Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sosyal bilgiler dersinde hep birlikte iletişim kurarken dikkat etmemiz gereken önemli noktalara değineceğiz. Görseldeki Oğuzhan’ın düşünce balonlarını inceleyerek, kendimize şu soruları sormayı öğreneceğiz: “Acaba ben iletişim kurarken doğru şeyler yapıyor muyum?” Hadi gelin, bu soruları hep birlikte adım adım analiz edelim ve ne anlama geldiklerini anlayalım.
Alışkanlıklarımız, iletişim kurmada ve sürdürmede oldukça önemli rol oynar. Bazen yaptığımız hatalar, iletişimi kesintiye uğratır. Oğuzhan da zihninde iletişim sırasındaki kendi tutum ve davranışlarını analiz ediyor.
Görselde yer alan düşünce balonları, iletişim sırasında sıkça karşılaşılan olumsuz durumları ve bunların olası sonuçlarını bizlere anlatıyor. Şimdi bu balonlardaki soruları tek tek inceleyelim.
Soru 1.10
Oğuzhan’ın sorduğu soruları kendinize sorduğunuzu düşününüz. Hangi sorulara “evet” cevabı verirsiniz? “Evet” cevabı verdiğiniz soruları defterinize yazınız.
“Evet” cevabı verdiğiniz sorularla ilgili tutum ve davranışlarınızı gözden geçirmelisiniz.
Şimdi Oğuzhan’ın düşünce balonlarındaki soruları tek tek inceleyelim ve ne anlama geldiklerini açıklayalım:
Düşünce Balonu 1: “İletişim esnasında emir cümleleri kuruyor muyum?”
Bu soru, iletişim kurarken karşımızdaki kişiye bir şeyleri emreden, buyuran bir dil kullanıp kullanmadığımızı sorguluyor. Emir cümleleri, karşımızdaki kişiyi baskı altına alabilir ve olumsuz bir etki bırakabilir. Daha kibar ve rica şeklinde ifadeler kullanmak, iletişimi daha sağlıklı hale getirir.
Düşünce Balonu 2: “Konuşurken alaycı cümleler kuruyor muyum?”
Bu balon, konuşmalarımızda karşımızdaki kişiyi küçümseyen, onunla dalga geçen ifadeler kullanıp kullanmadığımızı soruyor. Alaycı bir dil, insanları incitir ve güven ilişkisini zedeler. Herkesin saygı görmeye hakkı olduğunu unutmamalıyız.
Düşünce Balonu 3: “Suçlayıcı cümleler kullanıyor muyum?”
Burada, bir sorun olduğunda hemen karşımızdaki kişiyi suçlayıp suçlamadığımızı sorguluyoruz. Suçlamak yerine, sorunun nedenlerini anlamaya çalışmak ve çözüm odaklı olmak daha yapıcıdır.
Düşünce Balonu 4: “Konuşurken başkalarını yargılıyor muyum?”
Bu soru, iletişim sırasında insanları dış görünüşlerine, giyimlerine veya sahip oldukları şeylere göre peşin hükümle değerlendirip değerlendirmediğimizi soruyor. Herkesi olduğu gibi kabul etmek ve yargılamaktan kaçınmak önemlidir.
Düşünce Balonu 5: “İnsanlara hoşlanmayacakları isimler takıyor muyum?”
Bu balon, iletişim kurduğumuz kişilere rencide edici, onları rahatsız edecek lakaplar veya isimler takıp takmadığımızı sorguluyor. İnsanlara karşı nazik ve saygılı olmalıyız.
Düşünce Balonu 6: “Öğüt veren ifadeler kullanıyor muyum?”
Bu soru, karşımızdaki kişiye sürekli tavsiye verip, onun adına kararlar alıyormuş gibi konuştuğumuz durumları ifade ediyor. Herkesin kendi hayatıyla ilgili kararları kendisinin verebileceğini unutmamalıyız.
Düşünce Balonu 7: “Sürekli eleştiriyor muyum?”
Burada, iletişimde olduğumuz kişilerin her davranışını veya sözünü eleştiri oklarına tutuyor muyuz, bunu sorguluyoruz. Sürekli eleştiri, kişinin özgüvenini zedeleyebilir. Yapıcı geri bildirimler vermek daha faydalıdır.
Düşünce Balonu 8: “Konuşurken beden diliyle olumsuz duygular yansıtıyor muyum?”
Bu balon, konuşurken yüz ifadelerimiz, duruşumuz veya el hareketlerimizle olumsuz duygularımızı (üzüntü, kızgınlık, bıkkınlık gibi) belli edip etmediğimizi soruyor. Beden dilimiz de iletişimimizin önemli bir parçasıdır.
Düşünce Balonu 9: “Konuşurken karşındakini korkutuyor muyum?”
Bu soru, ses tonumuz, bakışlarımız veya kullandığımız sert ifadelerle karşımızdaki insanı ürküttüğümüzü veya korkuttuğumuzu farkında olmadan yapıyor muyuz, onu sorguluyor. Empati kurarak karşımızdaki kişinin neler hissedeceğini düşünmeliyiz.
Düşünce Balonu 10: “Konuşurken kişileri sorguluyor muyum, küçümsüyor muyum?”
Bu balon, bir kişiyle konuşurken onu sürekli sorguya çekip, sanki bir suçluymuş gibi davranıp davranmadığımızı veya onu küçümseyen tavırlar sergileyip sergilemediğimizi soruyor. Herkesin onurlu bir şekilde dinlenilme hakkı vardır.
Düşünce Balonu 11: “Konuşurken konuyu başka yöne saptırıyor muyum?”
Burada, bir konu üzerinde konuşurken, asıl konudan uzaklaşıp ilgisiz konulara geçiş yapıyor muyuz, bunu sorguluyoruz. Odaklanmak ve konuya sadık kalmak, iletişimin verimliliğini artırır.
Düşünce Balonu 12: “Konuşurken başkasının yerine karar veriyor muyum?”
Bu soru, karşımızdaki kişinin ne isteyebileceğini, ne düşünebileceğini veya ne yapması gerektiğini biz kendimiz belirliyor muyuz, onu sorguluyor. Her bireyin kendi kararlarını verme hakkı vardır.
Düşünce Balonu 13: “Konuşurken karşındakinin tedirgin olmasına sebep olacak şekilde mi davranıyorum?”
Bu balon, iletişim sırasında sergilediğimiz tutum ve davranışların, karşımızdaki kişide endişe, kaygı veya huzursuzluk yaratıp yaratmadığını anlamamızı sağlıyor. Karşımızdaki kişiyi rahat ettirmeye özen göstermeliyiz.
Sevgili öğrencilerim, bu soruları kendimize sormak, iletişim becerilerimizi geliştirmemiz için harika bir başlangıçtır. Şimdi sizden isteğim, bu soruları defterlerinize yazmanız ve hangilerine “evet” cevabı verdiğinizi işaretlemeniz. Ardından, “evet” dediğiniz her bir soru için, o durumun neden yaşandığını ve bu durumu nasıl daha iyi hale getirebileceğinizi düşünmeniz. Unutmayın, daha iyi bir iletişim, daha iyi ilişkiler demektir!