Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle birlikte sosyal bilgiler dersinde karşımıza çıkan bu harika görseldeki soruları inceleyip çözeceğiz. Her bir soruyu tek tek ele alıp, en anlaşılır şekilde açıklayarak yolumuza devam edeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
—
**Soru 1:**
MO 3000’lerde Mısır medeniyetinde hiyeroglif adı verilen resim yazısı kullanılmaya başlandı. Hiyeroglifteki semboller bazen nesneyi temsil ettiği gibi bazen de bir sesi temsil ediyordu. Örneğin, bir çift bacak, gitmek; bir çift göz, görmek anlamına geliyordu. Hiyeroglifte yazılar sağdan sola, soldan sağa ya da yukarıdan aşağıya doğru yazılıyordu. Sümerlerin ağır kil tabletlerine karşın Mısırlılar papirüs bitkisinden elde ettikleri ve papirüs adını verdikleri bir tür kâğıt kullanıyorlardı. Papirüsler üzerine farklı renkte mürekkep lekeler kullanarak fırça ve tüyelerle yazı yazıyorlardı. Papirüsleri rulo hâline getirerek kolayca saklıyorlardı.
Mısır’da okuma yazma bilen kâtiplere büyük saygı duyuluyordu. Katip olabilmek için ise okula gitmek gerekiyordu. Kâtipler devletin resmi işleri yanında kütüphanelerdeki papirüsleri çoğaltıyorlardı. Bu kütüphanelerden biri de MÖ 300’lerde kurulan İskenderiye Kütüphanesi’ydi. Çok sayıda el yazmasının olduğu kütüphanede dönemin önemli bilim insanları çalışıyordu. Mısır’a giren her kitabın mutlaka bir örneği burada çoğaltılıp sahibine veriliyor, kitabın aslı ise kütüphanede kalıyordu. Yurt dışından da kitaplar satın alınıp getiriliyordu. Böylece, o zamana kadar dağınık halde ve kaybolmak üzere olan birçok eser burada toplandı. Ancak bu kütüphane Roma İmparatorluğu Dönemi’nde yıkıldı.
**Metinde verilen bilgilere göre, Mısır’da yazı materyali olarak aşağıdakilerden hangisi kullanılmıştır?**
a) Kil tablet
b) Papirüs
c) Taş tablet
d) Metal levha
**Çözüm:**
Sevgili arkadaşlar, bu soruda bizden Mısır medeniyetinde yazı materyali olarak neyin kullanıldığını bulmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda şu ifadeyi görüyoruz: “Sümerlerin ağır kil tabletlerine karşın Mısırlılar papirüs bitkisinden elde ettikleri ve papirüs adını verdikleri bir tür kâğıt kullanıyorlardı.”
Bu cümle bize çok net bir şekilde Mısırlıların papirüsü kullandığını söylüyor. Bu nedenle doğru cevap **b) Papirüs** seçeneğidir.
—
**Soru 2:**
Günümüzde İzmir ilinde yer alan Bergama antik kenti Bergama Krallığı’nın merkeziydi. İlk Çağ’ın en büyük kütüphanelerden biri buradaydı. Bergama Kütüphanesi, Mısır’daki İskenderiye Kütüphanesi’nin rekabet halindeydi. Mısır, Bergama’daki kütüphanenin önüne geçmesini engellemek amacıyla papirüs satışını yasakladı. Bunun üzerine Bergamalılar yeni kitaplar yazılmasını sağlamak için hayvan derilerini işleyerek günümüzde parşömen olarak bildiğimiz kâğıt türünü kullanmaya başladılar.
**Metinde verilen bilgilere göre, Bergama Kütüphanesi’nin Mısır ile rekabeti sonucunda hangi yazı materyalinin kullanımına başlanmıştır?**
a) Kil tablet
b) Papirüs
c) Parşömen
d) Metal levha
**Çözüm:**
Şimdi de bu soruyu inceleyelim. Bu soruda Bergama Kütüphanesi’nin Mısır ile olan rekabeti sonucunda hangi yeni yazı materyalinin kullanılmaya başlandığı soruluyor. Metinde şöyle bir kısım var: “Mısır, Bergama’daki kütüphanenin önüne geçmesini engellemek amacıyla papirüs satışını yasakladı. Bunun üzerine Bergamalılar yeni kitaplar yazılmasını sağlamak için hayvan derilerini işleyerek günümüzde parşömen olarak bildiğimiz kâğıt türünü kullanmaya başladılar.”
Buradaki açıklama bize doğrudan doğru cevabı veriyor. Papirüs satışı yasaklanınca Bergamalılar hayvan derilerinden yapılan ve parşömen dediğimiz yazı materyalini kullanmaya başlamışlar. Dolayısıyla doğru yanıt **c) Parşömen** seçeneğidir.
—
**Soru 3:**
MÖ 1000’lerde Fenike medeniyetinde öğrenilmesi güç olan çivi yazısı ve hiyeroglifin yerine geçecek bir alfabe icat edildi. Fenike alfabesin- de harfler belirli sesleri ifade ediyordu. 22 sessiz harften oluşan bu alfabe günümüzde kullandığımız alfabenin de kökenini oluşturuyordu. Akde- niz’de ticaretle uğraşan Fenikelilerle alışveriş yapan Yunanlar, bu alfabe- yi kendi dillerine uyarlayarak Yunan alfabesini geliştirdiler. Yunan alfabesinden esinlenen Romalılar da bazı harfleri değiştirerek Latin alfabesini oluşturdular. Günümüzde ülkemizde kullandığımız alfabe, 1928’de Latin alfabesinden uyarlanmıştır.
**Metinde verilen bilgilere göre, günümüzde kullandığımız alfabenin kökeninde hangi alfabe bulunmaktadır?**
a) Çivi yazısı
b) Hiyeroglif
c) Fenike alfabesi
d) Yunan alfabesi
**Çözüm:**
Son sorumuzla devam ediyoruz! Bu soruda da günümüzde kullandığımız alfabenin kökeninin ne olduğu soruluyor. Metnin son kısmında şu bilgi yer alıyor: “Akdeniz’de ticaretle uğraşan Fenikelilerle alışveriş yapan Yunanlar, bu alfabeyi kendi dillerine uyarlayarak Yunan alfabesini geliştirdiler. Yunan alfabesinden esinlenen Romalılar da bazı harfleri değiştirerek Latin alfabesini oluşturdular. Günümüzde ülkemizde kullandığımız alfabe, 1928’de Latin alfabesinden uyarlanmıştır.”
Buradaki açıklamaya göre, Fenikelilerin icat ettiği alfabe, Yunanlar tarafından geliştirilmiş, Yunan alfabesinden de Romalılar etkilenerek Latin alfabesini oluşturmuşlar. Ve bizim günümüzde kullandığımız alfabe de bu Latin alfabesinden uyarlanmış. Bu zinciri takip ettiğimizde, günümüz alfabesinin kökeninde en başta yer alan **c) Fenike alfabesi** olduğunu görüyoruz.
Umarım bu açıklamalarım soruları anlamanıza yardımcı olmuştur. Hepinize derslerinizde başarılar dilerim!