Merhaba canım öğrencim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde, görselimizdeki soruları birlikte adım adım çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
—
**Soru 1:**
19. yüzyılda Osmanlı Devleti iletişim alanında Avrupa’daki gelişmeleri örnek alarak önemli ıslahatlar yaptı. 1840’ta konu başındaki haberde söz edilen ve günümüz-de PTT adıyla hizmet veren Posta Nezareti (Bakanlığı) kuruldu. Daha sonra telgraf hatları kurulmaya başlandı ve 1855’te Telgraf Müdürlüğü oluşturuldu. Şimdi bu gelişme-leri daha ayrıntılı öğrenelim.
Yukarıdaki metinde bahsedilen Posta Nezareti’nin kurulduğu tarih aşağıdakilerden hangisidir?
a) 1840
b) 1855
c) 1863
**Çözüm:**
Adım 1: Soruyu dikkatlice okuyalım. Bize metinde Posta Nezareti’nin kurulduğu tarih soruluyor.
Adım 2: Metni tarayarak “Posta Nezareti” kelimesini bulalım.
Adım 3: Metinde “1840’ta konu başındaki haberde söz edilen ve günümüz-de PTT adıyla hizmet veren Posta Nezareti (Bakanlığı) kuruldu.” ifadesini görüyoruz.
Adım 4: Bu ifadeye göre Posta Nezareti 1840 yılında kurulmuştur.
Adım 5: Seçeneklere baktığımızda ‘a’ seçeneğinin 1840 olduğunu görüyoruz.
**Sonuç:**
a) 1840
—
**Soru 2:**
Osmanlı Devleti’nde 19. yüzyıla kadar atlı ulaklar dev-letin resmi haberleşmesinde kullanılıyordu. Halk ise bu ha-berleşme hizmetinden yararlanamıyordu. 1840’ta Posta Ne-zaretinin kurulmasıyla birlikte halk da posta hizmetinden yararlanmaya başladı. İlk düzenli postalar, İstanbul’dan Edirne’ye gönderilen devlet evrakı ile halkın mektuplarıydı. Posta Nezaretinin hizmetlerini yerine getirebilmesi için vilayetlerde postaneler açıldı. Başlangıçta kara yolu ile taşınan postalar, daha sonra buharlı gemiler ve demir yoluyla da taşınmaya başlandı. 1863’te mektuplara pul yapıştırılması uygu-lamasına geçildi. İstanbul’un çeşitli yerlerine posta kutuları konuldu. Postayla para, gazete ve eşya da taşınmaya başlandı.
19. yüzyıl öncesinde Osmanlı Devleti’nde haberleşmede aşağıdaki araçlardan hangisi kullanılmıştır?
a) Telgraf
b) Telefon
c) Atlı ulaklar
**Çözüm:**
Adım 1: Soruyu anlıyoruz. Bize 19. yüzyıldan önce haberleşmede ne kullanıldığı soruluyor.
Adım 2: Metni dikkatlice okuyarak 19. yüzyıl öncesiyle ilgili bilgi veren kısma odaklanıyoruz.
Adım 3: Metnin “Osmanlı Devleti’nde 19. yüzyıla kadar atlı ulaklar dev-letin resmi haberleşmesinde kullanılıyordu.” cümlesini görüyoruz.
Adım 4: Bu cümle, 19. yüzyıldan önce haberleşmede atlı ulakların kullanıldığını açıkça belirtiyor.
Adım 5: Seçeneklere baktığımızda ‘c’ seçeneğinin “Atlı ulaklar” olduğunu görüyoruz.
**Sonuç:**
c) Atlı ulaklar
—
**Soru 3:**
İletişim alanında Posta Nezaretinin kurulmasından sonra 1855’te Telgraf Müdür-lüğü kuruldu. Telgrafın Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’da kullanılmaya başlan-masından kısa süre sonra Osmanlı Devleti’nde ikinci telgraf denemesi 1839’da sarayda yapıldı. Bu denemeden etkilenen Sultan Abdülmecit, telgraf hatlarında iletişimi kolay-laştıran Mors alfabesinin mucidi Samuel Morse’a (Samuel Mors) ödül olarak bir berat ve nişan gönderdi. İlk telgraf hattı, 1855’te Rusya ile Kırım Savaşı devam ederken askeri haberleşmeyi sağlamak için Rumeli’de yapıldı. Telgraf Müdürlüğünün kurulmasından sonra vilayetlerde telgrahaneler açılmaya başlandı. Buralarda çalışacak kişileri yetiştir-mek için de telgraf mektebi açıldı. 1871’de Posta Nezareti ile Telgraf Müdürlüğü birleş- tirildi. İletişim alanındaki gelişmelerin toplumsal ve ekonomik etkileriyle ilgili aşağıda-ki metni okuyalım.
