Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersinde öğrendiklerimizi pekiştireceğimiz harika bir alıştırma hazırladım. Gelin birlikte bu soruları çözelim ve bilgilerimizi tazeleyelim.
A. Cümlelerde belirtilen yargıların doğru mu yoksa yanlış mı olduğunu cümlelerin başındaki kutulara “D” ya da “Y” yazarak belirtiniz. Yanlış olduğunu düşündüğünüz yargıların doğrularını cümlelerin altlarındaki boşluklara yazınız.
(….) 1. Osmanlı Bey, Anadolu beylikleri ile savaşarak topraklarını genişletmiştir.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Osmanlı Bey, Anadolu’daki diğer beyliklerle mücadele ederek Osmanlı Devleti’nin temellerini atmış ve topraklarını genişletmiştir. Bu yüzden kutucuğa ‘D’ yazmalıyız.
(….) 2. Coğrafi konumu Osmanlı Devleti’nin kısa sürede siyasi güç olarak ortaya çıkmasını sağladı.
Çözüm: Bu ifade de doğrudur. Osmanlı Devleti’nin Anadolu ve Balkanlar arasındaki stratejik konumu, hem ticaret yollarının kontrolü hem de fetihler için büyük bir avantaj sağlamıştır. Bu yüzden kutucuğa ‘D’ yazmalıyız.
(….) 3. İskân politikası ile Rumeli’den Türk aileler Anadolu’ya yerleştirilmiştir.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. Osmanlı Devleti’nin iskân politikası, Anadolu’dan Türk ve Müslüman aileleri Rumeli’ye yerleştirerek bölgenin Türkleşmesini ve İslamlaşmasını sağlamaktı. Yani tam tersi bir durum söz konusudur. Bu yüzden kutucuğa ‘Y’ yazmalıyız.
Doğrusu: İskân politikası ile Anadolu’dan Türk aileler Rumeli’ye yerleştirilmiştir.
(….) 4. İstanbul’un fethi ile Osmanlı Devleti İstanbul Boğazı’nın kontrolünü sağlamıştır.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. İstanbul’un fethiyle birlikte Osmanlı Devleti, hem stratejik önemi yüksek olan İstanbul’u başkent yapmış hem de Karadeniz ile Akdeniz’i birbirine bağlayan İstanbul Boğazı’nın kontrolünü tamamen ele geçirmiştir. Bu yüzden kutucuğa ‘D’ yazmalıyız.
(….) 5. Osmanlı Devleti’nin fetih siyaseti gaza ve cihat anlayışına dayanıyordu.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Osmanlı Devleti’nin kuruluş ve yükseliş dönemlerindeki fetih hareketlerinin temelinde, İslamiyet’i yayma ve Müslüman olmayan bölgeleri fethetme amacı olan gaza ve cihat anlayışı yatmaktaydı. Bu yüzden kutucuğa ‘D’ yazmalıyız.
(….) 6. Avrupa’daki gelişmeler Osmanlı Devleti’ni değişime zorlamıştır.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Özellikle Aydınlanma Çağı, Rönesans ve Sanayi Devrimi gibi Avrupa’daki önemli gelişmeler, Osmanlı Devleti’ni de kendi içinde yenilikler yapmaya ve değişime ayak uydurmaya zorlamıştır. Bu yüzden kutucuğa ‘D’ yazmalıyız.
(….) 7. Aydınlanma Çağı, Rönesans’ın temellerinin atıldığı dönemdir.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. Rönesans, Aydınlanma Çağı’ndan daha önceki bir dönemdir ve Aydınlanma Çağı’nın fikirsel temelini oluşturmuştur. Yani Aydınlanma Çağı, Rönesans’ın üzerine inşa edilmiştir. Bu yüzden kutucuğa ‘Y’ yazmalıyız.
Doğrusu: Aydınlanma Çağı, Rönesans’ın üzerine inşa edildiği bir dönemdir.
(….) 8. II. Mahmut Dönemi’nde ilk Türk matbaası Türkçe eserler basmaya başladı.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. II. Mahmut döneminde, matbaacılığın gelişmesiyle birlikte Türkçe kitaplar basılmaya başlanmış ve bu da bilgi yayılımını hızlandırmıştır. Bu yüzden kutucuğa ‘D’ yazmalıyız.
