Merhaba sevgili öğrencim!
Harika bir konuyla karşı karşıyayız: Uzunlukları ölçmek! Bazen bir metremiz ya da cetvelimiz olmayabilir. İşte o zaman etrafımızdaki nesneleri veya kendi vücudumuzun bölümlerini kullanarak ölçüm yapabiliriz. Şimdi kitaptaki örnekleri ve alıştırmayı birlikte inceleyerek bu konuyu daha da pekiştirelim. Hazırsan, haydi başlayalım!
6. Fatma ve ağabeyinin yarım metrelik ip ile yaptıkları ölçümleri inceleyelim.
Bu soruda Fatma ve ağabeyinin bir halıyı nasıl ölçtüğünü görüyoruz. Hadi gel adım adım ne yaptıklarını anlayalım.
- Adım 1: Fatma’nın elinde yarım metrelik bir ip var. Unutma, iki tane yarım metreyi bir araya getirdiğimizde 1 tam metre eder. Tıpkı iki yarım elmanın bir bütün elma yapması gibi!
- Adım 2: Fatma, bu yarım metrelik ipi kullanarak halının boyunu ölçüyor ve tam 4 defa ipi kullanması gerektiğini görüyor. Yani halının uzunluğu, 4 tane yarım metreymiş.
- Adım 3: Şimdi hesaplama zamanı!
2 tane yarım metre = 1 metre
Diğer 2 tane yarım metre de = 1 metreBu durumda toplam uzunluk:
1 metre + 1 metre = 2 metre
Sonuç: Böylece Fatma, halının uzunluğunun 2 metre olduğunu buluyor. Ağabeyi de aynı ipi kullandığı için o da halıyı ölçtüğünde aynı sonucu, yani 2 metreyi bulur. Çünkü ikisi de aynı ölçüm aracını kullanmış oluyor.
7. Öznur ve Okan’ın 10 cm’lik kalem ile yaptıkları ölçümleri inceleyelim.
Şimdi de Öznur ve Okan’ın küplerden yaptıkları bir kuleyi nasıl ölçtüklerine bakalım.
- Adım 1: Öznur’un elindeki ölçüm aracı bu defa 10 cm uzunluğunda bir kalem.
- Adım 2: Yaptığı kulenin boyunu bu kalemle ölçtüğünde, kulenin boyunun tam 4 kalem uzunluğunda olduğunu fark ediyor.
- Adım 3: Haydi toplam uzunluğu hesaplayalım. 4 tane 10 cm’i art arda toplamamız gerekiyor.
10 cm (1. kalem)
10 cm (2. kalem)
10 cm (3. kalem)
+ 10 cm (4. kalem)
———–
40 cmBunu çarpma işlemiyle de yapabiliriz: 4 tane 10 cm, yani 4 x 10 = 40 cm.
Sonuç: Öznur, kulenin uzunluğunun 40 cm olduğunu anlıyor. Okan da aynı kalemi kullanarak ölçüm yaptığı için o da aynı sonucu bulacaktır.
Yapalım
Aşağıdaki tabloda verilen nesnelerin uzunluklarını standart olmayan uygun ölçme araçları (kulaç, adım, karış, ip, tel, vb.) ile ölçelim. Ölçme sonuçlarını tablodaki ilgili alana yazalım.
Bu alıştırmada bizden bazı nesneleri hem standart olmayan ölçü birimleriyle (adım, karış gibi) hem de belirli uzunluktaki bir ip veya tel ile ölçmemiz isteniyor. Herkesin adımı veya karışı farklı olabileceği için ben sana örnek cevaplar yazacağım. Sen de evde veya okulda kendi ölçümlerini yapabilirsin!
Nesne: Duvar Uzunluğu
- Standart Olmayan Ölçme Aracı:Adım ile ölçebiliriz. Duvarlar genellikle uzun olduğu için adım kullanmak mantıklıdır. Örneğin, 12 adım olabilir.
- 5 veya 10 cm’lik İp veya Tel Parçası: 10 cm’lik bir ip kullansak, bu duvar için ipi belki 35 kere kullanmamız gerekebilir. (Yani 35 tane 10 cm’lik ip)
Nesne: Sınıfın Uzunluğu
- Standart Olmayan Ölçme Aracı: Sınıfın uzunluğu için de adım kullanmak en kolayıdır. Diyelim ki sınıfımız 20 adım uzunluğunda.
- 5 veya 10 cm’lik İp veya Tel Parçası: 10 cm’lik ip ile ölçtüğümüzde ise belki de 70 kere ipi uç uca eklememiz gerekir. (Yani 70 tane 10 cm’lik ip)
Nesne: Masanın Bir Kenar Uzunluğu
- Standart Olmayan Ölçme Aracı: Masa daha kısa olduğu için onu karış ile ölçmek daha kolaydır. Mesela masanın bir kenarı 6 karış gelebilir.
- 5 veya 10 cm’lik İp veya Tel Parçası: 10 cm’lik ip ile ölçtüğümüzde ise masanın kenarı 9 kere ipin uzunluğuna denk gelebilir. (Yani 9 tane 10 cm’lik ip)
Umarım bu açıklamalar ve örnekler, standart olan ve olmayan ölçü birimlerini daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, matematik pratik yaparak öğrenilir. Etrafındaki nesneleri farklı şekillerde ölçmeye çalışarak kendini geliştirebilirsin. Başarılar dilerim!