Anlık görüntüleyici sayısı yükleniyor…
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün fen bilimleri dersinde karşımıza çıkan bu soruları hep birlikte adım adım inceleyip çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
**Soru 11.**
Aşağıdaki deney düzeneğinde özelliği belirtilen çubuklar, ayrı ayrı nötr kürelere dokundurulmaktadır.
Yukarıdaki şekilde de gördüğünüz gibi bir yanda yünlü kumaşa sürtülmüş ebonit çubuk, diğer yanda ise ipek kumaşa sürtülmüş cam çubuk var. Bu çubuklar, yalıtkan ayaklar üzerinde duran nötr kürelere dokunduruluyor. Bize bu deneyle ilgili bazı ifadeler verilmiş ve hangilerinin doğru olduğunu soruyor.
* **İfade I:** Şekil 1’de ebonit çubuktan nötr küreye (-) yükler geçer.
* Sevgili arkadaşlar, ebonit çubuğu yünlü kumaşa sürtüğümüzde ebonit negatif yüklenir. Negatif yüklü bir cisim nötr bir cisme dokunduğunda, negatif yükler fazlaysa nötr cisme geçer. Bu durumda ebonit çubuktan nötr küreye negatif yük geçer ve küre negatif yüklenir. Yani bu ifade doğru.
* **İfade II:** Kūreler kendilerine dokundurulan çubukların yükü ile yüklenir.
* Evet, bu temel bir kuraldır. Yüklü bir cisim nötr bir cisme dokunduğunda, nötr cisim de dokunan cismin yüküyle yüklenir. Bu ifade de doğru.
* **İfade III:** Şekil 2’de cam çubuktan nötr küreye (+) yükler geçer.
* Cam çubuğu ipek kumaşa sürtüğümüzde cam pozitif yüklenir. Pozitif yüklü bir cisim nötr bir cisme dokunduğunda, nötr cisim de pozitif yüklenir. Bu durumda cam çubuktan nötr küreye pozitif yük geçer. Bu ifade de doğru.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri kesinlikle doğrudur?
A) Yalnız I
B) I, II
C) II ve III
D) I, II ve III
Hepimizin gördüğü gibi, üç ifade de doğru çıktı. Bu yüzden doğru cevabımız D şıkkı.
**Sonuç:** D) I, II ve III
**Soru 12.**
Elektrik enerjisinden hareket enerjisi elde edilen araçlarda elektrik motoru bulunur. Elektrik motorunun çalışması mıknatısların birbirini itmesi ve çekmesi ilkesine dayanır. Jeneratörler, hareket enerjisini elektrik enerjisine çevirir.
Bu soruda bize elektrik motorları ve jeneratörler hakkında üç tane ifade verilmiş ve hangilerinin doğru olduğu soruluyor.
* **İfade I:** Elektrik enerjisinden hareket enerjisi elde edilen araçlarda elektrik motoru bulunur.
* Bu ifade doğru. Elektrik motorları, elektrik enerjisini kullanarak dönme hareketi gibi mekanik hareketler üretirler. Arabalar, vantilatörler gibi pek çok araçta elektrik motorları kullanılır.
* **İfade II:** Elektrik motorunun çalışması mıknatısların birbirini itmesi ve çekmesi ilkesine dayanır.
* Bu ifade de doğru. Elektrik motorlarının temel çalışma prensibi, akım geçen telin bir manyetik alan içinde kalması ve bu telin mıknatıslar tarafından itilip çekilmesidir. Bu itme ve çekme kuvvetleri motorun dönmesini sağlar.
* **İfade III:** Jeneratörler, hareket enerjisini elektrik enerjisine çevirir.
* Bu ifade de doğru. Jeneratörler, tam tersine, hareket enerjisini (örneğin bir türbinin dönmesi) kullanarak elektrik enerjisi üretirler. Barajlardaki türbinler veya rüzgar türbinleri buna örnektir.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) I, II
C) II ve III
D) I, II ve III
Gördüğümüz gibi, verilen üç ifade de doğru.
**Sonuç:** D) I, II ve III
**Soru 13.**
Aşağıda verilen enerji santrallerinden hangisinde suyun hareket enerjisinden faydalanılarak elektrik enerjisi elde edilir?
