Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde sizlerle görseldeki soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Soru 14.
Aşağıdaki I. grubu II. grupla örnekteki gibi eşleştiriniz.
I. Grup
a) T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı çiftçi-lere destek olmak için çeşitli
b) Sanayileşme ile birlikte el tezgâhların-da ve atölyelerde yapılan üretimin yerini
c) Dünyanın herhangi bir yerinde yaşanan bir doğal afet sonrası ilk harekete geçen kuruluşlardan biri de
ç) Bir mesleği seçerken mesleğin çalışma şartlarının
d) Pazara gitmeden fabrikada üretilen bir ürünü bulunduğunuz yere getirtmek
II. Grup
1. Türk Kızılayıdır.
2. meslek liseleri mevcuttur.
3. a krediler verir.
4. kişisel özelliklerinize uygun olması gerekir.
5. e-ticaret ile mümkündür.
6. fabrikalarda yapılan üretim almıştır.
Çözüm:
Bu soruda, I. gruptaki ifadeleri, II. gruptaki doğru tanımlarla eşleştireceğiz.
* **a) T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı çiftçi-lere destek olmak için çeşitli**
Bu ifade, çiftçilere destek olan bir kurumla ilgilidir. II. gruptaki seçeneklere baktığımızda, doğrudan bir kurum adı verilmemiş ama tarımla ilgili dolaylı bir eşleştirme yapabiliriz. Ancak, bu eşleştirme için öncelikle diğerlerini tamamlamamız daha doğru olacaktır.
* **b) Sanayileşme ile birlikte el tezgâhların-da ve atölyelerde yapılan üretimin yerini**
Sanayileşme ile birlikte el tezgahları yerini fabrikalara bırakmıştır. Bu yüzden bu ifade, **6. fabrikalarda yapılan üretim almıştır.** ile eşleşir.
* **c) Dünyanın herhangi bir yerinde yaşanan bir doğal afet sonrası ilk harekete geçen kuruluşlardan biri de**
Doğal afetlerde ilk yardıma koşan kurumlar bellidir. Bu tanıma en uygun seçenek **1. Türk Kızılayıdır.**
* **ç) Bir mesleği seçerken mesleğin çalışma şartlarının**
Bir meslek seçerken o mesleğin çalışma şartlarını bilmek, o mesleğin **4. kişisel özelliklerinize uygun olması gerekir.** ile doğrudan ilgilidir.
* **d) Pazara gitmeden fabrikada üretilen bir ürünü bulunduğunuz yere getirtmek**
Fabrikada üretilen ürünlerin insanlara ulaştırılması, günümüzde özellikle **5. e-ticaret ile mümkündür.**
Şimdi başa dönüp kalanları eşleştirelim:
* **a) T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı çiftçi-lere destek olmak için çeşitli** Bu ifade, doğrudan bir kurum adı vermese de, tarımsal kredilerle ilgili bir bağlamda ele alınabilir. Ancak II. gruptaki 3. seçenek “krediler verir” ifadesi ile ilişkilendirilebilir.
* **2. meslek liseleri mevcuttur.** Bu seçenek ise I. grupta doğrudan eşleşen bir ifade içermiyor. Soruda bir hata olmuş olabilir veya bu seçenek boşta kalabilir. Eğer soruyu daha iyi anlamak istersek, “meslek liseleri” ifadesi, meslek seçimiyle veya eğitimle ilgili bir durumdur. I. grupta meslek seçimiyle ilgili ç) maddesi var ama bu tam olarak uymuyor.
Tekrar gözden geçirelim:
a) T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı çiftçi-lere destek olmak için çeşitli –> Bu ifade, çiftçilere yönelik destekleri kapsar. II. grupta doğrudan bir kurum adı yok ama 3. seçenek “krediler verir” diyerek bir finansal destekten bahsediyor. Tarım Bakanlığı da çiftçilere kredi imkanları sağlayabilir. Bu yüzden a) ile 3. eşleşebilir.
b) Sanayileşme ile birlikte el tezgâhların-da ve atölyelerde yapılan üretimin yerini –> 6. fabrikalarda yapılan üretim almıştır. (Bu eşleşme kesin)
c) Dünyanın herhangi bir yerinde yaşanan bir doğal afet sonrası ilk harekete geçen kuruluşlardan biri de –> 1. Türk Kızılayıdır. (Bu eşleşme kesin)
ç) Bir mesleği seçerken mesleğin çalışma şartlarının –> 4. kişisel özelliklerinize uygun olması gerekir. (Bu eşleşme kesin)
d) Pazara gitmeden fabrikada üretilen bir ürünü bulunduğunuz yere getirtmek –> 5. e-ticaret ile mümkündür. (Bu eşleşme kesin)
Geriye kalanlar:
I. Grupta: a)
II. Grupta: 2. meslek liseleri mevcuttur.
Bu durumda, büyük ihtimalle soruda bir eksiklik veya hata var. Ancak, mevcut seçeneklerle en mantıklı eşleştirmeleri yukarıdaki gibi yapabiliriz. Eğer soruda bir düzenleme yapılırsa, a) maddesi için daha net bir eşleştirme yapılabilir.
