Merhaba canım öğrencim! Sosyal bilgiler dersimizin bu bölümünde birlikte harika sorular çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
**13. Soru:**
7. sınıf öğrencisi olan Oğuzhan arkadaşlarıyla iletişimde bazen sorunlar yaşamaktadır. Oğuzhan’ın iletişim kurarken tercih ettiği davranışlar maddeler halinde aşağıda verilmiştir. Oğuzhan’ın olumlu iletişim kurabilmesi için hangi davranışlarını değiştirmesi gerekir?
I. Empati kurma
II. Lakap takma
III. Öğüt verme
IV. Göz teması kurma
V. Emir cümlesi kurma
A) II-III-IV
B) II-III-V
C) I-II-V
D) I-II-III
**Çözüm:**
Bu soruda Oğuzhan’ın iletişimini daha olumlu hale getirmesi için hangi davranışlarını değiştirmesi gerektiğini bulacağız. Hadi tek tek inceleyelim:
* **I. Empati kurma:** Empati, karşımızdaki kişinin duygularını anlamak demektir. Bu, olumlu bir iletişim davranışıdır. O yüzden bunu değiştirmesi gerekmez.
* **II. Lakap takma:** Lakap takmak, genellikle karşıdaki kişiyi incitebilir ve olumsuz bir iletişim davranışıdır. Oğuzhan’ın bunu değiştirmesi gerekir.
* **III. Öğüt verme:** Sürekli öğüt vermek, karşıdaki kişiyi sıkabilir ve bunaltabilir. Bu da olumsuz bir iletişim şeklidir. Oğuzhan’ın bunu değiştirmesi gerekir.
* **IV. Göz teması kurma:** Göz teması kurmak, iletişimi güçlendiren ve karşımızdaki kişiye değer verdiğimizi gösteren olumlu bir davranıştır. O yüzden bunu değiştirmesi gerekmez.
* **V. Emir cümlesi kurma:** Emir cümleleri, karşıdaki kişiye baskı kurabilir ve onu rahatsız edebilir. Bu da olumsuz bir iletişim davranışıdır. Oğuzhan’ın bunu değiştirmesi gerekir.
Şimdi baktığımızda, Oğuzhan’ın değiştirmesi gereken davranışlar: Lakap takma (II), Öğüt verme (III) ve Emir cümlesi kurma (V) oluyor.
Bu seçeneklere göre doğru cevap B) II-III-V‘dir.
**14. Soru:**
“Yıllarca insanların sevinçlerine ve üzüntülerine tanık oldum. O günleri özlemle hatırlıyorum. Son yıllarda bayram tebriği gönderen bile kalmadı. Artık insanlar telefonlarla yazılı, sözlü ve görüntülü olarak istedikleri zaman iletişime geçmektedirler. Sevinçlerini ve üzüntülerini bu şekilde paylaşmaktadırlar.” Bu cümleler bir **posta dağıtıcısının** konuşmasında aşağıdakilerden hangisine değinilmektedir?
A) Sosyal medyanın sosyal değişimde etkili olması.
B) Mektubun çağ dışı bir iletişim aracı olması.
C) Sosyal medyada iletişimin hızlı olması.
D) Bayramlarda cep telefonundan mesaj gönderilmesi.
Çözüm:
Bu soruda, posta dağıtıcısının anlattıklarından yola çıkarak hangi konuya değinildiğini bulacağız. Metni dikkatlice okuyalım:
Posta dağıtıcısı, eskiden insanların birbirlerine bayram tebriği gönderdiğini ama artık bunun azaldığını söylüyor. Bunun yerine insanların artık telefonlarla (yazılı, sözlü, görüntülü) daha hızlı iletişim kurabildiğini belirtiyor. Bu durum, teknolojinin ve yeni iletişim araçlarının hayatımıza girmesiyle iletişimin şeklinin değiştiğini gösteriyor.
Şimdi şıklara bakalım:
* **A) Sosyal medyanın sosyal değişimde etkili olması:** Metinde doğrudan sosyal medyadan bahsedilmese de, telefonlarla yapılan hızlı iletişimin insanların birbirleriyle haberleşme şeklini değiştirdiği ve bu da bir nevi sosyal değişime işaret ettiği söylenebilir.
* **B) Mektubun çağ dışı bir iletişim aracı olması:** Postacı, mektup göndermenin azaldığını söylüyor ama mektubun “çağ dışı” olduğunu söylemiyor. Sadece artık daha hızlı iletişim yöntemlerinin tercih edildiğini belirtiyor.
