8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Hecce Yayınları Sayfa 266

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Harika bir ünite olan “Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi” ile ilgili bu soruları birlikte çözelim. Bu konular, hem sınavlarınız için hem de yaşadığımız dünyayı daha iyi anlamak için çok önemli. Haydi başlayalım!

6. Soru: Yukarıdaki besin zincirinde bitkilerin yaşadığı toprağa atılan kimyasal ilaçtan (bitkileri öldürmeyecek miktarda) en fazla hangi canlı olumsuz yönde etkilenir? Nedenini yazınız.

Bu soruyu çözmek için aklımıza getirmemiz gereken çok önemli bir kavram var: Biyolojik Birikim. Gelin adım adım bu soruyu bu kavramla çözelim.

Adım 1: Öncelikle besin zincirini doğru bir şekilde sıralayalım.

• Bitki (Üretici)
• Fare (Birincil Tüketici – Otçul)
• Yılan (İkincil Tüketici – Etçil)
• Atmaca/Şahin (Üçüncül Tüketici – Etçil)

Adım 2: Soruda bize diyor ki, toprağa bitkileri öldürmeyecek kadar az bir kimyasal ilaç atılıyor. Bu ilaç, zehirli bir maddedir ve canlıların vücudunda birikir, kolayca atılamaz. Bitkiler, kökleriyle bu ilacı topraktan alırlar ve kendi dokularında biriktirirler.

Adım 3: Fare, yaşamı boyunca sadece bir tane bitki yemez, değil mi? Çok sayıda bitki yer. Her bitkiden aldığı az miktardaki zehir, farenin vücudunda birikmeye başlar. Böylece faredeki zehir miktarı, tek bir bitkidekinden çok daha fazla olur.

Adım 4: Şimdi sıra yılanda. Yılan da sadece bir fareyle beslenmez. O da yaşamı boyunca birden fazla fare yer. Her yediği fareden aldığı zehri kendi vücudunda biriktirir. Bu durumda yılandaki zehir miktarı, tek bir faredekinden kat kat fazla olur.

Adım 5: Geldik besin zincirinin en tepesindeki canlıya, yani atmacaya. Atmaca da hayatı boyunca birden fazla yılan avlar. Her yılandan aldığı birikmiş zehir, atmacanın vücuduna geçer. Bu yüzden, besin zincirinin en son halkasındaki canlıda zehirli madde birikimi en yüksek seviyeye ulaşır.

Sonuç:

Bu kimyasal ilaçtan en fazla atmaca olumsuz etkilenir.

Nedenine gelince; besin zinciri yoluyla aktarılan zehirli maddeler, zincirin her bir halkasında daha da yoğunlaşarak birikir. Bu olaya biyolojik birikim denir. Bu nedenle besin piramidinin en üst basamağında yer alan canlıda zehir birikimi en fazla olur.

7. Soru: Geri dönüşümün ülke ekonomisine katkılarının neler olduğunu yazınız.

Geri dönüşüm, sadece çevremizi temiz tutmakla kalmaz, aynı zamanda ülkemizin ekonomisine, yani parasına da büyük faydalar sağlar. Gelin bu katkıları madde madde inceleyelim:

• Hammadde Tasarrufu Sağlar: Kağıt, plastik, cam ve metal gibi maddeleri geri dönüştürdüğümüzde, bu ürünleri yapmak için gereken ağaç, petrol, kum gibi doğal kaynakları daha az kullanırız. Bu kaynakların çoğu yurtdışından ithal edildiği için, geri dönüşüm sayesinde yurt dışına daha az para ödemiş oluruz.
• Enerji Tasarrufu Sağlar: Bir ürünü sıfırdan üretmek, geri dönüştürülmüş malzemeden üretmekten çok daha fazla enerji gerektirir. Örneğin, bir alüminyum kutuyu geri dönüştürmek, onu sıfırdan üretmek için gereken enerjinin %95’ini tasarruf etmemizi sağlar. Daha az enerji harcamak, daha az fatura ödemek demektir.
• Yeni İş İmkanları Yaratır: Geri dönüşüm tesislerinin kurulması, atıkların toplanması, ayrıştırılması ve işlenmesi gibi aşamalarda birçok insana iş imkanı, yani çalışma fırsatı doğar.
• Çöp Depolama Alanlarından Tasarruf: Atıkları geri dönüştürdüğümüzde, çöp sahalarına giden atık miktarı azalır. Bu da belediyelerin çöp toplama ve depolama maliyetlerini düşürür. Yeni çöp sahaları açmak için harcanacak paradan tasarruf edilmiş olur.
• Ekonomiye Değer Katar: Geri dönüştürülen atıklar, yeni ürünler için bir hammaddeye dönüşür ve tekrar satılarak ekonomiye kazandırılır. Yani çöp dediğimiz şey aslında bir değere dönüşür.

8. Soru: Doğal kaynakların tasarruflu kullanımı konusunda neler yaptığınızı ve sorumluluklarınızı yazınız.

Bu soru aslında hepimizin birer dünya vatandaşı olarak neler yapabileceğimizi sorguluyor. Unutmayın, küçük adımlar büyük değişimler yaratır! İşte bir öğrenci olarak benim ve sizin yapabileceğimiz bazı şeyler:

Yaptıklarım ve Sorumluluklarım:

• Suyu israf etmiyorum: Dişlerimi fırçalarken veya ellerimi sabunlarken musluğu kapatıyorum. Mümkün olduğunca kısa sürede duş alıyorum.
• Elektriği boşa harcamıyorum: Odadan çıkarken ışığı mutlaka kapatıyorum. Televizyon, bilgisayar gibi aletleri kullanmadığım zaman fişten çekiyorum çünkü bekleme modunda bile enerji harcıyorlar.
• Geri dönüşüme katkı sağlıyorum: Evimizdeki kağıt, plastik, cam ve pil gibi atıkları ayrı ayrı kutularda biriktirip geri dönüşüm kutularına atıyorum.
• Tekrar kullanıyorum: Plastik kapları saklama kabı olarak kullanıyorum. Defterlerimin ve kağıtların her iki tarafını da kullanarak kağıt israfını önlüyorum.
• Bilinçli bir tüketiciyim: Alışveriş yaparken gerçekten ihtiyacım olan şeyleri almaya çalışıyorum. Ambalajı fazla olan ürünlerden kaçınıyorum.
• Çevremdekileri uyarıyorum: Ailemi ve arkadaşlarımı da bu konularda bilinçlendirmeye çalışıyorum. Örneğin, bir arkadaşım musluğu açık bıraktığında onu nazikçe uyarıyorum.

En büyük sorumluluğumuz, bu kaynakların sonsuz olmadığını bilmek ve gelecek nesillere de yaşanabilir bir dünya bırakmak için bugünden harekete geçmektir.