Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle 7. Ünite Değerlendirme Çalışmaları’ndaki kavram haritasını birlikte dolduracağız. Bu harita, elektrik enerjisinin üretildiği güç santrallerindeki enerji dönüşümlerini çok güzel bir şekilde özetliyor. Gelin, adım adım boşlukları tamamlayalım ve bu konuyu pekiştirelim.
A. Aşağıda verilen kavram haritasında boş bırakılan yerleri uygun sözcüklerle tamamlayınız.
Şimdi haritayı soldan sağa doğru, her bir sütunu ayrı ayrı inceleyerek dolduralım. Unutmayın, enerji yoktan var olmaz, var olan enerji de yok olmaz; sadece bir türden başka bir türe dönüşür!
1. Sütun (Su ile başlayan)
Bu bölümde suyun enerjisinden elektrik üretimi anlatılıyor.
Adım 1: Haritada görüyoruz ki barajlarda biriktirilen Su, yüksekte olduğu için bir Potansiyel enerjiye sahiptir. Bu su, baraj kapakları açıldığında aşağı doğru akmaya başlar ve hızı artar. Yani potansiyel enerjisi başka bir enerjiye dönüşür. Cisimlerin hareketinden dolayı sahip olduğu enerjiye ne diyorduk? Evet, hareket enerjisi!
Bu yüzden ilk boşluğa Hareket enerjisi yazmalıyız.
Adım 2: Suyun bu hareket enerjisi, türbin adı verilen büyük pervaneleri döndürür. Dönen türbinler de jeneratörleri çalıştırarak Elektrik enerjisi üretir. Peki, suyun potansiyel ve hareket enerjisini kullanarak elektrik üreten bu dev tesislere ne ad verilir? Bu santraller Hidroelektrik Santral olarak isimlendirilir.
Bu nedenle ikinci boşluğa Hidroelektrik Santral yazmalıyız.
2. Sütun (Rüzgâr Santrali ile biten)
Bu bölümde ise bize örnek olarak Rüzgâr Santrali verilmiş. Gelin, geriye doğru giderek başını bulalım.
Adım 1: Rüzgâr santralleri, adından da anlaşılacağı gibi, neyin hareket enerjisini kullanır? Elbette Rüzgârın! Rüzgârın sahip olduğu hareket enerjisi, rüzgâr türbinlerinin dev kanatlarını döndürür.
O halde en baştaki boşluğa Rüzgâr yazıyoruz.
Adım 2: Rüzgârın hareket enerjisiyle dönen türbin kanatları, bir jeneratöre bağlıdır. Jeneratör, bu hareket enerjisini bizim evlerimizde, okullarımızda kullandığımız enerji türüne dönüştürür. Bu enerji türü tabii ki Elektrik enerjisidir.
Dolayısıyla ikinci boşluğumuz Elektrik enerjisi olmalı.
3. Sütun (Fosil Yakıt ile başlayan)
Burada kömür, petrol, doğal gaz gibi Fosil Yakıtların kullanıldığı santrallerden bahsediliyor.
Adım 1: Fosil yakıtlar yakıldığında içlerindeki kimyasal enerji hangi enerji türüne dönüşür? Bir şey yandığında etrafına ne yayar? Tabii ki ısı! Bu ısı enerjisi, büyük kazanlardaki suyu buharlaştırır.
Bu yüzden ilk boşluğa Isı enerjisi yazmalıyız.
Adım 2: Oluşan yüksek basınçlı su buharı, türbinleri büyük bir güçle döndürür (yani Hareket enerjisine dönüşür). Bu hareket enerjisi de jeneratörler aracılığıyla Elektrik enerjisine çevrilir. Fosil yakıtları yakarak, yani ısı enerjisiyle elektrik üreten bu santrallere genel olarak Termik Santral denir.
Bu sebeple son boşluğa Termik Santral yazıyoruz.
4. Sütun (Radyoaktif Atomlar ile başlayan)
Son bölümümüz ise en güçlü enerji kaynaklarından biri olan nükleer enerji ile ilgili.
Adım 1:Radyoaktif atomların (uranyum gibi) çekirdeklerinin parçalanmasıyla (fisyon tepkimesi) ortaya devasa bir enerji çıkar. Tıpkı fosil yakıtlarda olduğu gibi, bu enerji de ilk olarak suyu buharlaştırmak için kullanılır. Yani, açığa çıkan nükleer enerji öncelikle Isı enerjisine dönüşür.
İlk boşluğumuzun cevabı Isı enerjisi.
Adım 2: Bu ısı enerjisiyle elde edilen su buharı türbinleri döndürür ve Hareket enerjisi oluşur. Sonrasında bu hareket enerjisinden elektrik üretilir. Atom enerjisini kullanarak elektrik üreten bu santrallere Nükleer Santral adı verilir.
Bu nedenle son boşluğa da Nükleer Santral yazıyoruz.
Özetle, haritadaki boşluklara sırasıyla şunlar gelmelidir:
- 1. Sütun: Hareket enerjisi, Hidroelektrik Santral
- 2. Sütun: Rüzgâr, Elektrik enerjisi
- 3. Sütun: Isı enerjisi, Termik Santral
- 4. Sütun: Isı enerjisi, Nükleer Santral
Umarım bu açıklamalarla konu daha net anlaşılmıştır arkadaşlar. Enerji dönüşümleri hayatımızın her alanında var ve güç santralleri de bunun en büyük örneklerinden biridir. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!