Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugünkü dersimizde, görsellerle desteklenmiş sosyal bilgiler sorularını birlikte çözeceğiz. Bu sorular, geçmişte ulaşım araçlarının gelişimi ve Osmanlı Devleti’nin bu konudaki adımları hakkında bize önemli bilgiler verecek. Hazırsanız, ilk sorumuzla başlayalım!
**Soru 19:**
Yüzyıl başlarında Avrupa’da buharlı gemi ve trenlerin kullanılmaya başlanması ulaşımı oldukça kolaylaştırdı. Buharlı gemi ile trenler at arabalarıyla ve yelkenli gemilerle gerçekleştirilen yolculukların yerini aldı. İnsanlar daha hızlı, güvenli ve konforlu yolculuk yapmaya başladılar. Ulaşım araçlarındaki gelişmeler uzak yerler arasında ticareti de kolaylaştırdı. Osmanlı Devleti yöneticileri Avrupa’daki bu gelişmeleri yakından takip ettiler ve ülkelerine kazandırdılar. Şimdi Osmanlı Devleti’nde ulaşım alanındaki gelişmelere daha yakından bakalım.
Osmanlı Devleti’nde ilk buharlı gemi 1828’de İstanbul’da kullanılmaya başlandı. Swift (Sivift) adını taşıyan İngiliz yapımı bu vapura İstanbul halkı “Buğu” adını verdi. İki yanındaki kocaman çarkları, simsiyah duman çıkaran upuzun bacasıyla halkın hayranlığını kazandı. Halk ilk defa yelken veya kürek yerine buhar gücüyle hareket eden bir gemi görmekteydi. Halkın yoğun ilgi gösterdiği bu vapura Padişah II. Mahmut da hayran oldu. Kendisi de vapurlala seyahat etmeye başladı. İstanbul’da, ulaşımda kullanılan bu gemile rin sayıları zamanla arttı. Kayıklar ve yelkenli gemilerle saatler süren yolculuklar kısaldı. İstanbul içinde başlayan buharlı gemilerle yolculuk, zamanla Mısır’a kadar uzandı. Ulaşımı düzenli hâle getirmek için 1851’de Şirket-i Hayriye kuruldu. Günümüzde Şirket-i Hayriye “Şehir Hatları” adıyla İstanbululara hizmet vermeye devam etmektedir.
Bu metinde, Osmanlı Devleti’nde ulaşım alanındaki gelişmelerle ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisine ulaşılamaz?
a) İlk buharlı geminin ne zaman ve nerede kullanıldığına.
b) Buharlı gemilerin yolculukları nasıl kolaylaştırdığına.
c) Buharlı gemilerin ilk olarak hangi ülkede üretildiğine.
d) Şirket-i Hayriye’nin ne zaman kurulduğuna.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soruda metni dikkatlice okuyarak hangi bilgiye ulaşamadığımızı bulmamız gerekiyor. Gelin birlikte seçenekleri inceleyelim:
- a) İlk buharlı geminin ne zaman ve nerede kullanıldığına: Metinde “Osmanlı Devleti’nde ilk buharlı gemi 1828’de İstanbul’da kullanılmaya başlandı.” cümlesiyle bu bilgiye ulaşabiliyoruz.
- b) Buharlı gemilerin yolculukları nasıl kolaylaştırdığına: Metinde “İnsanlar daha hızlı, güvenli ve konforlu yolculuk yapmaya başladılar.” ve “Kayıklar ve yelkenli gemilerle saatler süren yolculuklar kısaldı.” gibi ifadelerle bu bilgiye de ulaşabiliyoruz.
- d) Şirket-i Hayriye’nin ne zaman kurulduğuna: Metinde “Ulaşımı düzenli hâle getirmek için 1851’de Şirket-i Hayriye kuruldu.” diyerek bu bilgi de verilmiş.
- c) Buharlı gemilerin ilk olarak hangi ülkede üretildiğine: Metinde ilk buharlı geminin İngiliz yapımı olduğu belirtilmiş ancak geminin ilk olarak hangi ülkede üretildiğine dair bir bilgi verilmemiştir. Sadece Osmanlı Devleti’nde kullanılan geminin İngiliz yapımı olduğu söylenmiş. Bu yüzden bu seçenekteki bilgiye metinden ulaşamayız.
Bu nedenle doğru cevap c seçeneğidir.
Sonuç: c
Şimdi de görseldeki diğer kısımlara ve olası sorulara bakalım.
Görselde bir de “Şirket-i Hayriye 1900 yılındaki sefer tarifesi” başlıklı bir belge var. Bu belge, o dönemdeki deniz ulaşımının ne kadar düzenli ve organize olduğunu gösteriyor.
Ayrıca, görsellerde buharlı gemilerin fotoğrafları ve bir kartpostal yer alıyor. Bu görseller, metinde bahsedilen buharlı gemilerin nasıl göründüğünü anlamamıza yardımcı oluyor.
Bu görselde doğrudan bir matematik işlemi içeren soru bulunmamaktadır. Ancak, eğer bir tarih sorusu olsaydı, örneğin “Şirket-i Hayriye hangi yılda kurulmuştur?” gibi, metinden bu bilgiyi bulabilirdik.
Umarım bu açıklamalar soruları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!