8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Hecce Yayınları Sayfa 182
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle “Madde ve Endüstri” ünitemizin sonundaki değerlendirme sorularını birlikte çözeceğiz. Bu sorular, ünite boyunca öğrendiklerimizi ne kadar anladığımızı görmek için harika bir fırsat. Hazırsanız, kalemlerinizi ve defterlerinizi hazırlayın, başlayalım!
A. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına “D”, yanlış olanların yanına “Y” yazınız.
1. Kimya endüstrisinden pek çok alanda yararlanılmaktadır.
Çözüm: (D)
Sevgili arkadaşlar, bu ifade doğrudur. Şöyle bir düşünelim: Sabah kalktığımızda kullandığımız diş macunu ve sabun, temizlikte kullandığımız deterjanlar, giydiğimiz kıyafetlerin kumaşları ve boyaları, hastalıkta içtiğimiz ilaçlar, tarlada verimi artıran gübreler… İşte bunların hepsi kimya endüstrisinin birer ürünüdür. Gördüğünüz gibi hayatımızın neredeyse her alanına dokunuyor. Bu yüzden bu ifadeye gönül rahatlığıyla ‘Doğru’ diyebiliriz.
2. Kimya sektöründe sadece küçük ve orta ölçekli işletmeler faaliyet göstermektedir.
Çözüm: (Y)
Bu ifade yanlıştır. Evet, kimya sektöründe küçük ve orta ölçekli birçok firma var. Ancak aynı zamanda PETKİM, TÜPRAŞ gibi devasa, çok büyük ölçekli işletmeler de bu sektörün en önemli parçalarıdır. Bu büyük fabrikalar, ülkemizin temel kimyasal ihtiyaçlarını karşılar. Bu yüzden “sadece” kelimesi bu cümleyi yanlış yapıyor.
3. Dünya petrol rezervlerinin büyük çoğunluğu Türkiye’dedir.
Çözüm: (Y)
Bu ifade de maalesef yanlıştır. Keşke doğru olsaydı! Dünya petrol rezervlerinin büyük bir kısmı Orta Doğu ülkeleri (Suudi Arabistan, İran, Irak gibi), Venezuela ve Kanada gibi ülkelerde bulunur. Ülkemiz, petrol ihtiyacının önemli bir bölümünü ithal eden, yani dışarıdan satın alan bir ülkedir. Bu nedenle bu bilgi doğru değil.
4. PETKİM, kimya endüstrisine katkıda bulunan bir kurumdur.
Çözüm: (D)
Kesinlikle doğru! PETKİM, “Petrokimya Endüstrisi Anonim Şirketi”nin kısaltmasıdır. Ülkemizin en büyük petrokimya tesisidir. Ham petrolden plastik ham maddeleri, elyaf, deterjan ham maddesi gibi yüzlerce farklı kimyasal ürün elde eder. Yani kimya endüstrimizin bel kemiklerinden biridir.
5. Kimya endüstrisi alanındaki ilk işletme 1950 yılında açılmıştır.
Çözüm: (Y)
Bu ifade yanlıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarından itibaren kimya ile ilgili sanayi tesisleri kurulmaya başlanmıştır. Örneğin, şeker fabrikaları, çimento fabrikaları veya askeri amaçlı üretim yapan Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKEK) gibi kurumların temelleri çok daha eskiye dayanır. 1950’ler önemli bir atılım dönemi olsa da “ilk işletme” bu tarihte açılmamıştır.
6. Kimya endüstrisiyle ilgili tek meslek kimyagerliktir.
Çözüm: (Y)
Elbette bu ifade yanlıştır. Kimya endüstrisi dev bir ailedir ve içinde pek çok farklı meslek barındırır. Kimyagerler maddelerin yapısını incelerken, kimya mühendisleri bu maddelerin fabrikalarda en verimli şekilde nasıl üretileceğini planlar. Eczacılar ilaçları hazırlar, laboratuvar teknisyenleri analizler yapar, kimya öğretmenleri ise bu bilgileri bizlere öğretir. Gördüğünüz gibi seçenek çok!
B. Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını işaretleyiniz.
1. Ülkemizdeki kimya endüstrisi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Birçok sektörün ham madde ihtiyacını karşılar.
B) Günlük yaşamda kullanılan elektronik malzemelerin üretilmesine katkısı vardır.
C) Çalışma alanı madencilik ile sınırlıdır.
D) Çevre sorunlarının çözümünde rol oynar.
Çözüm:
Adım 1: Soru bizden kimya endüstrisi hakkında verilen bilgilerden yanlış olanı bulmamızı istiyor. Şıkları tek tek dikkatlice okuyalım.
Adım 2:
- A şıkkı: Kimya endüstrisi; plastik, boya, ilaç, tekstil gibi birçok sektöre ham madde sağlar. Bu ifade doğru.