* **C) Sosyal medyada iletişimin hızlı olması:** Metinde “artık insanlar telefonlarla yazılı, sözlü ve görüntülü olarak istedikleri zaman iletişime geçmektedirler” deniyor. Bu, iletişimin ne kadar hızlı olduğunu gösteriyor. Postacının yakınması da aslında bu hızın getirdiği bir sonuç.
* **D) Bayramlarda cep telefonundan mesaj gönderilmesi:** Metinde “bayram tebriği gönderen bile kalmadı” deniyor ve bunun yerine telefonla iletişimin arttığı söyleniyor. Bu, bayramlarda telefonla mesaj göndermenin yaygınlaştığını ima ediyor.
Ancak posta dağıtıcısının temel vurgusu, iletişimin artık ne kadar hızlı ve kolay olduğu. Eskiden mektuplarla uzun süren bir süreç varken, şimdi telefonlarla anında haberleşebiliyorlar. Bu da iletişimin hızlanmasıyla ilgili. Bu hızlanma, sosyal medyanın da yaygınlaşmasıyla daha da belirgin hale gelmiş bir durum. Postacının bahsettiği “artık insanlar telefonlarla yazılı, sözlü ve görüntülü olarak istedikleri zaman iletişime geçmektedirler” ifadesi, iletişimin hızına ve kolaylığına doğrudan işaret ediyor. Bu durumun gerçekleşmesinde sosyal medyanın da büyük bir etkisi var. Bu yüzden sosyal medyanın etkisine değinildiğini söyleyebiliriz.
Burada en doğru seçenek, genel durumu en iyi anlatan şıktır. Postacının yakınması, insanların iletişim alışkanlıklarının değişmesi ve bu değişimin hızlanmasıyla doğrudan ilgilidir. Bu hızlanma, özellikle sosyal medya ve akıllı telefonların yaygınlaşmasıyla olmuştur. Bu nedenle, sosyal medyanın sosyal değişimdeki etkisini en iyi açıklayan şık budur.
Doğru cevap A) Sosyal medyanın sosyal değişimde etkili olması.
**15. Soru:**
“Söz ola kese savaşı, söz ola bitire başı,
Söz ola ağlı aşı, bal ile yağ ede bir söz.”
Yunus Emre
Aşağıdakilerden hangisi Yunus Emre’nin dizelerini doğrulamaktadır?
A) Söz söyleyenin, kılıç kuşananın.
B) Söz gümüşse sükût altındır.
C) Söz ağızdan bir kere çıkar.
D) Tatlı dil, yılanı deliğinden çıkarır.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, Yunus Emre’nin bu güzel sözlerinde, kelimelerin ne kadar güçlü olabileceğinden bahsediyor. “Söz ola kese savaşı” derken, konuşmanın bazen savaşları bitirebileceğini anlatıyor. “Söz ola bitire başı” ise, bir sözün bir olayı çözebileceği, bir problemi giderebileceği anlamına geliyor. “Söz ola ağlı aşı, bal ile yağ ede bir söz” ise, acı bir olayı bile tatlı bir hale getirebilecek kadar sözün etkili olabileceğini vurguluyor. Yani, sözün olumlu kullanıldığında ne kadar güzel sonuçlar doğurabileceğini anlatıyor.
Şimdi şıklara bakalım ve bu dizelere en uygun olanı bulalım:
* **A) Söz söyleyenin, kılıç kuşananın:** Bu atasözü, sözün gücünü anlatır ama burada daha çok “sözü olanın sözünü dinletmesi” gibi bir anlamı var. Yunus Emre’nin dizeleriyle tam olarak örtüşmüyor.
* **B) Söz gümüşse sükût altındır:** Bu atasözü, bazen susmanın konuşmaktan daha değerli olabileceğini söyler. Yunus Emre’nin dizeleri ise tam tersine, sözün ne kadar değerli ve etkili olabileceğini anlatıyor.
* **C) Söz ağızdan bir kere çıkar:** Bu atasözü, söylediğimiz sözlere dikkat etmemiz gerektiğini, geri alamayacağımızı anlatır. Yunus Emre’nin dizeleriyle ilgisi yok.
* **D) Tatlı dil, yılanı deliğinden çıkarır:** Bu atasözü, nazik ve tatlı bir dilin, en zorlu durumları bile çözebileceğini, en vahşi canlıları bile sakinleştirebileceğini anlatır. Yunus Emre’nin “Söz ola ağlı aşı, bal ile yağ ede bir söz” dizesindeki anlamla birebir örtüşüyor. Yani tatlı ve etkili bir sözün, olumsuzlukları bile olumluya çevirebileceği fikrini taşıyor.
Bu nedenle, Yunus Emre’nin dizelerini en iyi doğrulayan seçenek D) Tatlı dil, yılanı deliğinden çıkarır.
