Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 3. Sınıf Matematik öğretmeninim. Gönderdiğin görseldeki alıştırmaları birlikte, adım adım çözeceğiz. Bu konuları ne kadar kolay anladığını sen de göreceksin. Hazırsan, haydi başlayalım!
Yapalım
Aşağıdaki çıkarma işlemlerini yapalım.
1. Soru: 687 – 263 = ?
Bu çıkarma işlemini alt alta yazarak daha kolay yapabiliriz. Unutma, her zaman en sağdaki basamaktan, yani birler basamağından başlarız.
Adım 1: Birler Basamağı
Önce birlikleri çıkaralım. 7’den 3 çıkarsa kaç kalır? Evet, 4 kalır! 4’ü birler basamağının altına yazıyoruz.
Adım 2: Onlar Basamağı
Şimdi onlar basamağına geçelim. 8’den 6 çıkarsa, 2 kalır. 2’yi de onlar basamağının altına yazıyoruz.
Adım 3: Yüzler Basamağı
Son olarak yüzler basamağındayız. 6’dan 2 çıkarsa, 4 kalır. 4’ü de yüzler basamağının altına yazalım.
İşte işlemimiz:
687
- 263
------
424
Sonuç: 424
2. Soru: 739 – 417 = ?
Yine aynı şekilde, en sağdan başlayarak adım adım ilerleyelim.
Adım 1: Birler Basamağı
9’dan 7’yi çıkaralım. Geriye 2 kalır.
Adım 2: Onlar Basamağı
3’ten 1’i çıkaralım. Geriye 2 kalır.
Adım 3: Yüzler Basamağı
7’den 4’ü çıkaralım. Geriye 3 kalır.
İşlemimizi görelim:
739
- 417
------
322
Sonuç: 322
3. Soru: 448 – 239 = ?
Bu soruda biraz daha dikkatli olmalıyız. Bakalım neden…
Adım 1: Birler Basamağı
8’den 9’u çıkarabilir miyiz? Hayır, çünkü 8 daha küçük bir sayı. O zaman ne yapıyoruz? Komşuya, yani onlar basamağına gidip bir onluk istiyoruz. Onlar basamağındaki 4, bize bir onluk verince kendisi 3 kalır. Aldığımız o bir onluğu 8’e ekleyince birler basamağımız 18 olur. Şimdi 18’den 9’u çıkarabiliriz. 18 – 9 = 9 eder. 9’u birler basamağının altına yazıyoruz.
Adım 2: Onlar Basamağı
Onlar basamağında artık 4 değil, 3 var. Unutma! 3’ten 3 çıkarsa 0 kalır. 0’ı onlar basamağının altına yazıyoruz.
Adım 3: Yüzler Basamağı
4’ten 2 çıkarsa 2 kalır. 2’yi de yüzler basamağının altına yazalım.
İşlemimiz şöyle görünüyor:
3 18
4 4 8
- 2 3 9
---------
2 0 9
Sonuç: 209
4. Soru: 892 – 364 = ?
Bu da bir önceki soruya benziyor. Haydi dikkatlice çözelim!
Adım 1: Birler Basamağı
2’den 4 çıkmaz. Hemen komşumuz olan onlar basamağındaki 9’dan bir onluk alıyoruz. Onlar basamağında 8 kalıyor. Bizim 2’miz ise 12 oluyor. Şimdi 12’den 4’ü çıkaralım. Geriye 8 kalır.
Adım 2: Onlar Basamağı
Komşuya bir onluk verdiğimiz için onlar basamağında 8 kalmıştı. 8’den 6 çıkarsa 2 kalır.
Adım 3: Yüzler Basamağı
8’den 3 çıkarsa 5 kalır.
İşlemi görelim:
8 12
8 9 2
- 3 6 4
---------
5 2 8
Sonuç: 528
5. Soru: 551 – 134 = ?
Son çıkarma işlemimiz. Artık bu işin ustası oldun!
Adım 1: Birler Basamağı
1’den 4 çıkmaz. Onlar basamağındaki 5’ten bir onluk alalım. Onlar basamağında 4 kalır, birler basamağındaki 1 ise 11 olur. 11’den 4 çıkarsa 7 kalır.
Adım 2: Onlar Basamağı
Onlar basamağında 4 kalmıştı. 4’ten 3 çıkarsa 1 kalır.
Adım 3: Yüzler Basamağı
5’ten 1 çıkarsa 4 kalır.
Hadi işleme bakalım:
4 11
5 5 1
- 1 3 4
---------
4 1 7
Sonuç: 417
Zihinden Çıkarma İşlemi
Ayhan, bir oyuncak dükkânında gördüğü 54 TL değerindeki oyuncak arabayı almak ister. Ancak Ayhan’ın 30 TL’si vardır. Buna göre Ayhan’ın oyuncak arabayı alabilmesi için kaç TL’ye ihtiyacı vardır? Zihinden nasıl bulabiliriz? Düşünelim.
Bu soruda Ayhan’ın ne kadar paraya daha ihtiyacı olduğunu bulmak için oyuncak arabanın fiyatından Ayhan’ın parasını çıkarmalıyız. Yani 54 – 30 işlemini yapacağız. Zihinden yapmak çok kolay! 5 onluktan 3 onluk çıkarsa 2 onluk kalır. 4 birlikten 0 birlik çıkarsa yine 4 birlik kalır. Yani 2 onluk ve 4 birlik, bu da 24 TL eder.
Şimdi kitaptaki örneği ve yöntemleri inceleyelim.
Örnek: 68 – 20 = ? işlemini zihinden yaparken farklı yöntemler kullanabiliriz.
1. Sayıları Basamaklarına Ayırma Yöntemi
Bu yöntemde sayıları onluk ve birliklerine ayırıp ayrı ayrı çıkarıyoruz. Sonra da bulduğumuz sonuçları birleştiriyoruz. Çok eğlenceli!
- Adım 1: Önce onlukları birbirinden çıkaralım. 68 sayısında 6 onluk, 20 sayısında 2 onluk var. 6 onluktan 2 onluk çıkarsa geriye 4 onluk kalır. 4 onluk, 40 demektir.
- Adım 2: Şimdi birlikleri çıkaralım. 68 sayısında 8 birlik, 20 sayısında 0 birlik var. 8’den 0 çıkarsa geriye 8 birlik kalır.
- Adım 3: Son olarak bulduğumuz sonuçları toplayalım. 40 + 8 = 48.
Gördün mü, ne kadar pratik!
2. Yuvarlama Yöntemi
Bu yöntemde ise sayılardan birini en yakın onluğa yuvarlayarak işlemi kolaylaştırıyoruz. Ama sonra yaptığımız değişikliği düzeltmeyi unutmuyoruz!
- Adım 1: 68 sayısını en yakın onluğa, yani 70’e yuvarlayalım. 68’i 70 yapmak için ona 2 ekledik. Bu 2 aklımızda kalsın, sonunda onu geri alacağız.
- Adım 2: Şimdi işlemimiz çok daha kolay: 70 – 20 = 50.
- Adım 3: Başta fazladan 2 eklemiştik ya, şimdi o 2’yi bulduğumuz sonuçtan çıkarmalıyız ki sonuç doğru olsun. 50 – 2 = 48.
İki yöntemle de aynı sonuca ulaştık! Harikasın! Matematik böyle farklı yollarla çözülebilen eğlenceli bir oyuna benzer. Aferin sana!