Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte sosyal bilgiler dersimizin bu bölümündeki soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Yandaki tabloda İstanbul’un 2010-2017 yılları arasındaki nüfusuna yer verilmiştir. Bu tabloda da görüldüğü gibi İstanbul’un nüfusu her geçen sene artış göstermektedir. Nüfus artışını belirleyen unsurların başında doğum oranlarının ölüm oranlarından fazla olması gelmektedir. Ancak İstanbul gibi büyük şehirlerin nüfus artışında başka nedenler de aranmalıdır.
Ülkemizde Genel Nüfus Sayımları
Ülkemizde ilk nüfus sayımı 1927 yılında, ikinci nüfus sayımı 1935 yılında, daha sonraki nüfus sayımları sonu “sıfır” ve “beş” ile biten yıllarda (1935-1990) ve sonu “sıfır” ile biten yıllarda (1990 yılından sonra) yapılmıştır. Eski son nüfus sayımı da 2000 yılında olmuştur. Ülkemizde 2007 yılına kadar toplamda 14 kez geleneksel yöntemlerle nüfus sayımı gerçekleştirilmiştir. Sayımlar, bir günde ve sokağa çıkma yasağı uygulanarak yapılmıştır. 2007 yılından sonra ise Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi ile nüfus sayımları gerçekleştirilmiştir.
Ülkemiz hakkında hiç bilgi sahibi olmayan biri, aşağıdaki haritayı incelediğinde nerelerde azaldığını tespit edebilir. Örneğin bu kişi, harita üzerindeki kahverengi yerlerin yükseltisinin fazla olduğunu gördüğünde burada nüfusun az olduğunu söyleyebilecektir. Buralardaki insanların göç ettiğini, buralarda kış aylarında ulaşım sorunları yaşandığını, ekonomik açıdan buraların diğer yerlere göre daha az geliştiğini tahmin edebilecektir.
Türkiye fiziki haritası
? Türkiye fiziki haritasına göre ülkemizdeki nüfus daha çok nerelerde yoğunlaşmaktadır?
Çözüm:
Çocuklar, bu soruyu cevaplamak için öncelikle fiziki haritayı dikkatlice incelememiz gerekiyor. Haritada yükseltiyi gösteren renkler var, değil mi? Kahverengi tonları yükseltinin fazla olduğu yerleri, yeşil tonları ise yükseltinin daha az olduğu yerleri gösteriyor. Nüfusun daha çok nerelerde yoğunlaştığını anlamak için haritada yerleşim yerlerini gösteren işaretlere ve bu yerlerin genellikle nerede bulunduğuna bakmalıyız. Genellikle insanlar düzlükleri, tarım yapmaya elverişli alanları ve su kaynaklarına yakın yerleri tercih ederler. Haritaya baktığımızda, özellikle kıyı bölgelerimizin ve büyük ovalarımızın daha yeşil renklerle gösterildiğini ve bu bölgelerde şehirlerin daha yoğun olduğunu görebiliriz. Yükseltinin arttığı kahverengi bölgelerde ise yerleşimin daha seyrek olduğunu fark ederiz. Bu nedenle, ülkemizdeki nüfusun daha çok kıyı bölgelerinde, ovalarda ve akarsu vadilerinde yoğunlaştığını söyleyebiliriz. Çünkü bu alanlar genellikle daha düz ve tarıma elverişlidir.
? Yukarıdaki haritaya göre yaşadığınız yerin nüfus özellikleri hakkında neler söylenebilir?
Çözüm:
Bu sorunun cevabı, her birinizin yaşadığı yere göre değişiklik gösterecektir. Çünkü hepimiz farklı şehirlerde, farklı coğrafyalarda yaşıyoruz. Bu soruyu cevaplamak için öncelikle kendi yaşadığınız yerin fiziki coğrafyasını düşünmeniz gerekiyor. Bulunduğunuz yer bir kıyı şehri mi? Yoksa bir iç Anadolu şehri mi? Yüksek dağların arasında mı yaşıyorsunuz, yoksa geniş bir ovada mı? Bu soruların cevapları, yaşadığınız yerin nüfus özelliklerini anlamanıza yardımcı olacaktır. Örneğin, eğer bir kıyı şehrinde yaşıyorsanız, muhtemelen o bölgede nüfusun yoğun olduğunu söyleyebilirsiniz. Eğer yüksek ve engebeli bir arazide yaşıyorsanız, nüfusun daha seyrek olduğunu düşünebilirsiniz. Kısacası, yaşadığınız yerin haritada hangi renklere karşılık geldiğini ve çevresindeki coğrafi özellikleri göz önünde bulundurarak nüfus özellikleri hakkında bir çıkarım yapabilirsiniz.
Tablo 3.1
Yıllar | İstanbul’un Nüfusu
2010 | 13.255.685
2011 | 13.624.240
2012 | 13.854.740
2013 | 14.160.467
2014 | 14.377.018
2015 | 14.657.434
2016 | 14.804.116
2017 | 15.029.231
www.tuik.gov.tr
Sevgili öğrenciler, bugünkü dersimiz bu kadardı. Umarım hepimiz bu soruları anladık ve çözümlerini doğru yaptık. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hepinize iyi çalışmalar!