Merhaba canım öğrencim! Sosyal bilgiler dersimiz için hazırlanan bu güzel soruları birlikte çözeceğiz. Hiç endişelenme, adım adım ilerleyerek her şeyi anlayacaksın. Hadi başlayalım!
—
A. Cümlelerde belirtilen yargıların doğru mu yoksa yanlış mı olduğunu cümlelerin başındaki kutulara “D” ya da “Y” yazarak belirtiniz. Yanlış olduğunu düşündüğünüz yargıların doğrularını cümlelerin altındaki boşluklara yazınız.
(….) 1. Türkiye küresel sorunlara çözüm arayan birçok uluslararası kuruluşa üyedir.
Çözüm: Bu cümlede Türkiye’nin küresel sorunlara çözüm bulmaya çalışan uluslararası kuruluşlara üye olup olmadığı soruluyor. Bildiğimiz gibi, Türkiye Birleşmiş Milletler, NATO gibi pek çok uluslararası kuruluşa üyedir ve bu kuruluşlar küresel sorunlara çözüm bulmak için çalışır. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
(….) 2. Birleşmiş Milletler, kendisine bağlı bir kuruluş olan FAO ile ülkelere kredi vermektedir.
Çözüm: FAO, yani Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün temel görevi gıda güvenliğini sağlamak, tarımı geliştirmek ve kırsal kalkınmayı desteklemektir. Ülkelere kredi vermek ise daha çok Dünya Bankası veya Uluslararası Para Fonu (IMF) gibi kuruluşların görevidir. Bu nedenle FAO’nun ülkelere kredi vermesi doğru değildir.
Sonuç: Y
Doğrusu: Birleşmiş Milletler’e bağlı kuruluşlar gıda ve tarım alanında destek verir, kredi verme görevi farklı kuruluşlardadır.
(….) 3. Kalıp yargı bir kişi hakkında zihinde önceden oluşturulmuş birtakım izlenimlerdir.
Çözüm: Kalıp yargı, bir grup insan veya bir kişi hakkında yeterli bilgi sahibi olmadan, peşin hükümlerle edinilen genelleştirilmiş ve genellikle olumsuz izlenimlerdir. Bu tanım, cümlenin belirttiği gibi, zihinde önceden oluşturulmuş birtakım izlenimleri ifade eder. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
(….) 4. Küresel ısınma, dünyada ısınma için kullanılan yakıt miktarını azaltmıştır.
Çözüm: Küresel ısınma, özellikle fosil yakıtların (kömür, petrol, doğalgaz) kullanımı sonucu atmosfere salınan sera gazlarının artmasıyla meydana gelir. Bu da dünyada ısınmaya neden olur. Cümledeki ifade ise tam tersini söylüyor, yani yakıt miktarını azalttığını belirtiyor ki bu küresel ısınmanın temel nedeni ile çelişir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
Doğrusu: Küresel ısınma, dünyada ısınma için kullanılan fosil yakıt miktarının artmasıyla ortaya çıkmıştır.
(….) 5. Tsunami’nin önlenmesi için ağaç dikilmelidir.
Çözüm: Tsunami, genellikle deniz tabanında meydana gelen büyük depremler sonucu oluşan dev dalgalardır. Ağaçlar kıyı şeritlerini güçlendirebilir ve erozyonu önleyebilir, bu da tsunami etkilerini bir miktar azaltabilir. Ancak tsunami gibi büyük bir doğal afeti tamamen önlemek için tek başına ağaç dikmek yeterli değildir. Tsunami’nin önlenmesinde ağaç dikmek bir önlem olsa da, ana nedenleri ortadan kaldırmaz. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
Doğrusu: Tsunami’nin etkilerini azaltmak için kıyı şeritlerine ağaç dikilebilir ancak tsunami’yi tamamen önlemek için yeterli değildir.
—
B. Aşağıdaki cümleleri kutucukta verilen kelimeleri kullanarak doğru olarak tamamlayınız.
NATO, zorunlu göç, ön yargı, rol, UNICEF, barış, UNESCO
6. Bir kişi ya da olay hakkında yeterli bilgi edinmeden karara varmaya __________ denir.
Çözüm: Yeterli bilgi olmadan bir kişi veya olay hakkında peşin hükümle karar vermek, “ön yargı” olarak adlandırılır. Bu nedenle boşluğa “ön yargı” kelimesi gelmelidir.
Sonuç: ön yargı
7. Uyum, karşılıklı hoşgörü ile oluşturulan ortama __________ denir.
Çözüm: İnsanların birbirleriyle uyum içinde yaşadığı, birbirlerine karşı saygılı ve hoşgörülü olduğu durumlara “barış” ortamı denir. Bu nedenle boşluğa “barış” kelimesi gelmelidir.
