Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimiz için hazırladığım etkinliklere hep birlikte göz atalım. Bu hafta işlediğimiz konularla ilgili hem bilgimizi tazeleyeceğiz hem de soruları nasıl çözeceğimizi öğreneceğiz. Hazırsanız başlayalım!
**Soru 1:**
Metinde cumhuriyetimizin hangi nitelikleri yer almaktadır? Açıklayınız.
Bu soruda bizden, metinde cumhuriyetimizin hangi özelliklerinden bahsedildiğini bulmamız ve bunları açıklamamız isteniyor. Metni dikkatlice okuyarak cumhuriyetle ilgili ipuçlarını yakalayalım.
Adım 1: Metnin ilk paragrafını dikkatlice okuyalım. Burada “Atatürk’ün eşitlik, seçme ve seçilme hakkı, katılım ve başkalarının fikirlerine saygı duyma gibi konularda nasıl duyarlı olduğu görülmektedir.” ifadesi geçiyor. Bu, cumhuriyetin temel özelliklerinden biridir.
Adım 2: Devamında ise “Bu anlayış ile kurduğu Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin nitelikleri de demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olması gerektiği gibidir.” deniliyor. Buradan da cumhuriyetimizin demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu niteliklerini çıkarabiliriz.
Sonuç: Metinde cumhuriyetimizin; eşitlik, seçme ve seçilme hakkı, katılım ve başkalarının fikirlerine saygı duyma gibi niteliklerinin yanı sıra demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olma özelliklerinin yer aldığı açıklanmaktadır.
**Soru 2:**
Mustafa Kemal, 1934 yılında Türk kadınlarının seçme ve seçilme hakkına sahip olmalarından sonra nüfusu 16 milyondan olan o günlerin Türkiye’sinde 40 kadın milletvekili adayı olmasını istedi. 1935’te seçimler sonra Meclis’e 18 kadın milletvekili girdi. Bu sayının nasıl 18’e indiğini Şükrü Kaya şöyle açıklıyor: “Atatürk, Büyük Millet Meclisine kadınların 40 milletvekili ile katılmalarını arzu ediyordu. Özel notu ile de bu arzusunu tekrarlıyordu. Biz, hükümet olarak sayıyı fazla bulduk. Daha dengeli bir rakamı tercih ettik. Atatürk’ün bir özelliği de hükümetlerin tercihlerine değer vermesiydi. İyi hatırlıyorum, bu tercihimizi kendisine hükümet adına arz ettiğimiz zaman üzüntüsü her halinden belli oluyordu. Fakat ısrar etmedi, hatta bir espri bile yaptı. “Gelecek seçimlerde kadınlar, sayıları oranında Meclise girip kendi kabinelerini kurduklarında bakalım sen bakan olabilecek misin?” dedi.”
Gönül Bekey, Günümüz Türk Kadınının Başarı Öyküleri, s. 30
Bu soruda Mustafa Kemal’in Türk kadınlarının siyasetteki yeriyle ilgili bir düşüncesi ve bir olayın anlatıldığı bir metin var. Bizden bu metni anlayıp, onunla ilgili sorulacak sorulara cevap vermemiz bekleniyor.
Soru 2’nin A şıkkı:
a) Mustafa Kemal, Türk kadınlarının siyasetteki yeriyle ilgili ne düşünüyordu?
Bu soruda Mustafa Kemal’in kadınların siyasette daha fazla yer almasıyla ilgili düşüncesini öğrenmek istiyoruz.
Adım 1: Metnin ilk cümlesine dikkat edelim. “Mustafa Kemal, 1934 yılında Türk kadınlarının seçme ve seçilme hakkına sahip olmalarından sonra nüfusu 16 milyondan olan o günlerin Türkiye’sinde 40 kadın milletvekili adayı olmasını istedi.” ifadesi, Mustafa Kemal’in kadınların siyasette daha aktif olmasını istediğini gösteriyor.
Adım 2: Devamında ise “Atatürk, Büyük Millet Meclisine kadınların 40 milletvekili ile katılmalarını arzu ediyordu.” deniliyor. Bu da onun bu konudaki isteğini pekiştiriyor.
Sonuç: Mustafa Kemal, Türk kadınlarının seçme ve seçilme hakkına sahip olmalarının ardından siyasette daha fazla yer almalarını, hatta Meclis’te 40 kadın milletvekili olmalarını arzu ediyordu.
Soru 2’nin B şıkkı:
b) 1935 seçimlerinde neden 40 kadın milletvekili adayı olmamıştır?
Burada 1935 seçimlerinde neden hedeflenen 40 kadın milletvekili sayısına ulaşılamadığını anlamamız gerekiyor.
Adım 1: Metinde Şükrü Kaya’nın açıklamasını okuyalım. “Bu sayının nasıl 18’e indiğini Şükrü Kaya şöyle açıklıyor: ‘Atatürk, Büyük Millet Meclisine kadınların 40 milletvekili ile katılmalarını arzu ediyordu. Özel notu ile de bu arzusunu tekrarlıyordu. Biz, hükümet olarak sayıyı fazla bulduk. Daha dengeli bir rakamı tercih ettik.'” Buradan hükümetin, 40 sayısını fazla bulduğunu ve daha dengeli bir sayı belirlediğini anlıyoruz.
Adım 2: Bu tercih sonucunda da 18 kadın milletvekilinin Meclis’e girdiğini metnin başından biliyoruz.
Sonuç: 1935 seçimlerinde 40 kadın milletvekili adayı olmamıştır çünkü hükümet, 40 sayısını fazla bulmuş ve daha dengeli bir rakamı tercih etmiştir.
Soru 2’nin C şıkkı:
c) Mustafa Kemal, kadınların siyasetteki geleceği hakkında ne gibi bir öngörüde bulunmuştur?
Bu soruda Mustafa Kemal’in geleceğe yönelik bir tahmini veya beklentisi olup olmadığını öğrenmek istiyoruz.
Adım 1: Metnin son kısmındaki Şükrü Kaya’nın sözlerine odaklanalım. “Fakat ısrar etmedi, hatta bir espri bile yaptı. “Gelecek seçimlerde kadınlar, sayıları oranında Meclise girip kendi kabinelerini kurduklarında bakalım sen bakan olabilecek misin?” dedi.” Bu söz, Mustafa Kemal’in geleceğe dair bir öngörüsünü yansıtıyor.
Sonuç: Mustafa Kemal, gelecekte kadınların siyasette daha da güçleneceğini, Meclis’te sayıca artacaklarını ve hatta kendi kabinelerini kurabileceklerini öngörmüştür.
Umarım bu çözümlerimiz ve açıklamalarımız sizler için faydalı olmuştur. Anlamadığınız yerler olursa lütfen sormaktan çekinmeyin! Başarılar dilerim!