Yukarıdaki metne göre, Osmanlı Devleti’nde ilk telgraf hattı hangi amaçla ve nerede yapılmıştır?
a) Ticari ilişkileri geliştirmek amacıyla İstanbul’da,
b) Askeri haberleşmeyi sağlamak amacıyla Rumeli’de,
c) Devletlerarası iletişimi kolaylaştırmak amacıyla Avrupa’da.
**Çözüm:**
Adım 1: Soruyu dikkatle okuyup ne istediğini anlıyoruz. İlk telgraf hattının hangi amaçla ve nerede yapıldığı soruluyor.
Adım 2: Metni tarayarak “ilk telgraf hattı” ifadesini buluyoruz.
Adım 3: Metinde şu ifade geçiyor: “İlk telgraf hattı, 1855’te Rusya ile Kırım Savaşı devam ederken askeri haberleşmeyi sağlamak için Rumeli’de yapıldı.”
Adım 4: Bu cümleden, ilk telgraf hattının askeri haberleşmeyi sağlamak amacıyla Rumeli’de yapıldığını anlıyoruz.
Adım 5: Seçeneklere baktığımızda ‘b’ seçeneğinin bu bilgiyi doğru bir şekilde verdiğini görüyoruz.
**Sonuç:**
b) Askeri haberleşmeyi sağlamak amacıyla Rumeli’de
—
**Soru 4:**
Halk, telgraf tesislerinin yapımına yakın alaka göstermiştir. Devlet, koordinatör rolü oynayarak plan-lamayı, cihazların alımını gerçekleştirmiş; halk ise çoğu defa Müslim-Gayrimüslim ayrımı olmadan orman-lardan direkleri kesmiş, telgrafhane yapılmak üzere para toplamış, bina yaptırmıştır. Bu alanda tam bir dev-let-millet birlikteliği görülmüştür. Osmanlı Devleti, halkın yakın desteğiyle ve kendi planları çerçevesinde büyük bir hat çekme seferberliğine başlamıştır. Ülke, içindeki merkezleri birbirine ve İstanbul’a bağlarken komşularıyla da bağlantılar kurmuştur.
Yukarıdaki metne göre, telgraf hatlarının yapımında halkın rolü hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
a) Halk, devletin aldığı kararlara karşı çıkmıştır.
b) Halk, telgraf hatlarının yapımında maddi ve manevi destek sağlamıştır.
c) Halk, telgraf hatlarının yapımıyla hiç ilgilenmemiştir.
**Çözüm:**
Adım 1: Soruyu anlıyoruz. Metinde halkın telgraf hatlarının yapımındaki rolü soruluyor.
Adım 2: Metni dikkatlice okuyarak halkın telgraf yapımındaki görevlerini belirten kısımlara odaklanıyoruz.
Adım 3: Metinde “Halk, telgraf tesislerinin yapımına yakın alaka göstermiştir.”, “halk ise çoğu defa Müslim-Gayrimüslim ayrımı olmadan orman-lardan direkleri kesmiş, telgrafhane yapılmak üzere para toplamış, bina yaptırmıştır.” ve “Bu alanda tam bir dev-let-millet birlikteliği görülmüştür. Osmanlı Devleti, halkın yakın desteğiyle ve kendi planları çerçevesinde büyük bir hat çekme seferberliğine başlamıştır.” gibi ifadeler yer alıyor.
Adım 4: Bu ifadeler, halkın telgraf hatlarının yapımında aktif olarak yer aldığını, direk keserek, para toplayarak ve bina yaptırarak devlete destek olduğunu gösteriyor. Yani halk, hem maddi hem de manevi destek sağlamıştır.
Adım 5: Seçeneklere baktığımızda ‘b’ seçeneğinin bu durumu en iyi şekilde ifade ettiğini görüyoruz.
**Sonuç:**
b) Halk, telgraf hatlarının yapımında maddi ve manevi destek sağlamıştır.
—
Umarım bu açıklamalar soruları anlamana yardımcı olmuştur. Başka soruların olursa çekinmeden sorabilirsin! Başarılar dilerim!