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, verilen enerji santrali türlerinden hangisinin suyun hareketinden elektrik ürettiğini bulmamız isteniyor.
* **A) Hidroelektrik santraller:** Hidroelektrik, “su gücü” anlamına gelir. Bu santrallerde, barajlarda depolanan suyun yüksekten bırakılmasıyla oluşan hareket enerjisi türbinleri döndürür ve bu da elektrik enerjisine çevrilir. Yani suyun hareket enerjisi kullanılır.
* **B) Rüzgâr enerji santralleri:** Bu santrallerde rüzgarın hareket enerjisi kullanılarak elektrik üretilir.
* **C) Nükleer santraller:** Nükleer santrallerde atom çekirdeklerinin bölünmesi (fisyon) sonucu açığa çıkan ısı enerjisiyle su buharlaştırılır ve bu buhar türbinleri döndürerek elektrik üretir. Burada doğrudan suyun hareketi kullanılmaz.
* **D) Termik santraller:** Termik santrallerde de fosil yakıtların (kömür, doğalgaz gibi) yakılmasıyla elde edilen ısı enerjisi kullanılır. Bu ısı ile su buharlaştırılır ve türbinler döndürülerek elektrik üretilir.
Soruda bize “suyun hareket enerjisi” sorulduğu için doğru cevap hidroelektrik santraller olacaktır.
**Sonuç:** A) Hidroelektrik santraller
**Soru 14.**
Enerji tasarrufu ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Bu soruda bize enerji tasarrufu ile ilgili dört tane öneri sunulmuş ve bunlardan hangisinin yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Enerji tasarrufu, hem çevremiz hem de bütçemiz için çok önemli. Haydi maddelere bir bakalım:
* **A) Kullanmadığımız odaların lambalarını açık bırakmamalıyız.**
* Bu kesinlikle doğru bir tasarruf önerisidir. Işık kullanmadığımız zaman kapatmak elektrik israfını önler.
* **B) Bilgisayar, televizyon gibi araçların fişini prizden hiç çıkarmamalıyız.**
* Bu ifade **yanlış** bir öneridir. Bilgisayar, televizyon gibi elektronik cihazlar kapalı olsalar bile fişte takılı kaldıklarında “bekleme modu”nda enerji tüketmeye devam ederler. Bu duruma “hayalet tüketim” denir. Bu yüzden kullanmadığımız zamanlarda fişlerini prizden çekmek enerji tasarrufu sağlar.
* **C) Elektrikli ev araçlarını kullanma talimatlarına uygun olarak çalıştırmalıyız.**
* Bu da doğru bir tasarruf önerisidir. Cihazları doğru kullanmak, hem daha verimli çalışmalarını sağlar hem de ömrünü uzatır.
* **D) Buzdolabı, çamaşır makinesi gibi ev aletleri alırken enerji verimliliği yüksek olanları tercih etmeliyiz.**
* Bu da çok doğru bir tasarruf önerisidir. Enerji verimliliği yüksek cihazlar, aynı işi yaparken daha az enerji harcarlar. Bu da uzun vadede önemli bir tasarruf sağlar.
Soruda bize yanlış olan bilgi sorulduğu için doğru cevap B şıkkı.
**Sonuç:** B) Bilgisayar, televizyon gibi araçların fişini prizden hiç çıkarmamalıyız.
**Soru 15.**
Pozitif yüklü bir elektroskoba yükünün ne olduğu bilinmeyen K cismi dokunduruluyor. K cismi dokundurulduktan sonra aşağıdaki durumlardan hangisi gözlenemez?
Bu soruda bir elektroskop görüyoruz. Elektroskop, cisimlerin yüklü olup olmadığını ve eğer yüklüyse yükünün ne olduğunu anlamamıza yarayan bir araçtır. Üstünde metal bir top, bir çubuk ve altta iki tane ince metal yaprak bulunur.
Şimdi elektroskobumuz pozitif yüklü. Yani yapraklarında birbirini iten pozitif yükler var ve bu yüzden yapraklar açık duruyor. Bu K cismini elektroskobun topuna dokundurduğumuzda, yük alışverişi olacak.