- B şıkkı: Telefonlarımızın, bilgisayarlarımızın plastik kasaları, içindeki devre kartları gibi birçok elektronik malzeme kimya endüstrisinin ürünleriyle yapılır. Bu ifade de doğru.
- D şıkkı: Suların arıtılması için kullanılan kimyasallar, bacalara takılan ve zararlı gazları süzen filtreler, geri dönüştürülebilir malzemeler gibi birçok ürün kimya endüstrisi sayesinde geliştirilir ve çevre sorunlarının çözümüne yardımcı olur. Bu ifade de doğru.
- C şıkkı: Çalışma alanının “madencilik ile sınırlı” olduğunu söylüyor. Bu ifade yanlıştır. Madencilik, kimya endüstrisi için sadece bir ham madde kaynağıdır. Kimya endüstrisi bu ham maddeleri alıp işleyerek yepyeni ürünlere dönüştürür. Yani alanları çok daha geniştir.
Adım 3: Yanlış olan ifadeyi bulduğumuza göre doğru cevabımız C şıkkıdır.
2. Aşağıda kimya endüstrisindeki bazı meslek dallarının çalışma alanları verilmiştir.
- Farklı sanayi dallarındaki kimyasal maddelerin en ekonomik biçimde üretilmesini sağlar.
- Maddelerin kimyasal analizleri konusunda laboratuvar çalışmaları yapar.
- İlaçların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini inceler.
Buna göre çalışma alanı verilmeyen meslek aşağıdakilerden hangisidir?
A) Eczacı
B) Kimyager
C) Kimya mühendisi
D) Kimya öğretmeni
Çözüm:
Adım 1: Soru bize üç farklı mesleğin tanımını vermiş ve şıklardaki mesleklerden hangisinin tanımının yukarıda olmadığını soruyor. Hadi tanımlarla meslekleri eşleştirelim.
Adım 2:
- “Farklı sanayi dallarındaki kimyasal maddelerin en ekonomik biçimde üretilmesini sağlar.” Bu tanım, üretimin planlanması ve verimlilikle ilgilidir. Bu işi Kimya Mühendisi yapar. (C şıkkı ile eşleşti)
- “Maddelerin kimyasal analizleri konusunda laboratuvar çalışmaları yapar.” Bu tanım, maddenin yapısını, özelliklerini inceleyen ve laboratuvarda çalışan kişiyi anlatıyor. Bu kişi Kimyager‘dir. (B şıkkı ile eşleşti)
- “İlaçların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini inceler.” Bu tanım doğrudan ilaç bilimi ile ilgilidir. Bu meslek ise Eczacı‘lıktır. (A şıkkı ile eşleşti)
Adım 3: Gördüğünüz gibi Eczacı, Kimyager ve Kimya Mühendisi mesleklerinin tanımları yukarıda verilmiş. Ancak Kimya Öğretmeni‘nin çalışma alanı olan “eğitim ve öğretim” ile ilgili bir tanım bulunmuyor.
Bu nedenle doğru cevabımız D şıkkıdır.
3. Aşağıdakilerden hangisi kimya alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarından biri değildir?
A) Türkiye Kimya Sanayicileri Derneği
B) Geri Kazanım Sanayicileri Derneği
C) Kimya Mühendisleri Odası
D) Kimyagerler Derneği
Çözüm:
Adım 1: Soru, verilen sivil toplum kuruluşlarından (dernek, oda gibi) hangisinin doğrudan kimya alanıyla ilgili olmadığını soruyor. Şıkları inceleyelim.
Adım 2:
- A şıkkı: “Türkiye Kimya Sanayicileri Derneği”. Adında zaten “Kimya” kelimesi geçiyor. Doğrudan ilgili.
- C şıkkı: “Kimya Mühendisleri Odası”. Bu da kimya mühendislerinin meslek örgütüdür. Doğrudan ilgili.
- D şıkkı: “Kimyagerler Derneği”. Bu da kimyagerlerin bir araya geldiği bir dernektir. Doğrudan ilgili.
- B şıkkı: “Geri Kazanım Sanayicileri Derneği”. Geri kazanım (geri dönüşüm) önemlidir ve kimya biliminden faydalanır. Ancak bu derneğin konusu sadece kimyasal maddeler değil, aynı zamanda kağıt, cam, metal, plastik gibi her türlü atığın geri kazanımıdır. Diğer şıklara göre daha genel bir alandır ve doğrudan bir “kimya” kuruluşu olarak sayılmaz.
Adım 3: A, C ve D şıkları doğrudan kimya bilimi ve meslekleriyle ilgiliyken, B şıkkı daha geniş bir alanı kapsayan ve sadece kimyayla sınırlı olmayan bir kuruluştur. Bu yüzden aradığımız cevap B şıkkıdır.
Umarım çözümler anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Unutmayın, tekrar yapmak ve soru çözmek öğrenmenin en iyi yoludur! Başarılar dilerim.