(….) 9. Posta Nezareti ve Telgraf Müdürlüğünün açılması iletişim alanındaki ıslahatlardandır.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Posta Nezareti ve Telgraf Müdürlüğü’nün kurulması, haberleşme ve iletişimin daha hızlı ve düzenli hale gelmesini sağlamış, bu da önemli bir ıslahat olarak kabul edilir. Bu yüzden kutucuğa ‘D’ yazmalıyız.
B. Aşağıdaki cümleleri kutucukta verilenleri kullanarak doğru olarak tamamlayınız.
Kutucuktaki Kelimeler: Tımarh Sipahiler, Baharat, istimâlet politikası, Luther, Karesioğulları, Takvim-i Vekayi, reaya, Darülfünun, din
10. Osmanlı Devleti’nde tarım, hayvancılık, ticaret gibi faaliyetlerle uğraşanlara _________________________ denirdi.
Çözüm: Bu boşluğa kutucuktaki kelimelerden ‘reaya’ kelimesi gelmelidir. Osmanlı Devleti’nde halkın genelini oluşturan, çiftçilik ve zanaatla uğraşan kesime ‘reaya’ denirdi.
Cevap: reaya
11. Osmanlı Devleti’nin fetihlerinde başarılı olmasında _________________________ önemli bir yere sahipti.
Çözüm: Bu boşluğa ‘Tımarh Sipahiler’ kelimesi gelmelidir. Tımar sistemiyle yetiştirilen atlı askerler, yani tımarh sipahiler, Osmanlı’nın fetih hareketlerinde önemli bir rol oynamıştır.
Cevap: Tımarh Sipahiler
12. _________________________ Beyliği’nin fethi Osmanlı Devleti’nin Rumeli’ye geçişini kolaylaştırmıştır.
Çözüm: Bu boşluğa ‘Karesioğulları’ kelimesi gelmelidir. Karesioğulları Beyliği’nin Osmanlı’ya katılmasıyla birlikte Osmanlılar, Rumeli’ye geçiş için bir köprübaşı elde etmişlerdir.
Cevap: Karesioğulları
13. Osmanlı ordusunun en kalabalık grubunu _________________________ oluştururdu.
Çözüm: Bu boşluğa ‘Tımarh Sipahiler’ kelimesi gelmelidir. Osmanlı ordusunun en büyük kısmını, tımar sistemine dayanan Tımarh Sipahiler oluştururdu.
Cevap: Tımarh Sipahiler
14. Fatih Sultan Mehmet, Ortodokslara _________________________ ve vicdan hürriyeti tanımıştır.
Çözüm: Bu boşluğa ‘din’ kelimesi gelmelidir. Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’u fethettikten sonra Ortodoks Hristiyanların kendi dinlerini yaşamalarına izin vermiş ve vicdan hürriyeti tanımıştır.
Cevap: din
15. Mısır Seferi sonunda _________________________ Yolu’nun önemli bölümü Osmanlı kontrolüne girdi.
Çözüm: Bu boşluğa ‘Baharat’ kelimesi gelmelidir. Mısır Seferi’nin kazanılmasıyla birlikte Osmanlılar, Akdeniz üzerinden Avrupa’ya giden önemli ticaret yollarından biri olan Baharat Yolu’nun denetimini ele geçirmişlerdir.
Cevap: Baharat
16. Reform hareketinin başlamasına Alman papaz _________________________ öncülük etmiştir.
Çözüm: Bu boşluğa ‘Luther’ kelimesi gelmelidir. Reform hareketini başlatan kişi, Katolik Kilisesi’nin uygulamalarına karşı çıkan Alman papaz Martin Luther’dir.
Cevap: Luther
17. II. Mahmut Dönemi’nde _________________________ adlı resmi gazete yayımlanmaya başlandı.
Çözüm: Bu boşluğa ‘Takvim-i Vekayi’ kelimesi gelmelidir. II. Mahmut döneminde, Osmanlı Devleti’nin ilk resmi gazetesi olan Takvim-i Vekayi yayımlanmaya başlamıştır.
Cevap: Takvim-i Vekayi