6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 123
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe kitabımızdaki “Farklı Dünyalar” bölümündeki çok güzel soruları birlikte çözeceğiz. Hem yeni bilgiler öğrenecek hem de bildiklerimizi pekiştireceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
***
7. ANLAYALIM
a. Aşağıdaki metinleri okuyunuz.
(Bu bölümde sadece okuma yapıldığı için herhangi bir çözüm adımı bulunmamaktadır. Ancak biz yine de Japonya’nın millî marşı Kimigayo ve anlamını güzelce okuduk, değil mi?)
b. Ön bilgilerinizden hareketle İstiklal Marşı ile Japonya millî marşını içerik ve dil özellikleri bakımından karşılaştırınız. Marşların benzer ve farklı yönlerini belirleyip defterinize listeleyiniz.
Sevgili öğrencilerim, bu soru bizden iki önemli millî marşı karşılaştırmamızı istiyor: Bizim şanlı İstiklal Marşımız ve Japonya’nın millî marşı Kimigayo. İkisinin de ülkeleri için ne kadar değerli olduğunu biliyoruz. Şimdi gelin, benzer ve farklı yönlerine bakalım:
Adım 1: İstiklal Marşı’mızın Özelliklerini Hatırlayalım
- İçerik: İstiklal Marşı, Türk milletinin bağımsızlık aşkını, vatan sevgisini, kahramanlığını ve zorlu mücadeleler sonrası elde ettiği zaferi anlatır. Mehmet Akif Ersoy, bu marşta milletimizin inancını, azmini ve geleceğe olan umudunu çok güçlü bir şekilde dile getirmiştir.
- Dil Özellikleri: Coşkulu, gür sesli, vatan sevgisi ve mücadele ruhunu yansıtan güçlü kelimelerle doludur. Hitabet sanatı çok yoğundur. Milletimize sesleniş vardır.
- Yazarı: Büyük şairimiz Mehmet Akif Ersoy.
- Uzunluk: 10 kıtadan oluşur, oldukça uzun ve detaylıdır.
Adım 2: Japonya Millî Marşı Kimigayo’nun Özelliklerini Değerlendirelim
- İçerik: Kimigayo, imparatorun ve ülkenin saltanatının binlerce yıl sürmesi dileğini, barış ve refahın devamını anlatır. Doğa motifleri (çakıl taşları, kaya, yosun) üzerinden sonsuzluk ve kalıcılık dileği vurgulanır.
- Dil Özellikleri: Daha sakin, dilek ve temenni içeren bir dildir. Coşkudan ziyade dinginlik ve süreklilik hissi verir.
- Yazarı: Bilinmiyor.
- Uzunluk: Dünyanın en kısa millî marşlarından biridir, sadece dört dizeden oluşur.
Adım 3: Benzer ve Farklı Yönleri Karşılaştıralım
Benzer Yönleri:
- Her ikisi de bir ülkenin millî kimliğini temsil eder.
- Her ikisi de ülkenin geleceği için iyi dilekler ve temenniler içerir. (İstiklal Marşı bağımsızlığımızın sürmesi, Kimigayo saltanatın sürmesi dileği)
- Her iki marş da kendi milletleri için çok değerlidir ve büyük bir saygıyla dinlenir.
Farklı Yönleri:
- İçerik Açısından:
- İstiklal Marşı mücadele, bağımsızlık savaşı, kahramanlık gibi temaları işlerken, Kimigayo daha çok barış, refah ve uzun ömür dileğini ön plana çıkarır.
- İstiklal Marşı’nda dinî motifler ve milletimizin inancı güçlü bir şekilde yer alırken, Kimigayo’da doğa motifleri (çakıl taşları, yosun) ön plandadır.
- Dil ve Üslup Açısından:
- İstiklal Marşı coşkulu, gür sesli ve hitabet gücü yüksek bir dille yazılmıştır.
- Kimigayo ise daha sakin, dingin ve dilek içeren bir üsluba sahiptir.
- Yazar Açısından:
- İstiklal Marşı’nın yazarı Mehmet Akif Ersoy gibi bilinen bir şairimiz varken, Kimigayo’nun yazarı bilinmemektedir.
- Uzunluk Açısından:
- İstiklal Marşı uzun ve detaylıdır, Kimigayo ise dünyanın en kısa millî marşlarından biridir.
Sonuç: Her iki marş da kendi ülkeleri için büyük anlamlar taşısa da, ortaya çıkış koşulları ve ifade biçimleri bakımından önemli farklılıklar gösterirler. İstiklal Marşı bağımsızlık mücadelesinin ruhunu yansıtırken, Kimigayo daha çok ülkenin ve imparatorun sonsuzluğunu dile getirir.
c. Listenizden hareketle defterinize ulaştığınız yargıyı içeren kısa bir paragraf yazınız.