* **A) K cismi (-) yüklü ise elektroskobun yaprakları önce daha fazla açılır, sonra tamamen kapanır.**
* Eğer K cismi negatif yüklü ise, elektroskobun pozitif yükleri ile K cisminin negatif yükleri birbirini çekecektir. Dokunma anında, elektroskopun yapraklarındaki pozitif yüklerin bir kısmı K cismine giderek nötrleşebilir veya K cisminin negatif yükleri elektroskoba geçebilir. Eğer K cismi çok daha fazla negatif yüke sahipse, elektroskobun yapraklarındaki pozitif yükleri nötrledikten sonra elektroskoba negatif yükler geçebilir ve yapraklar bu sefer negatif yüklerin itmesiyle açılabilir. Ancak “önce daha fazla açılır, sonra tamamen kapanır” ifadesi biraz karışık. Eğer K cismi çok güçlü negatif yüklüyse, başlangıçta yapraklar daha çok açılıp sonra kapanabilir. Ama bu durum genelde elektroskobun yüklülük durumuna ve K cisminin yük miktarına bağlıdır. Ancak bir pozitif yüklü elektroskobun, negatif yüklü bir cisimle dokunulduğunda önce daha fazla açılıp sonra tamamen kapanması pek beklenen bir durum değil.
* **B) K cismi (+) yüklü ise elektroskobun yaprakları biraz daha açılabilir.**
* Eğer K cismi de pozitif yüklü ise, elektroskobun yapraklarındaki pozitif yükler birbirini itiyordu. K cismi pozitif yüklü olduğu için, K cisminden elektroskobun topuna daha fazla pozitif yük geçer. Bu durumda elektroskobun yapraklarındaki toplam pozitif yük miktarı artar ve yapraklar birbirini daha fazla iterek daha da açılır. Bu durum gözlenebilir.
* **C) K cismi yüksüz ise elektroskobun yaprakları biraz kapanır.**
* Eğer K cismi yüksüz (nötr) ise, dokunma anında elektroskobun yapraklarındaki pozitif yüklerin bir kısmı K cismine doğru hareket eder ve yapraklar nötrleşmeye başlar. Bu da yaprakların birbirini daha az itmesine ve kapanmasına neden olur. Yani yapraklar biraz kapanır. Bu durum gözlenebilir.
* **D) K cismi (+) yüklü ise elektroskobun yaprakları biraz kapanabilir.**
* Eğer K cismi pozitif yüklü ise, yukarıda belirttiğimiz gibi yapraklar daha fazla açılır, kapanmaz. Bu ifade yanlıştır.
Şimdi A ve D şıklarını tekrar düşünelim. Pozitif yüklü bir elektroskoba negatif yüklü bir cisim dokunduğunda, yapraklardaki pozitif yükler nötrleşebilir. Eğer K cismi nötrleştirecek kadar negatif yüke sahipse, yapraklar kapanır. Eğer K cismi daha fazla negatif yüke sahipse, elektroskobun yapraklarına negatif yük geçer ve yapraklar bu sefer negatif yüklerin itmesiyle açılır. Yani A şıkkındaki “önce daha fazla açılır, sonra tamamen kapanır” durumu, K cisminin yük miktarına ve elektroskobun başlangıçtaki yük miktarına bağlı olarak karmaşık olabilir, ancak “tamamen kapanır” kısmı, eğer K cismi nötrleyecek kadar negatif yüke sahipse mümkün olabilir.
Ancak D şıkkında “K cismi (+) yüklü ise elektroskobun yaprakları biraz kapanabilir” deniyor. Pozitif yüklü bir cisim, pozitif yüklü bir elektroskobun yapraklarını daha fazla açar, asla kapatmaz. Bu nedenle D şıkkındaki durum kesinlikle gözlenemez.
**Sonuç:** D) K cismi (+) yüklü ise elektroskobun yaprakları biraz kapanabilir.
Henüz onaylanmış öğrenci çözümü yok.
İlk çözümü sen paylaşabilirsin. Aşağıdaki formdan fotoğrafını yükle.
1 takipçi