8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Hecce Yayınları Sayfa 28
Harika bir çalışma! Fen Bilimleri dersimizin en keyifli konularından biri olan “Mevsimler ve İklim” ünitesinin sonuna gelmişiz. Şimdi bu değerlendirme sorularına birlikte bakalım ve öğrendiklerimizi pekiştirelim. Unutma, anlamadığın bir yer olursa tekrar sormaktan çekinme!
A. Aşağıdaki çerçevenin içine dönme eksenindeki eğikliği dikkate alarak Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanımının modelini çiziniz.
Merhaba çocuklar, bu soru bizden Dünya’nın Güneş etrafındaki o muhteşem yolculuğunu çizmemizi istiyor. Ama dikkat etmemiz gereken çok önemli bir nokta var: eksen eğikliği! Bu, mevsimlerin oluşmasının anahtarıdır. Hadi adım adım bu modeli nasıl çizeceğimizi konuşalım.
Çizim yapamayacağım için sana nasıl çizeceğini en ince ayrıntısına kadar anlatacağım, sen de defterine veya bu kağıda çizebilirsin.
Çözüm:
Adım 1: Güneş ve Yörünge
Öncelikle çerçevenin tam ortasına parlak, turuncu bir Güneş çizelim. Ardından, bu Güneş’in etrafına tam bir daire değil de, hafifçe basık, elips şeklinde bir yörünge (dolanma düzlemi) çizelim. Dünya’mız bu yol üzerinde hareket edecek.
Adım 2: Dünya’yı 4 Önemli Konuma Yerleştirme
Şimdi bu yörüngenin üzerine 4 farklı konuma Dünya’yı temsil eden küçük daireler çizelim. Bu konumlar, mevsimlerin başlangıç tarihlerini temsil edecek: 21 Haziran, 23 Eylül, 21 Aralık ve 21 Mart. Bunları saatin tersi yönünde yörünge üzerine yerleştirebilirsin.
Adım 3: Eksen Eğikliğini Çizme (En Önemli Adım!)
İşte sihirli dokunuş! Her bir Dünya modelinin tam ortasından geçen bir çizgi çizeceğiz. Bu, Dünya’nın dönme eksenidir. Ancak bu çizgiyi dümdüz (dikey) çizmeyeceğiz. Sağa doğru hafifçe eğik bir şekilde çizeceğiz. Bu eğiklik yaklaşık 23.5 derecedir. En önemli kural: Dünya yörüngede nerede olursa olsun, bu eksenin eğikliği asla değişmez, hep aynı yöne doğru eğik kalır. Yani, çizdiğin 4 Dünya modelinde de eksen çizgileri birbirine paralel olmalı.
Adım 4: Mevsimleri Belirleme
- 21 Haziran Konumu: Bu konumda, Dünya’nın Kuzey Yarım Küre’si Güneş’e doğru eğik olmalı. Bu yüzden Güneş ışınları Kuzey Yarım Küre’ye daha dik gelir. Sonuç olarak Kuzey’de YAZ, Güney Yarım Küre’de ise KIŞ başlar.
- 21 Aralık Konumu: Bu konumda ise tam tersi! Dünya’nın Güney Yarım Küre’si Güneş’e doğru dönüktür. Bu sefer Güney’e ışınlar dik gelir. Yani Güney’de YAZ, bizim de içinde olduğumuz Kuzey Yarım Küre’de KIŞ başlar.
- 21 Mart ve 23 Eylül Konumları (Ekinoks): Bu iki tarihte, eksen eğikliğinin etkisi ortadan kalkar. Yani Dünya’nın ne kuzeyi ne de güneyi Güneş’e daha dönüktür. Güneş ışınları Ekvator’a dik gelir. Bu tarihlerde bütün Dünya’da gece ve gündüz süreleri eşitlenir.
- 21 Mart: Kuzey Yarım Küre’de İLKBAHAR, Güney Yarım Küre’de SONBAHAR başlar.
- 23 Eylül: Kuzey Yarım Küre’de SONBAHAR, Güney Yarım Küre’de İLKBAHAR başlar.
İşte bu adımları takip ederek harika bir model çizebilirsin! Bu model, mevsimlerin neden oluştuğunu ve Dünya’nın farklı yerlerinde neden farklı mevsimler yaşandığını gözümüzde canlandırmamızı sağlar.
B. Dünya’nın farklı bölgelerinde dört tane ülke belirleyiniz. Belirlediğiniz ülkelerde aynı zaman diliminde hangi mevsimlerin yaşandığını öğreniniz. Bu ülkeleri, yaşanan mevsimleri ve bu ülkelerde neden farklı mevsimlerin yaşandığını aşağıya yazınız.
Harika bir soru! Bu soru, eksen eğikliği konusunu ne kadar iyi anladığımızı test ediyor. Hadi Dünya haritasında küçük bir gezintiye çıkalım ve farklı yarım kürelerden ülkeler seçelim. Örneğin, şu anki ay olan Ocak ayını baz alalım.
Çözüm:
1. ÜLKE
Ülke: Türkiye 🇹🇷
Yaşanan Mevsim (Ocak Ayında): Kış
Açıklama: Türkiye, Kuzey Yarım Küre’de yer alır. Dünya’nın Güneş etrafındaki konumundan dolayı Ocak ayında, Kuzey Yarım Küre Güneş’ten uzağa doğru eğiktir. Bu nedenle Güneş ışınları ülkemize eğik açılarla gelir. Bu da havanın soğumasına ve kış mevsiminin yaşanmasına neden olur.
2. ÜLKE
Ülke: Arjantin 🇦🇷
Yaşanan Mevsim (Ocak Ayında): Yaz
Açıklama: Arjantin, Güney Yarım Küre’de bulunur. Türkiye’de kış yaşanırken Arjantin’de tam tersi olur! Çünkü Ocak ayında Güney Yarım Küre, Güneş’e doğru eğiktir. Güneş ışınları buraya dik ve dike yakın açılarla gelir. Bu da havanın ısınmasına ve capcanlı bir yaz mevsiminin yaşanmasına sebep olur.
3. ÜLKE
Ülke: Norveç 🇳🇴
Yaşanan Mevsim (Ocak Ayında): Kış
Açıklama: Norveç de tıpkı Türkiye gibi Kuzey Yarım Küre’de yer alır. Bu yüzden o da Ocak ayında kış mevsimini yaşar. Hatta kutuplara daha yakın olduğu için Türkiye’den çok daha soğuk ve karanlık bir kış geçirir. Sebep yine aynı: Dünya’nın eksen eğikliği yüzünden Kuzey Yarım Küre’nin Güneş’ten uzaklaşması.
4. ÜLKE
Ülke: Avustralya 🇦🇺
Yaşanan Mevsim (Ocak Ayında): Yaz
Açıklama: Avustralya, Güney Yarım Küre’de yer alan bir kıta ülkesidir. Tıpkı Arjantin gibi, Ocak ayında Güneş’e dönük olan yarım kürede bulunur. Bu yüzden Güneş ışınlarını daha dik alarak sıcacık bir yaz mevsimi yaşar. Hatta biz burada karla oynarken, Avustralya’daki insanlar plajlarda denize giriyor olabilir!
Sonuç olarak: Farklı ülkelerde aynı anda farklı mevsimlerin yaşanmasının tek ve en temel nedeni Dünya’nın dönme ekseninin yaklaşık 23.5 derece eğik olmasıdır. Bu eğiklik sayesinde Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanımı sırasında yarım kürelerin Güneş’e olan konumu değişir ve bu da mevsimleri oluşturur. Harikasınız çocuklar!