Sevgili öğrencilerim, az önce yaptığımız karşılaştırmadan yola çıkarak, bu iki marş hakkında ortak bir sonuca varalım ve bunu güzel bir paragrafta toparlayalım:
Adım 1: Karşılaştırmadan Çıkan Ana Fikri Belirleyelim
Her iki marş da ülkenin değerlerini yansıtır ancak farklı dönem ve kültürlerin etkisiyle farklı şekillerde yazılmışlardır.
Adım 2: Paragrafı Oluşturalım
İstiklal Marşı ve Japonya’nın millî marşı Kimigayo, her ne kadar farklı coğrafyalara ve kültürlere ait olsalar da, her ikisi de bir milletin en değerli simgelerinden biridir. İstiklal Marşı’mız, milletimizin bağımsızlık savaşındaki azmini, vatan sevgisini ve inancını coşkulu bir dille anlatırken; Kimigayo, Japon halkının barış, refah ve uzun ömür dileklerini doğa motifleriyle, daha sakin bir tonda dile getirir. Bu farklılıklar, marşların yazıldığı dönemlerin ve milletlerin yaşadığı olayların bir yansımasıdır. Kısacası, her millî marş kendi milletinin ruhunu, beklentilerini ve tarihini yansıtan eşsiz birer eserdir.
***
8. ANLAYALIM
a. Okuduğunuz şiirden alınan yandaki bölümü kurallı bir cümle hâline getirerek söyleyiniz.
Yandaki kutucukta şöyle bir metin var:
Yerken yüzer gibi
Olduğumuz için
Çok severiz
Çiğ balık suşiyi
Şimdi bunu Türkçe’nin kurallarına uygun, tek bir cümle haline getirelim. Unutmayın, Türkçe’de genellikle yüklem sonda olur ve cümle akışı mantıklı olmalıdır.
Adım 1: Kelimelerin Anlamını ve İlişkisini Kavrayalım
- “Çiğ balık suşiyi” neyi sevdiğimizi anlatıyor.
- “Çok severiz” bizim eylemimiz, yani yüklemimiz.
- “Yerken yüzer gibi olduğumuz için” ise bu sevme eyleminin nedenini açıklıyor.
Adım 2: Kurallı Cümle Haline Getirelim
Bu parçaları birleştirdiğimizde en doğru ve akıcı cümle şöyle olur:
Sonuç: “Çiğ balık suşiyi çok severiz çünkü yerken yüzer gibi oluruz.” veya “Yerken yüzer gibi olduğumuz için çiğ balık suşiyi çok severiz.”
(İkinci seçenek, metnin orijinal akışına daha uygun ve sebep-sonuç ilişkisini “için” edatıyla doğrudan kurduğu için daha doğal duruyor.)
b. Bu cümledeki anlam ilişkisini belirleyerek işaretleyiniz.
Az önce kurduğumuz cümleyi düşünelim: “Yerken yüzer gibi olduğumuz için çiğ balık suşiyi çok severiz.”
Şimdi seçeneklere bakalım:
- Bir eylemin amacı bildirilmiş.
- Bir eylemin sebebi bildirilmiş.
Adım 1: Cümledeki Eylemi ve Nedenini Bulalım
- Cümledeki eylem “severiz” (Suşiyi sevme eylemi).
- Peki, neden severiz? “Yerken yüzer gibi olduğumuz için.” İşte bu, suşiyi sevmemizin nedeni.
Adım 2: Amacı mı, Sebebi mi Olduğunu Ayırt Edelim
- Amaç: Bir şeyi ne niyetle yaptığımızı açıklar. Örneğin: “Sınavı kazanmak için çok çalıştı.” (Çalışmasının amacı sınavı kazanmak.)
- Sebep: Bir şeyin neden olduğunu, bir olayın gerçekleşme gerekçesini açıklar. Örneğin: “Çok çalıştığı için sınavı kazandı.” (Sınavı kazanmasının sebebi çok çalışması.)
Bizim cümlemizde suşiyi sevmemizin gerekçesi, yani nedeni belirtiliyor. “Yerken yüzer gibi olmak” durumu, sevme eyleminin gerçekleşme sebebidir.
Sonuç: Bu cümlede bir eylemin sebebi bildirilmiş. Bu yüzden ikinci seçeneği işaretleriz.
c. Bu cümleyi “çünkü” ifadesini kullanarak yeniden kurunuz. “Çünkü” ifadesini kullandığınızda artık hangi ifadeyi kullanmanıza gerek kalmadı? Açıklayınız.
Cümlemiz: “Yerken yüzer gibi olduğumuz için çiğ balık suşiyi çok severiz.”
