Merhaba sevgili öğrencilerim, 7. Sınıf Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde “Öğrendiklerimi Değerlendiriyorum” kısmını birlikte çözeceğiz. Bu sorular, konuyu ne kadar iyi anladığımızı görmek için harika bir fırsat. Hazırsanız başlayalım!
A. Cümlelerde belirtilen yargıların doğru mu yoksa yanlış mı olduğunu cümlelerin başındaki kutulara “D” ya da “Y” yazarak belirtiniz. Yanlış olduğunu düşündüğünüz yargıların doğrularını cümlelerin altlarındaki boşluklara yazınız.
(….) 1. İnsanların sivil toplum kuruluşlarında çalışma özgürlüğünün olması yerleşmeyi etkileyen etmenlerden biridir.
- Çözüm: Bu ifade doğrudur.
- Açıklama: Sevgili arkadaşlar, sivil toplum kuruluşları insanların bir araya gelerek ortak amaçlar doğrultusunda çalıştığı yerlerdir. Bu kuruluşlarda çalışma özgürlüğünün olması, insanların kendilerini daha rahat ifade edebildikleri ve toplumsal hayata daha aktif katılabildikleri anlamına gelir. Bu da insanların bir bölgeye yerleşmesinde önemli bir etken olabilir. Bu yüzden bu yargı D (Doğru) olacaktır.
(….) 2. Doğum oranlarının ölüm oranlarından fazla olması nüfusu artıran bir etkendir.
- Çözüm: Bu ifade doğrudur.
- Açıklama: Çocuklar, bir yerde yaşayan insan sayısı yani nüfus, insanların doğması ve ölmesiyle değişir. Eğer yeni doğan bebeklerin sayısı, ölen insanların sayısından fazlaysa, o bölgenin nüfusu artar. Bu nedenle bu ifade D (Doğru) olmalıdır.
(….) 3. Ülkemizin doğusundaki ekonomik faaliyetlerin çeşitliliği batısına göre daha az olduğundan buradaki nüfus daha azdır.
- Çözüm: Bu ifade doğrudur.
- Açıklama: Arkadaşlar, bir bölgedeki ekonomik faaliyetlerin çeşitliliği, yani orada yapılan işlerin, sanayinin, tarımın ne kadar farklı ve gelişmiş olduğu, insanların o bölgeye yerleşmesini etkiler. Genellikle daha çeşitli ve gelişmiş ekonomik faaliyetlerin olduğu yerlere daha çok insan göç eder. Ülkemizin doğusunda ekonomik faaliyetler batısına göre daha az çeşitlidir, bu da genellikle daha az nüfus yoğunluğuna neden olur. Dolayısıyla bu yargı da D (Doğru) kabul edilir.
(….) 4. Göç herhangi bir neden olmaksızın uzun süre başka bir yerde yaşamak için yapılan yer değiştirme durumudur.
- Çözüm: Bu ifade yanlıştır.
- Doğrusu: Göç, çeşitli nedenlerle insanların yaşadığı yerden başka bir yere taşınmasıdır.
- Açıklama: Canlarım, göç dediğimiz şey, insanların bir yerden başka bir yere taşınmasıdır. Ama bu taşınma gelişigüzel olmaz, mutlaka bir sebebi vardır. Mesela daha iyi iş bulmak, daha iyi eğitim almak, daha iyi yaşam koşulları gibi nedenler göçe yol açar. “Herhangi bir neden olmaksızın” denmesi bu ifadeyi yanlış yapıyor. Bu yüzden bu yargı Y (Yanlış) olmalıdır ve doğrusu “Göç, çeşitli nedenlerle insanların yaşadığı yerden başka bir yere taşınmasıdır.” şeklinde olmalıdır.
(….) 5. Anayasa’ya göre yerleşme hürriyeti hiçbir şekilde kısıtlanamaz.
- Çözüm: Bu ifade doğrudur.
- Açıklama: Sevgili öğrenciler, Anayasamız en temel haklarımızı belirler. Yerleşme hürriyeti de bu temel haklardan biridir. Yani herkes istediği yere yerleşebilir, bu hakkı kimseden izin almadan kullanabilir. Elbette bu özgürlüğün bazı yasal sınırları olabilir ama genel olarak Anayasa bu hakkı güvence altına alır ve “hiçbir şekilde kısıtlanamaz” ifadesi, temel bir hak olarak bu özgürlüğün ne kadar önemli olduğunu vurgular. Bu nedenle bu yargı D (Doğru) olacaktır.
B. Aşağıdaki cümleleri kutucukta verilenleri kullanarak doğru olarak tamamlayınız.
Kutucuktaki kelimeler:ticaret yolları, yerleşim, kent, harita, pasaport, ticaret, mübadele
6. Nehir kenarları ve deniz kıyıları ____________________ için tercih edilen yerlerdendir.
- Çözüm: yerleşim
- Açıklama: Arkadaşlar, tarih boyunca insanlar su kaynaklarının bol olduğu yerlere yerleşmişlerdir. Nehir kenarları ve deniz kıyıları hem su ihtiyacını karşılamak hem de ulaşım ve tarım için elverişli olduğu için her zaman yerleşim için tercih edilen bölgeler olmuştur.
7. Türkiye nüfus haritasını inceleyen biri ____________________ bölgelerinin nerelerde yoğun olduğu bilgisi- ne ulaşabilir.
- Çözüm: nüfus
- Açıklama: Sevgili öğrenciler, bir ülkenin nüfus haritasına baktığımızda, insanların en çok hangi bölgelerde yaşadığını görürüz. Bu harita bize nüfusun nerelerde yoğunlaştığı hakkında bilgi verir.
8. İstanbul’un nüfusunun yoğun olma nedenlerinden biri de ____________________ üzerinde bulunmasıdır.
- Çözüm: ticaret yolları
- Açıklama: Canlarım, İstanbul, hem tarihi hem de günümüzdeki konumuyla önemli bir ticaret yolları kavşağındadır. Bu durum, İstanbul’un ekonomik olarak gelişmesine ve dolayısıyla nüfusunun yoğunlaşmasına neden olan önemli bir faktördür.
9. 1980’li yıllardan itibaren ____________________ nüfusu kar nüfusuna göre daha fazla olmaya başlamıştır.
- Çözüm: kent
- Açıklama: Arkadaşlar, 1980’li yıllardan sonra Türkiye’de şehirleşme hızlanmıştır. Kırsal kesimden şehirlere göçler artmış ve bu da kent nüfusunun kırsal nüfusa göre daha fazla olmasına yol açmıştır.
10. Savaş ya da başka nedenlerle ülkeler arası yapılan nüfus değişimine ____________________ denir.
- Çözüm: mübadele
- Açıklama: Sevgili öğrenciler, ülkeler arasında yapılan ve bazen nüfusların karşılıklı olarak yer değiştirmesi şeklinde gerçekleşen değişimlere mübadele denir.
11. Yurt dışına çıkmak için ____________________ gereklidir.
- Çözüm: pasaport
- Açıklama: Canlarım, başka bir ülkeye seyahat etmek veya o ülkede bulunmak istediğimizde, kimliğimizi kanıtlayan ve ülkeler arası seyahat hakkı veren belgeye ihtiyacımız olur. Bu belgeye de pasaport denir.
Umarım bu çözümler ve açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Başka sorularda görüşmek üzere!