Sonuç: barış
8. __________ Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu’nun kısa adıdır.
Çözüm: Çocuklara yardım konusunda çalışan uluslararası bir kuruluş olan Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu’nun kısaltması “UNICEF”tir. Bu nedenle boşluğa “UNICEF” kelimesi gelmelidir.
Sonuç: UNICEF
9. Üyesi olunan grupta üstlenilmesi gereken sorumluluklara __________ denir.
Çözüm: Bir gruba dahil olduğumuzda yerine getirmemiz gereken görevler, yapmamız gerekenler vardır. Bunlara “rol” denir. Yani, bir gruptaki herkesin bir görevi veya sorumluluğu vardır. Bu nedenle boşluğa “rol” kelimesi gelmelidir.
Sonuç: rol
10. İnsanların yaşadıkları yerden kendi iradeleri dışında ayrılmalarına __________ denir.
Çözüm: Bir kişinin kendi isteği dışında, zorla yerinden yurdundan edilmesi durumuna “zorunlu göç” denir. Bu, doğal afetler, savaşlar veya siyasi nedenlerle olabilir. Bu nedenle boşluğa “zorunlu göç” kelimesi gelmelidir.
Sonuç: zorunlu göç
11. Kuzey Atlantik Anlaşması Örgütü yani kısa adıyla __________, uluslararası bir askeri kuruluştur.
Çözüm: Kuzey Atlantik Anlaşması Örgütü, uluslararası bir savunma ittifakıdır ve kısaltması “NATO”dur. Bu nedenle boşluğa “NATO” kelimesi gelmelidir.
Sonuç: NATO
—
C. Aşağıdaki I. grubu II. grupla örnekteki gibi eşleştiriniz.
12.
I. grup
- a Sel
- b Açlık
- c Ayırmacılık
- ç Küresel sorun
- d Deprem
- e Küresel iklim değişikliği
II. grup
- 1. Yaşamını sürdürecek yeterli gıdaya ulaşamama.
- 2. Bir kişiye ya da gruba ön yargılı davranma.
- 3. Kuraklık, sel ve kasırgaların artması.
- 4. a Yeryüzünün su altında kalması.
- 5. Binaların yıkılmasına sebep olan doğal afet.
- 6. Dünyanın birçok yerinde yaşanan sorunlar.
- 7. Daha iyi yaşam koşulları için başka ülkeye gitme.
Çözüm: Şimdi her bir maddeyi dikkatlice okuyup karşılığına denk gelen ifadeyi bulalım.
Adım 1: I. gruptaki maddeleri tek tek inceleyelim.
- a Sel: Bu, II. gruptaki 3. madde ile eşleşir: “Kuraklık, sel ve kasırgaların artması.” Çünkü sel, suyun taşmasıyla olur.
- b Açlık: Bu, II. gruptaki 1. madde ile eşleşir: “Yaşamını sürdürecek yeterli gıdaya ulaşamama.” Açlık, yeterli gıda bulamamak demektir.
- c Ayırmacılık: Bu, II. gruptaki 2. madde ile eşleşir: “Bir kişiye ya da gruba ön yargılı davranma.” Ayırmacılık, ayrımcılık yapmak, yani birilerini dışlamak veya ötekileştirmektir, bu da genellikle ön yargıdan kaynaklanır.
- ç Küresel sorun: Bu, II. gruptaki 6. madde ile eşleşir: “Dünyanın birçok yerinde yaşanan sorunlar.” Küresel sorunlar, tüm dünyayı ilgilendiren sorunlardır.
- d Deprem: Bu, II. gruptaki 5. madde ile eşleşir: “Binaların yıkılmasına sebep olan doğal afet.” Deprem, yer sarsıntısıdır ve binaların yıkılmasına neden olabilir.
- e Küresel iklim değişikliği: Bu, II. gruptaki 4. madde ile eşleşir: “Yeryüzünün su altında kalması.” Küresel iklim değişikliğinin sonuçlarından biri deniz seviyesinin yükselmesi ve bazı bölgelerin sular altında kalmasıdır. (Ayrıca, II. gruptaki 4. maddenin başında “a” harfi olması da bir ipucu, bu da “Açlık” ile karıştırılmaması için konulmuş olabilir ama buradaki eşleşme daha mantıklı.)
Sonuç:
- a – 3
- b – 1
- c – 2
- ç – 6
- d – 5
- e – 4
Umarım her şeyi anladın canım öğrencim! Bu sorularla hem bilgilerini tazeledin hem de yeni şeyler öğrendin. Başka soruların olursa çekinmeden sorabilirsin!