Adım 1: “Çünkü” İfadesini Kullanarak Cümleyi Yeniden Kuralım
Çünkü ile yeniden kurduğumuz cümle: “Çiğ balık suşiyi çok severiz çünkü yerken yüzer gibi oluruz.”
Adım 2: Hangi İfadenin Gereksiz Kaldığını Belirleyelim
Orijinal cümlede “için” kelimesi, bir şeyin nedenini belirtmek için kullanılmıştı. “Çünkü” de aynı şekilde bir sebep-sonuç ilişkisi kurar. Yani ikisi de aynı işi yapıyor.
Gereksiz kalan ifade: “için”
Adım 3: Neden Gereksiz Olduğunu Açıklayalım
Cümleyi “çünkü” ile yeniden kurduğumuzda, “için” kelimesini kullanmamıza gerek kalmaz. Çünkü “çünkü” bağlacı da tıpkı “için” edatı gibi, bir eylemin veya durumun sebebini bildirme görevini üstlenir. İki kelime de aynı anlamı taşıdığı için cümlede ikisini birden kullanmak anlatım bozukluğuna yol açar, gereksiz sözcük kullanımına girer.
ç. “Orta Asya’ya gidecek çünkü Türklerin ata yurdunu çok merak ediyor.” cümlesinde “çünkü” ifadesinden önceki ve sonraki bölümleri adlandırmanız gerekse aşağıdakilerden hangilerini seçerdiniz? Söyleyiniz.
Cümlemiz: “Orta Asya’ya gidecek çünkü Türklerin ata yurdunu çok merak ediyor.”
Seçenekler: Sebep – Amaç – Koşul – Sonuç
Adım 1: “Çünkü”den Önceki Bölümü İnceleyelim
- “Orta Asya’ya gidecek” kısmı, bir eylemin gerçekleşeceğini veya gerçekleştiğini gösterir. Bu eylem, bir başka durumun sonucudur.
- Yani, “Orta Asya’ya gitme” eylemi, bir sonuçtur.
Adım 2: “Çünkü”den Sonraki Bölümü İnceleyelim
- “Türklerin ata yurdunu çok merak ediyor” kısmı, “Orta Asya’ya gitme” eyleminin nedenini açıklar. Gitmesinin gerekçesi, merak etmesidir.
- Yani, “Türklerin ata yurdunu çok merak etme” durumu, bir sebeptir.
Adım 3: Doğru Adlandırmaları Seçelim
Bu durumda, “çünkü” ifadesinden önceki bölüm sonuç, sonraki bölüm ise sebep ilişkisi taşır.
Sonuç:
- “Çünkü” ifadesinden önceki bölüm: Sonuç
- “Çünkü” ifadesinden sonraki bölüm: Sebep
d. Yandaki bulmacada “çünkü” ile aynı anlamı bildiren dört ifade gizlenmiştir. Bu ifadeleri bulunuz ve defterinize bu ifadelerin geçtiği birer cümle yazınız.
Bulmacada gizli olan kelimeler, “çünkü” ile aynı anlamı taşıyan, yani sebep bildiren ifadeler olmalı. Hadi hep birlikte bulmacayı tarayalım!
Adım 1: Bulmacayı Dikkatlice İnceleyelim ve Kelimeleri Bulalım
S R B U N E D E N L E
D O L A Y I S I Y L A
L S T B U Y U Z D E N
S E B E B İ Y L E A İ
Bulduğumuz kelimeler:
- NEDENLE (İlk satırda, sağa doğru)
- DOLAYISIYLA (İkinci satırda, sağa doğru)
- YÜZÜNDEN (Üçüncü satırda, sağa doğru)
- SEBEBİYLE (Dördüncü satırda, sağa doğru)
Adım 2: Her Bir İfadeyi İçeren Birer Cümle Kuralım
Şimdi bu kelimeleri cümle içinde kullanarak anlamlarını daha iyi pekiştirelim:
1. NEDENLE
Hava çok soğuktu, nedenle dışarı çıkmaktan vazgeçtik.
2. DOLAYISIYLA
Dün gece çok geç yattım, dolayısıyla sabah uyanmakta zorlandım.
3. YÜZÜNDEN
Dikkatsizliği yüzünden küçük bir kaza atlattı.
4. SEBEBİYLE
Yoğun kar yağışı sebebiyle okullar bir gün tatil edildi.
***
Aferin size çocuklar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Gördüğünüz gibi, okuduğumuzu anlamak ve sebep-sonuç ilişkilerini kurmak Türkçe dersinde ne kadar önemli. Bu konuyu çok iyi kavradığınızdan eminim. Bir sonraki derste görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!