**16. Soru:**
“Çok çaresizdik. Genel ağ olmasa ne yapardık biz?”
Bu sözü söyleyen bir anne aşağıdaki durumlardan hangisiyle karşı karşıya kalmış olabilir?
A) Evladına sosyal medya aracılığıyla kan bulmuştur.
B) Sokaktaki yavru kedilere sahip bulmuştur.
C) İkinci el ürünlerini genel ağda satmaktadır.
D) Genel ağı bilgi edinme amacıyla kullanmaktadır.
Çözüm:
Bu soruda, bir annenin “Çok çaresizdik. Genel ağ olmasa ne yapardık biz?” sözünü hangi durumda söyleyebileceğini bulacağız. “Genel ağ” dediğimiz şey internettir. Anne burada internet sayesinde bir çaresizlikten kurtulduğunu söylüyor. Hadi şıkları inceleyelim:
* **A) Evladına sosyal medya aracılığıyla kan bulmuştur:** Eğer annenin çocuğu acil kana ihtiyaç duysaydı ve sosyal medya aracılığıyla (genel ağ sayesinde) hızlıca kan verecek birilerini bulsaydı, işte o zaman “Genel ağ olmasa ne yapardık biz?” diyebilirdi. Bu, büyük bir çaresizlikten kurtulmak anlamına gelir.
* **B) Sokaktaki yavru kedilere sahip bulmuştur:** Kediler için internet üzerinden yardım bulmak mümkün olabilir ama bu genellikle “çok çaresizdik” denilecek kadar büyük bir durum olmayabilir.
* **C) İkinci el ürünlerini genel ağda satmaktadır:** Ürün satmak bir ihtiyaç giderme yöntemidir ama bu durum, bir çaresizlikten kurtulmakla aynı derecede acil ve önemli olmayabilir.
* **D) Genel ağı bilgi edinme amacıyla kullanmaktadır:** Bilgi edinmek harika bir şeydir ancak bu da genellikle “çok çaresizdik” denilecek bir durum yaratmaz.
Burada annenin “çok çaresizdik” demesi, internetin hayat kurtaran bir çözüm sunduğunu gösteriyor. En büyük çaresizlik durumlarından biri, acil tıbbi yardım veya kan bulunamamasıdır. Bu durumda sosyal medya (genel ağ) hayat kurtarıcı olabilir. Bu yüzden en olası durum, annenin çocuğuna sosyal medya aracılığıyla kan bulmasıdır.
Bu durumda doğru cevap A) Evladına sosyal medya aracılığıyla kan bulmuştur.
**17. Soru:**
“Bireysel ve toplumsal ilişkilerimde olumlu iletişim kuruyorum.” diyen kişinin tercihi aşağıdakilerden han-
gisi olamaz?
A) Alay etmek
B) Ben dilini kullanmak
C) Dikkatle dinlemek
D) Gülümsemek
Çözüm:
Bu soruda, olumlu iletişim kuran bir kişinin kesinlikle yapmayacağı şeyi bulacağız. Olumlu iletişim, karşımızdaki insanlara değer verdiğimizi, onları anladığımızı ve saygı duyduğumuzu gösteren bir iletişim biçimidir.
Şimdi seçeneklere tek tek bakalım:
* **A) Alay etmek:** Alay etmek, birini küçümsemek, onunla dalga geçmektir. Bu, kesinlikle olumlu bir iletişim davranışı değildir. Aksine, karşıdaki kişiyi incitebilir ve ilişkileri bozabilir.
* **B) Ben dilini kullanmak:** Ben dili, duygularımızı ve düşüncelerimizi “ben” ifadesini kullanarak anlatmaktır. Örneğin, “Sen beni hiç dinlemiyorsun” yerine “Ben dinlenmediğimi hissettiğimde üzülüyorum” demek gibi. Bu, iletişimi daha yapıcı hale getirir ve olumlu bir iletişim tekniğidir.
* **C) Dikkatle dinlemek:** Karşımızdaki kişiyi dikkatle dinlemek, ona değer verdiğimizi gösterir ve iletişimi güçlendirir. Bu, olumlu bir iletişim davranışıdır.
* **D) Gülümsemek:** Gülümsemek, pozitif bir enerjidir ve iletişime olumlu bir başlangıç yapmamızı sağlar. Karşıdaki kişiye sıcaklık hissi verir ve iletişimi kolaylaştırır. Bu da olumlu bir iletişim davranışıdır.
Bu durumda, olumlu iletişim kuran bir kişinin kesinlikle yapamayacağı davranış A) Alay etmek‘tir.
Umarım bu çözümler senin için anlaşılır olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa lütfen çekinmeden sor! Başarılar dilerim!