Merhaba canım öğrencim! Sosyal bilgiler dersinde yeryüzündeki yaşam konusunu daha iyi anlaman için bu soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
SORU 1: Fotoğraflarda görülen yerlerden hangisi yerleşmek için daha çok tercih edilir? Nedeni?
Çözüm:
Bu soruya cevap verebilmek için öncelikle görsellerdeki yerlere bakalım.
- İlk görselde Hakkari‘den bir manzara var. Burası dağlık ve karlı bir yer.
- İkinci görselde ise Sapanca Gölü, Sakarya‘dan bir manzara var. Burası göl kenarı, ağaçlık ve daha düz bir alan gibi görünüyor.
İnsanlar genellikle yaşamlarını kolaylaştıran yerleri tercih ederler. Bu dağlık ve karlı bir yer mi, yoksa su kenarında, düz ve yeşil bir yer mi daha kolay bir yaşam sunar diye düşündüğümüzde, tabii ki ikinci görseldeki yer daha uygun görünüyor.
Metinde de şöyle bir bilgi var: “Tarih öncesi dönemde iklim şartları, güvenlik, ulaşım kolaylığı, tarım yapmaya uygunluk gibi yere yerleşilmesi için başlıca nedenler olmuştur.”
Bu bilgilere göre, ikinci görseldeki yer, yani Sapanca Gölü çevresi, tarım yapmaya daha uygun, ulaşımı daha kolay ve muhtemelen iklimi daha elverişli olduğu için yerleşmek için daha çok tercih edilir.
Sonuç: İkinci görseldeki yer (Sapanca Gölü, Sakarya).
Açıklama: İnsanlar yerleşirken genellikle iklimin elverişli olduğu, ulaşımın kolay olduğu, tarım yapmaya uygun olduğu yerleri tercih ederler. Sapanca Gölü çevresi, Hakkari’ye göre bu özelliklere daha fazla sahip olduğu için yerleşmek için daha çok tercih edilir.
SORU 2: Şemada yer alan faktörlerden hangileri yaşadığınız yere yerleşmenizde daha etkilidir?
Çözüm:
Bu soruya cevap vermek için önce şemayı dikkatlice inceleyelim. Şemada “Yerleşmeyi Etkileyen Faktörler” başlığı altında çeşitli etkenler listelenmiş. Bunlar:
- Deniz kıyısı olan yerler
- Tarım ve hayvancılık yapmaya elverişli yerler
- İklim şartlarının uygun olduğu yerler
- Ticaretin geliştiği yerler
- Tarihi ve kültürel değeri olan şehirler
- Başkentler
- Kutsal yerler
- Maden kaynaklarının bulunduğu yerler
- Turizmin geliştiği yerler
- Sanayi ve teknolojinin geliştiği yerler
- Irmak ve göl kenarında olan yerler
Şimdi düşünelim, siz nerede yaşıyorsunuz? Yaşadığınız yerin özelliklerini göz önünde bulundurarak bu listedeki hangi faktörlerin sizi oraya yerleştirmiş olabileceğini düşünebilirsiniz.
Örneğin, eğer bir sahil kasabasında yaşıyorsanız, “Deniz kıyısı olan yerler” sizin için önemli bir faktör olabilir. Eğer bir sanayi şehrinde yaşıyorsanız, “Sanayi ve teknolojinin geliştiği yerler” sizin veya ailenizin orada yaşamasında etkili olmuş olabilir. Eğer aileniz çiftçilikle uğraşıyorsa, “Tarım ve hayvancılık yapmaya elverişli yerler” sizin için önemli olabilir.
Sorunun devamında da ilginç bir bilgi verilmiş: “Dünya nüfus yoğunluğu bir sonraki sayfada yer alan Dünya nüfus yoğunluğu haritasında gösterilmiştir. Bu haritada bakıldığında Afrika’nın üst kısmının nüfus yoğunluğunun az olduğu, Avrupa’nın nüfus yoğunluğunun ise Afrika’nın üst kısmına göre daha fazla olduğu görülmektedir. Bu durum şemada yer alan ‘İklim şartlarının uygun olduğu yerler’ kutucuğu ile örtüşmektedir.”
Bu bilgi bize, bazı faktörlerin genel olarak yerleşmeyi etkilediğini gösteriyor. Ama sizin yaşadığınız yere özel olarak hangi faktörlerin daha etkili olduğunu düşünmeniz gerekiyor.
Sonuç: Bu sorunun cevabı kişiye göre değişir. Öğrencinin kendi yaşadığı yerin özelliklerine göre şemadaki faktörlerden en az bir veya birkaçını seçmesi gerekmektedir.
Açıklama: Şemada yerleşmeyi etkileyen pek çok faktör sıralanmıştır. Sizden istenen, kendi yaşadığınız yerin hangi özelliklere sahip olduğunu düşünerek bu faktörlerden hangilerinin sizin orada yaşamanızda daha etkili olduğunu belirlemenizdir. Örneğin, eğer yaşadığınız yer tarihi bir şehir ise “Tarihi ve kültürel değeri olan şehirler” sizin için önemli bir faktör olabilir.