Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir soruyla geldin! Bu görsel, çevre ölçümü konusunu ve standart olan/olmayan ölçü birimlerini anlamak için çok güzel bir örnek. Gel şimdi birlikte bu görseli adım adım inceleyelim ve alttaki tabloyu dolduralım.
Öncelikle görselin ilk kısmını bir anlayalım. Fatma Hanım ve oğlu Efe, aynı halının çevresini kendi adımlarıyla ölçüyorlar.
- Fatma Hanım’ın Ölçümü: 3 adım + 6 adım + 3 adım + 6 adım = 18 adım buluyor.
- Efe’nin Ölçümü: 4 adım + 8 adım + 4 adım + 8 adım = 24 adım buluyor.
Peki neden aynı halıyı ölçmelerine rağmen farklı sonuçlar buldular? Çünkü adım, standart olmayan bir ölçü birimidir. Fatma Hanım’ın adımları ile Efe’nin adımları aynı uzunlukta değil. İşte bu yüzden ölçüm sonuçları farklı çıkıyor.
Sonra ne yapıyorlar? Bir şerit metre kullanıyorlar. Metre, standart bir ölçü birimidir. Yani kim ölçerse ölçsün, doğru ölçüldüğü sürece sonuç hep aynı çıkar. Metre ile ölçtüklerinde halının çevresini 12 metre buluyorlar. İşte bu, halının gerçek çevre uzunluğudur.
Bu güzel hatırlatmadan sonra, haydi “Yapalım” bölümündeki etkinliğe geçelim. Biz de sınıftaki bazı nesnelerin çevresini önce standart olmayan, sonra da standart ölçü birimleriyle ölçeceğiz. Tabii ki burada gerçekten ölçemeyeceğimiz için, örnek ölçümler üzerinden gidelim.
Soru: Aşağıdaki tabloda verilen nesnelerin çevre uzunluklarını önce standart olmayan ölçme birimleriyle ölçelim. Sonra bu nesnelerin çevresini standart ölçme birimleriyle ölçelim. Ölçüm sonuçlarını ilgili alana yazalım.
1. Nesne: Sınıf Dolabı
Çözüm:
Sınıf dolabının çevresini ölçeceğiz. Unutma, bir şeklin çevresi, bütün kenar uzunluklarının toplamıdır.
a) Standart Olmayan Ölçme Birimi ile Ölçüm (Örnek: Karış)
Adım 1: Sınıf dolabının tabanının çevresini karışımızla ölçtüğümüzü hayal edelim. Diyelim ki dolabın ön kenarı 8 karış, yan kenarı (derinliği) ise 3 karış geldi. Dolabın dört kenarı olduğu için karşılıklı kenarlar birbirine eşit olacaktır.
Adım 2: Şimdi bu uzunlukları toplayarak dolabın çevresini bulalım.
8 (ön kenar) + 3 (yan kenar) + 8 (arka kenar) + 3 (diğer yan kenar)
Şimdi bu toplama işlemini alt alta yapalım:
8
3
8
+ 3
----
22
Sonuç: Sınıf dolabının çevresi yaklaşık 22 karıştır.
b) Standart Ölçme Birimi ile Ölçüm (Örnek: Santimetre)
Adım 1: Şimdi de dolabın çevresini bir mezura (şerit metre) kullanarak ölçelim. Ölçüm birimimiz santimetre (cm) olsun. Diyelim ki dolabın ön kenarı 120 cm, yan kenarı ise 50 cm geldi.
Adım 2: Çevresini bulmak için bütün kenarları toplayalım.
120 (ön kenar) + 50 (yan kenar) + 120 (arka kenar) + 50 (diğer yan kenar)
Şimdi bu toplama işlemini alt alta yapalım:
120
50
120
+ 50
------
340
Sonuç: Sınıf dolabının çevresi 340 santimetredir.
2. Nesne: Öğrenci Masası
Çözüm:
Şimdi de kendi sıramızın, yani öğrenci masasının üst yüzeyinin çevresini hesaplayalım.
a) Standart Olmayan Ölçme Birimi ile Ölçüm (Örnek: Kalem)
Adım 1: Masamızın çevresini bir kalemle ölçelim. Masanın uzun kenarı 4 kalem, kısa kenarı ise 3 kalem uzunluğunda olsun.
Adım 2: Çevresini bulmak için bu uzunlukları toplayalım.
4 (uzun kenar) + 3 (kısa kenar) + 4 (diğer uzun kenar) + 3 (diğer kısa kenar)
Toplama işlemimiz:
4
3
4
+ 3
----
14
Sonuç: Öğrenci masasının çevresi yaklaşık 14 kalemdir.
b) Standart Ölçme Birimi ile Ölçüm (Örnek: Santimetre)
Adım 1: Şimdi de masamızı cetvel veya mezura ile ölçelim. Uzun kenarı 70 cm, kısa kenarı ise 50 cm olsun.
Adım 2: Çevresini bulmak için tüm kenarları toplayalım.
70 (uzun kenar) + 50 (kısa kenar) + 70 (diğer uzun kenar) + 50 (diğer kısa kenar)
Toplama işlemimiz:
70
50
70
+ 50
------
240
Sonuç: Öğrenci masasının çevresi 240 santimetredir.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Gördüğün gibi, standart olmayan ölçü birimleri (adım, karış, kalem) kişiden kişiye değişebildiği için kesin sonuçlar vermezken, standart ölçü birimleri (metre, santimetre) her zaman net ve doğru sonuçlar verir. Harika iş çıkardın!