Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde, görsellerdeki soruları birlikte inceleyip çözeceğiz. Hazırsanız, ilk sorumuzla başlayalım!
SORU 1:
Görselde Avrupa Konseyi’nin amaçları, insan hakları, demokrasiyi korumak ve güçlendirmek, azınlıklar, ırkçılık ve yabancı düşmanlığı, sosyal dışlanma, uyuşturucu madde ve çevre sorunlarına çözüm aramaktır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Avrupa Konseyine bağlıdır.
Bu bilgilerden yola çıkarak Avrupa Konseyi’nin temel misyonu nedir?
Çözüm:
Arkadaşlar, bu soruda bize Avrupa Konseyi’nin ne gibi amaçları olduğunu anlatmış. Paragrafta geçen anahtar kelimelere dikkat edelim: “insan hakları”, “demokrasiyi korumak ve güçlendirmek”, “azınlıklar, ırkçılık ve yabancı düşmanlığı, sosyal dışlanma, uyuşturucu madde ve çevre sorunlarına çözüm aramak”. Bütün bu sayılanlar, Avrupa Konseyi’nin insanları daha iyi bir yaşam standartına ulaştırmak ve temel haklarını korumak için çalıştığını gösteriyor. Yani Avrupa Konseyi’nin temel misyonu, tüm Avrupa’da demokrasinin, insan haklarının ve hukukun üstünlüğünün korunmasını sağlamaktır. Bunu yaparken de karşılaşılan sorunlara çözüm üretmeye çalışırlar.
SORU 2:
Metin: Türkiye’den Avrupa Konseyi’ne Büyük Katkı
Türkiye, demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlü-gü alanlarında Avrupa’nın en geniş coğrafyasını temsil eden ve kurucu üyeleri arasında yer aldığı Avrupa Konseyi bütçe-sine en fazla katkıda bulunan ülkeler olan Almanya, İngilte-re, İtalya, Fransa ve Rusya arasına girmek üzere bu yılın ocak ayında bir girişim başlattı.
Türkiye’nin Avrupa Konseyi bütçesine katkısının artışının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bütçesine olumlu yansıma-ları olacaktır. Demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü ilkelerinin Avrupa kıtası ve ötesinde geliştirilme-sine ve güçlendirilmesine yönelik faaliyetlerine daha etkin katkılarda bulunulmasına imkân vereceği vurgulandı.
Genel ağ haberi, 13 Mayıs 2015 (Düzenlenmiştir.)
Verilen metne göre, Türkiye’nin Avrupa Konseyi bütçesine katkısının artırılması, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin bütçesini nasıl etkileyecektir?
Çözüm:
Bu soruda da metni dikkatlice okumamız gerekiyor. Metnin ikinci paragrafında şöyle bir cümle var: “Türkiye’nin Avrupa Konseyi bütçesine katkısının artışının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bütçesine olumlu yansımaları olacaktır.” Bu cümle bize doğrudan cevabı veriyor. Yani, Türkiye’nin Avrupa Konseyi’ne yapacağı ek katkı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin bütçesini de olumlu yönde etkileyecek, yani daha fazla kaynak ayrılmasını sağlayacaktır.
SORU 3:
Soru Metni: Uluslararası kuruluşların kuruluş amaçlarını gerçekleştirebilmeleri için üye ülkeler neler yapmalıdırlar?
Çözüm:
Bu soru biraz daha yoruma açık. Metinlerde doğrudan cevabı olmasa da, genel bilgilerimizle bu soruyu yanıtlayabiliriz. Uluslararası kuruluşlar, adından da anlaşılacağı gibi birden çok ülkenin bir araya gelerek oluşturduğu yapılardır. Bu kuruluşların başarılı olabilmesi için öncelikle üye ülkelerin bu kuruluşların amaçlarına inanması ve desteklemesi gerekir. Bu destek; finansal katkı sağlamak, alınan kararlara uymak, işbirliği yapmak ve uluslararası alanda barışı, güvenliği ve ortak çıkarları gözetmek şeklinde olabilir. Yani kısacası, üye ülkeler kuruluşun hedeflerine ulaşması için aktif olarak çaba göstermeli ve sorumluluklarını yerine getirmelidirler.
SORU 4:
Soru Metni: Ülkemizin üye olduğu uluslararası kuruluşlardaki çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Çözüm:
Bu soru da yine sizin kendi düşüncelerinizi ve bilgilerinizi kullanmanızı gerektiren bir soru. Türkiye’nin üye olduğu pek çok uluslararası kuruluş var. Örneğin, Avrupa Konseyi, Birleşmiş Milletler, NATO, Avrupa Birliği’ne adaylık süreci gibi. Bu kuruluşlardaki Türkiye’nin çalışmalarını değerlendirirken şunları düşünebilirsiniz:
- Türkiye, bu kuruluşların amaçlarına ne kadar katkı sağlıyor?
