusal veya keyfi değil, mantıklı ve halkın yararına olacak şekilde alınmasını savunmuştur.
- Laiklik İlkesi: Laiklik, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasıdır. Bu, farklı inançlara sahip insanların bir arada barış içinde yaşamasını ve devletin tüm vatandaşlara eşit mesafede olmasını sağlayarak demokratik bir ortam yaratır.
**20. Devletimizin kimsesiz çocuklara sahip çıkması onun hangi özelliğinin bir sonucudur? Neden?**
Devletimizin kimsesiz çocuklara sahip çıkması, onun insancıl (sosyal devlet) özelliğinin bir sonucudur.
Nedenleri:
- Sosyal Devlet Anlayışı: Sosyal devlet, vatandaşlarının temel ihtiyaçlarını karşılamayı, onlara sosyal güvence sağlamayı ve zayıf durumda olanları koruyup kollamayı görev bilen devlettir. Kimsesiz çocuklar, korunmaya en çok muhtaç olan kesimdendir.
- Temel Hak ve Özgürlükler: Çocukların yaşama, barınma, eğitim ve sevgi görme gibi temel hakları vardır. Devletin kimsesiz çocuklara sahip çıkması, bu hakları güvence altına almasının bir göstergesidir.
- Toplumsal Adalet ve Eşitlik: Devlet, tüm vatandaşlarının eşit şekilde yaşam sürmesi için çaba gösterir. Kimsesiz çocuklara destek olmak, toplumsal adaleti sağlamanın ve herkesin hayata eşit şartlarda başlayabilmesi için fırsat yaratmanın bir yoludur.
- İnsani Değerler: Devlet, toplumun bir parçası olarak insani değerlere de önem verir. Şefkat, merhamet ve yardımseverlik gibi değerler, devletin politikalarına yansır ve kimsesiz çocukların korunması bu değerlerin bir gereğidir.
***
### E. Aşağıdaki bulmacayı çözünüz.
Şimdi de bulmacamıza geçelim! Bulmacayı çözerken ipuçlarını dikkatlice okuyalım ve kelimeleri doğru yerlere yerleştirelim.
**Soldan Sağa:**
1. İlk Türk devletlerindeki demokratik nitelik taşıyan meclis.
Bu, Türklerin eski devletlerinde, halkın veya ileri gelenlerin toplandığı, kararların alındığı bir yerdir. Genellikle toy veya kurultay olarak adlandırılır.
Cevap: KURULTAY
2. Demokrasinin ilk uygulandığı şehir.
Bu şehir, Antik Yunan’da demokrasinin doğduğu ve uygulandığı yer olarak bilinir.
Cevap: ATİNA
6. Demokrasiye aykırı olan.
Bu kelime, demokrasinin tam tersi bir yönetim şeklini ifade eder.
Cevap: OTORİTER
7. Atatürk’ün çok partili hayata geçiş için açılmasını istediği siyasal kuruluşlar.
Atatürk, farklı düşüncelerin dile getirilebileceği, halkın daha çok temsil edildiği siyasi partilerin kurulmasını desteklemiştir. Bu tür kuruluşlar genellikle siyasi parti olarak adlandırılır.
Cevap: PARTİLER
8. Ülkemizde yasa çıkarılan yerin kısa adı.
Yasaların yapıldığı, milletvekillerinin bulunduğu yerin kısa adıdır.
Cevap: MECLİS
9. Osmanlı Devleti’nde devleti yönetenlerin karar aldığı yer.
Osmanlı döneminde padişahın ve vezirlerin toplandığı, önemli kararların alındığı yerdir.
Cevap: DİVAN
10. İlk Türk anayasası.
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk anayasasıdır ve cumhuriyetin temel ilkelerini belirlemiştir.
Cevap: TEŞKİLAT-I ESASİYE
**Yukarıdan Aşağıya:**
3. Demokrasinin temel ilkelerinden biri.
Bu ilke, halkın kendi yöneticilerini seçme hakkını ifade eder.
Cevap: SEÇİM
4. Ülkemizin yönetim biçimi.
Halkın kendi kendini yönettiği, egemenliğin millete ait olduğu yönetim şeklidir.
Cevap: DEMOKRASİ
5. İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’nin ortaya çıktığı ülke.
Bu önemli bildirge, Fransız Devrimi sırasında ortaya çıkmıştır.
Cevap: FRANSA
Umarım bu açıklamalar bulmacayı ve soruları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Hepinize başarılar dilerim!