8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Hecce Yayınları Sayfa 161
Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Bu deneyi ve soruları anlaman için sana seve seve yardımcı olacağım. Hadi birlikte bu etkinliği analiz edelim ve soruları adım adım çözelim.
Görseldeki deneyde iki önemli nokta var:
- İki kaba da aynı ısıtıcılarla, aynı süre boyunca ısı veriliyor. Bu demek oluyor ki, her iki kaptaki suya da eşit miktarda ısı enerjisi aktarılıyor.
- Kaplardan birinde 50 ml su, diğerinde ise 100 ml su var. Yani suların kütleleri birbirinden farklı.
Bu deneyin amacı, kütlenin sıcaklık artışına etkisini gözlemlemektir. Şimdi sorulara geçelim.
Soru 1: Beherglaslardaki sulardan hangisinin son sıcaklık değeri daha yüksektir?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplarken şuna odaklanmalıyız: Aynı miktarda ısı enerjisi, farklı miktardaki suları nasıl etkiler?
Adım 1: Deneyde iki kaba da özdeş ısıtıcılarla 5 dakika boyunca ısı verildiğini hatırlayalım. Bu, her iki kaptaki suya da eşit miktarda enerji verildiği anlamına gelir.
Adım 2: Kaplardaki su miktarları (yani kütleleri) farklıdır. Birinci kapta 50 ml, ikinci kapta ise 100 ml su bulunuyor.
Adım 3: Verdiğimiz ısı enerjisi, suyun taneciklerini hareketlendirerek sıcaklığını artırır. 50 ml suda daha az su taneciği, 100 ml suda ise daha fazla su taneciği vardır. Aynı enerjiyi daha az taneciğe paylaştırırsak, her bir taneciğe düşen enerji miktarı daha fazla olur. Bu da sıcaklığın daha çok artmasını sağlar.
Adım 4: Bu nedenle, kütlesi daha az olan 50 ml suyun sıcaklığı daha fazla artacaktır.
Sonuç:
50 ml su bulunan beherglasın son sıcaklık değeri daha yüksek olur.
Soru 2: Kaplardaki su örneklerinin başlangıçtaki sıcaklık değerleri aynı ve her ikisi de beş dakika ısıtılmasına rağmen neden son sıcaklıkları farklı oldu?
Çözüm:
Bu soru, aslında ilk sorunun “neden”ini açıklamamızı istiyor. Bilimsel bir deneyde sonucu neyin etkilediğini bulmak çok önemlidir.
Adım 1: Deneyimizde her şeyi eşit tutmaya çalıştık. Suların cinsi (ikisi de su), ilk sıcaklıkları, ısıtıcıların gücü ve ısıtma süresi aynıydı. Bunlar bizim sabit tutulan (kontrol edilen) değişkenlerimizdir.
Adım 2: Deneyde bilinçli olarak değiştirdiğimiz tek şey kaplardaki su miktarı, yani kütleydi. Birine 50 ml, diğerine 100 ml koyduk. Kütle, bizim bağımsız değişkenimizdir.
Adım 3: Bir maddeye ısı verildiğinde, o ısının ne kadar sıcaklık artışına neden olacağı maddenin kütlesine bağlıdır. Aynı miktarda ısı enerjisi, kütlesi az olan maddenin sıcaklığını daha çok artırırken, kütlesi fazla olan maddenin sıcaklığını daha az artırır.
Adım 4: Bu deneyde de tam olarak bu oldu. Eşit ısı enerjisi alan sulardan, kütlesi daha az olan (50 ml) daha çok ısındı, kütlesi daha fazla olan (100 ml) ise daha az ısındı.
Sonuç:
Son sıcaklıkların farklı olmasının temel nedeni, kaplardaki suların kütlelerinin farklı olmasıdır.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma ki fen bilimleri, merak etmek ve “neden?” diye sormakla başlar! Başka sorun olursa çekinme, yine sorabilirsin.