- Türkiye’nin bu kuruluşlardaki faaliyetleri, ülkemizin uluslararası alandaki konumunu nasıl etkiliyor?
- Bu kuruluşlarda Türkiye’nin karşılaştığı zorluklar veya elde ettiği başarılar nelerdir?
- Türkiye, insan hakları, demokrasi gibi konularda bu kuruluşların belirlediği standartlara ne kadar uyuyor?
Bu sorulara verdiğiniz cevaplar, Türkiye’nin uluslararası ilişkilerdeki rolünü ve bu kuruluşlardaki etkinliğini değerlendirmenizi sağlar. Kendi yorumlarınızı ve öğrendiklerinizi kullanarak bu soruyu yanıtlayabilirsiniz.
SORU 5:
Soru Metni: I. grupta yer alan ifadelerle, II. grupta yer alan kuruluş adlarını eşleştiriniz. I. gruptaki ifadelerden bazıları birden fazla kuruluş adıyla eşleşebilir.
I. Grup İfadeler:
- Açıklık
- Çevre kirliliği
- Bitki sağlığını koruma
- Savaşların önlenmesi
- Çocukların eğitimi
- Hastalıklarla mücadele
- İnsan hakları ve demokrasi
- Çocukların güvenliği
- Kültürel iş birliği
- Yabancı düşmanlığı
- Askeri iş birliği
- İşsizliği önleme
- Farklılık
II. Grup Kuruluş Adları:
- a) WHO
- b) BM
- c) AK
- d) NATO
- e) FAO
- f) UNEP
- g) UNICEF
- h) UNESCO
- i) TÜRSOY
Çözüm:
Şimdi sıra geldi eşleştirme sorusuna! Bu soruda, I. gruptaki ifadelerin hangi uluslararası kuruluşa daha çok uyduğunu bulacağız. Hadi birlikte bakalım:
- Açıklık: Bu kavram genellikle şeffaflık ve hesap verebilirlik ile ilgilidir. Birleşmiş Milletler (BM) gibi uluslararası kuruluşlar, çalışmalarında açıklık ilkesini benimsemeye çalışır.
- Çevre kirliliği: Bu konuyla doğrudan ilgilenen kuruluş UNEP (Birleşmiş Milletler Çevre Programı)’dir.
- Bitki sağlığını koruma: Bu da dolaylı olarak gıda güvenliği ve tarımla ilgilidir. FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü) bu konuda çalışmalar yapar.
- Savaşların önlenmesi: Savaşların önlenmesi ve barışın sağlanması Birleşmiş Milletler’in (BM) en temel amaçlarından biridir.
- Çocukların eğitimi: Bu alanla en çok ilgilenen kuruluş UNICEF (Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu) ve UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü)’dür.
- Hastalıklarla mücadele: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) bu konuda küresel düzeyde lider kuruluştur.
- İnsan hakları ve demokrasi: Bu iki kavram Avrupa Konseyi (AK) için çok önemlidir.
- Çocukların güvenliği: Yine UNICEF bu konuda öncü kuruluştur.
- Kültürel iş birliği: Kültür, eğitim ve bilim alanlarında iş birliği yapan kuruluş UNESCO‘dur.
- Yabancı düşmanlığı: Bu da insan hakları ve demokrasi ile yakından ilgili bir konudur ve AK gibi kuruluşlar bu konuda çalışır.
- Askeri iş birliği: Askeri ittifaklar ve güvenlik konularında çalışan kuruluş NATO‘dur.
- İşsizliği önleme: Bu daha çok ekonomik ve sosyal kalkınma ile ilgili bir konudur. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) gibi kuruluşlar bu alanda çalışır, ancak listede yok. Genel olarak BM de bu tür küresel sorunlara yönelik çalışmalar yapar.
- Farklılık: Bu kavram da insan hakları, demokrasi ve kültürel çeşitlilik ile ilgilidir. UNESCO ve AK gibi kuruluşlar bu konuya önem verir.
Şimdi eşleştirmeleri yapalım:
1. Açıklık – b) BM
2. Çevre kirliliği – f) UNEP
3. Bitki sağlığını koruma – e) FAO
4. Savaşların önlenmesi – b) BM
5. Çocukların eğitimi – g) UNICEF, h) UNESCO
6. Hastalıklarla mücadele – a) WHO
7. İnsan hakları ve demokrasi – c) AK
8. Çocukların güvenliği – g) UNICEF
9. Kültürel iş birliği – h) UNESCO
10. Yabancı düşmanlığı – c) AK
11. Askeri iş birliği – d) NATO
12. İşsizliği önleme – b) BM (genel kapsamda)
13. Farklılık – h) UNESCO, c) AK
Umarım bu çözümler ve açıklamalar sizin için faydalı olmuştur. Anlamadığınız yerleri lütfen sormaktan çekinmeyin! Başarılar dilerim!