Soru 15.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde toprağın yönetimi ile ilgili yapılan eşleştirme doğrudur?
A) İkta sistemi-Osmanlı Devleti
B) Tımar sistemi-Büyük Selçuklu Devleti
C) Feodal sistem-Orta Çağ Avrupası
D) Çiftçiyi destekleme sistemi-Türkiye Selçuklu Devleti
Çözüm:
Bu soruda, farklı dönemlerde uygulanan toprak yönetimi sistemlerini ve bu sistemlerin hangi devletlerde görüldüğünü eşleştireceğiz.
* **A) İkta sistemi-Osmanlı Devleti:** İkta sistemi, devletin topraklarını belirli kişilere belirli hizmetler karşılığında vermesi sistemidir. Osmanlı Devleti’nde de bu sistem uygulanmıştır. Ancak bu, tımar sisteminin bir çeşidi olarak da görülebilir.
* **B) Tımar sistemi-Büyük Selçuklu Devleti:** Tımar sistemi, Osmanlı Devleti’nde yaygınlaşmış bir sistemdir. Büyük Selçuklu Devleti’nde ise benzer bir sistem olan “ikta” sistemi kullanılmıştır. Dolayısıyla bu eşleştirme doğru değildir.
* **C) Feodal sistem-Orta Çağ Avrupası:** Feodalizm, Orta Çağ Avrupa’sında toprak sahiplerinin (senyörlerin) toprağa bağlı köylüler (serfler) üzerinde hakimiyet kurduğu bir sistemdir. Bu eşleştirme **doğrudur**.
* **D) Çiftçiyi destekleme sistemi-Türkiye Selçuklu Devleti:** Türkiye Selçuklu Devleti’nde çiftçiyi doğrudan desteklemeye yönelik özel bir sistemin adı bu şekilde geçmez. Daha çok tımar ve ikta benzeri uygulamalar görülmüştür.
Bu durumda en doğru eşleştirme **C seçeneğidir**.
Soru 16.
Devletimiz topraktan daha iyi yararlanmak için çeşitli çalışmalar yapmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu çalışmalardan biri değildir?
A) Sulama kanalları yapmak
B) Dışarıdan tarım ürünleri satın almak
C) Modern yöntemlerle tarım yapılmasını desteklemek
D) Ekilebilir alanları korumak ve artırmak
Çözüm:
Bu soruda, devletin topraktan daha iyi yararlanmak için yaptığı çalışmalardan hangisinin bu amaca hizmet etmediğini bulacağız.
* **A) Sulama kanalları yapmak:** Sulama, tarımsal verimliliği artırır, bu da topraktan daha iyi yararlanma anlamına gelir. Bu bir çalışmadır.
* **B) Dışarıdan tarım ürünleri satın almak:** Dışarıdan ürün almak, kendi toprağımızdan daha fazla verim almak için yaptığımız bir çalışma değildir. Bu daha çok dışa bağımlılığı gösterir veya kendi üretimimizin yetersiz kaldığı durumlarda başvurulan bir yoldur.
* **C) Modern yöntemlerle tarım yapılmasını desteklemek:** Modern tarım yöntemleri, toprağın daha verimli kullanılmasını sağlar. Bu da bir çalışmadır.
* **D) Ekilebilir alanları korumak ve artırmak:** Ekilebilir alanları korumak ve artırmak, gelecekteki tarımsal üretim için topraktan daha iyi yararlanmayı hedefler. Bu da bir çalışmadır.
Bu durumda, topraktan daha iyi yararlanmak için yapılan bir çalışma **olmayan** seçenek **B) Dışarıdan tarım ürünleri satın almak**’tır.
Soru 17.
Üretim teknolojisindeki gelişmeler insanların yaşamlarında önemli değişikliklere neden olmuştur. Geçmiş dönemlerde bir kişinin günde el tezgâhında ürettiği kumaş günümüzde fabrikalarda çok daha hızlı üretilmektedir. Bu durum işlerin daha çok makinelerce yapılması ve yeni mesleklerin ortaya çıkmasıyla
beraberinde getirmiştir.
Yukarıdaki metne göre hangi seçenekte verilen bilgi doğrudur?
A) El işi üretim tamamen sona erecektir.
B) İnsanların iş yapmasına gerek kalmayacaktır.
C) İnsanların yaptıkları tüm işleri makineler yapacaktır.
D) İnsanlar farklı iş arayışlarına gireceklerdir.
Çözüm:
Metni dikkatlice okuyalım. Makinelerin gelişmesiyle üretim hızlanmış ve işler daha çok makinelerle yapılmaya başlanmış. Bu durumun sonuçlarını düşünelim.
* **A) El işi üretim tamamen sona erecektir:** Metin, el işi üretimin yerini makinelerin aldığını söylüyor ama tamamen biteceğini söylemiyor. Belki bazı özel alanlarda hala devam ediyordur. Bu kesin bir yargı değil.
* **B) İnsanların iş yapmasına gerek kalmayacaktır:** Makineler işleri hızlandırsa da, makineleri kullanacak, bakımını yapacak, tasarlayacak insanlara hala ihtiyaç vardır. Bu yüzden insanlar işsiz kalmayacaktır.
* **C) İnsanların yaptıkları tüm işleri makineler yapacaktır:** Bu da bir genelleme. Makineler birçok işi yapsa da, insan zekası, yaratıcılığı ve duyguları gibi alanlarda makineler yetersiz kalır.
* **D) İnsanlar farklı iş arayışlarına gireceklerdir:** Makinelerin yaptığı işler arttıkça, insanlar da bu yeni teknolojiye uyum sağlayarak yeni meslekler öğrenecek veya mevcut mesleklerini bu yeni duruma göre şekillendireceklerdir. Metinde de “yeni mesleklerin ortaya çıkmasıyla beraberinde getirmiştir” deniyor. Bu da insanların farklı iş arayışlarına gireceği anlamına gelir.
Bu nedenle, metne göre en doğru bilgi **D) İnsanlar farklı iş arayışlarına gireceklerdir.** seçeneğinde verilmiştir.
Soru 18.
“Ne zamandır gidip-gülüp olmak ve gönüllü olarak çalışmalara katılmak istiyordum. Nihayet üye oldum. Kim-sesiz çocuklara yalnızlıklarını unutturmak ve onlara destek olmak için yapılan çalışmalara katıldım.”
Bu sözü söyleyen kişi hangi sivil toplum kuruluşuna katılmıştır?
A) Darülaceze
B) Kızılay
C) TEMA
D) Yeşilay
Çözüm:
Bu soruda, verilen sözlerdeki kişiyi hangi sivil toplum kuruluşuna üye olduğunu bulmamız gerekiyor. Sözlere dikkat edelim: “kimsesiz çocuklara yalnızlıklarını unutturmak ve onlara destek olmak için yapılan çalışmalara katıldım.”
Şimdi seçeneklerdeki sivil toplum kuruluşlarının amaçlarına bakalım:
* **A) Darülaceze:** Darülaceze, yaşlı ve kimsesizlerin barındığı bir kurumdur. Bu sözlerde özellikle “çocuklara” yönelik bir vurgu var ve “kimsesiz çocuklara” deniyor. Darülaceze daha çok yaşlılara hitap eder.
* **B) Kızılay:** Kızılay, doğal afetlerde, savaşlarda veya acil durumlarda yardıma muhtaç insanlara yardım eden, kan bağışı toplayan ve ulusal düzeyde sosyal yardımlaşma faaliyetleri yürüten bir kuruluştur. Kızılay’ın faaliyetleri arasında kimsesiz çocuklara yönelik destekler de bulunabilir.
* **C) TEMA (Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı):** TEMA, çevre, ağaçlandırma ve erozyonla mücadele konularında çalışmalar yapar. Kimsesiz çocuklara doğrudan destek verme ana amacı değildir.
* **D) Yeşilay:** Yeşilay, alkol, uyuşturucu gibi zararlı alışkanlıklarla mücadele eden bir kuruluştur. Kimsesiz çocuklara yönelik doğrudan bir çalışma ana hedefi değildir.
Verilen sözlerdeki kişi, “kimsesiz çocuklara yalnızlıklarını unutturmak ve onlara destek olmak” gibi bir amaçla çalışmalara katıldığını belirtiyor. Bu tür sosyal yardımlaşma ve destek faaliyetleri, Kızılay’ın da görev alanına girebilir. Özellikle çocuklara yönelik yardımlar Kızılay’ın etkinlikleri arasında yer alabilir.
Bu durumda, verilen sözlere en uygun sivil toplum kuruluşu **B) Kızılay**’dır.
Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur sevgili öğrencilerim. Sorularla ilgili takıldığınız yerler olursa çekinmeden sorun lütfen!