Merhaba sevgili öğrencilerim,
Harika bir çalışma kağıdı! Gelin, bu soruları birlikte adım adım, tane tane çözelim ve konuları pekiştirelim. Unutmayın, Fen Bilimleri’ni anlamanın en güzel yolu, onu günlük hayatla ilişkilendirmektir. Hazırsanız başlayalım!
5. Soru:
I. İzmir’de en çok yağmur nisan ayında yağar.
II. Ankara’da önümüzdeki üç gün yağmur beklenmiyor.
III. Akdeniz’de yazlar sıcak ve kurak geçer.Aşağıda verilen bilgilerden hangileri hava durumuyla ilgilidir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
Çözüm:
Bu soruyu çözebilmek için önce iklim ve hava durumu arasındaki farkı hatırlamamız gerekiyor. Unutmayın, bu ikisi sık sık karıştırılır ama aslında çok farklıdırlar.
- İklim: Bir bölgede uzun yıllar boyunca gözlemlenen hava olaylarının ortalamasıdır. Genel bir ifadedir. Örneğin “Antalya’da yazlar sıcak geçer” demek gibi.
- Hava Durumu: Dar bir alanda ve kısa bir süre içinde etkili olan hava olaylarıdır. Günlük, anlık tahminlerdir. “Yarın hava yağmurlu olacak” demek gibi.
Şimdi bu bilgiyle öncülleri tek tek inceleyelim:
Adım 1:I. İzmir’de en çok yağmur nisan ayında yağar. Bu ifade, İzmir’in uzun yıllar boyunca gözlemlenmiş bir özelliğini, genel bir karakterini anlatıyor. Yani bu bir iklim bilgisidir.
Adım 2:II. Ankara’da önümüzdeki üç gün yağmur beklenmiyor. Bu ifade ise çok kısa bir zaman dilimini (üç gün) kapsayan bir tahmindir. Bu yüzden bu bir hava durumu bilgisidir.
Adım 3:III. Akdeniz’de yazlar sıcak ve kurak geçer. Bu da tıpkı birinci öncül gibi Akdeniz Bölgesi’nin genel, uzun yıllara dayanan bir özelliğini belirtiyor. Yani bu da bir iklim bilgisidir.
Soru bizden hangisinin hava durumuyla ilgili olduğunu bulmamızı istiyordu. İncelemelerimiz sonucunda sadece II. öncülün hava durumu olduğunu gördük.
Sonuç: Doğru cevap B) Yalnız II şıkkıdır.
6. Soru:
Enes, yaşadığı şehirde yaptığı 3 günlük hava gözlemi sonucunda yukarıdaki çizelgeyi oluşturmuştur.
Buna göre Enes’in yaptığı,
I. Hava olayları değişkenlik gösterebilir.
II. 3 gün boyunca 3 farklı hava olayını gözlemledim.
III. Yaşadığım yerde rüzgâr görülür.yorumlarından hangileri doğrudur?
A) I ve II
B) II ve III
C) I ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Bu soruda yapmamız gereken tek şey, Enes’in tablosunu dikkatlice incelemek ve bu tablodan hangi sonuçları çıkarabileceğimizi bulmak. Tabloya bakalım:
- 1. gün: Hava Rüzgârlı
- 2. gün: Hava Bulutlu
- 3. gün: Hava Yağmurlu
Şimdi Enes’in yorumlarını bu tabloya göre değerlendirelim:
Adım 1:I. Hava olayları değişkenlik gösterebilir. Tabloya baktığımızda birinci gün rüzgârlı, ikinci gün bulutlu, üçüncü gün ise yağmurlu olduğunu görüyoruz. Yani hava durumu günden güne değişmiş. O zaman bu yorum doğrudur.
Adım 2:II. 3 gün boyunca 3 farklı hava olayını gözlemledim. Evet, Enes sırasıyla Rüzgârlı, Bulutlu ve Yağmurlu olmak üzere tam 3 tane birbirinden farklı hava olayı gözlemlemiş. O zaman bu yorum da doğrudur.
Adım 3:III. Yaşadığım yerde rüzgâr görülür. Enes’in tablosunun 1. gününde “Rüzgârlı” yazdığına göre, yaşadığı yerde rüzgâr görüldüğünü söyleyebiliriz. O zaman bu yorum da doğrudur.
Gördüğümüz gibi, Enes’in yaptığı üç yorum da elindeki tabloya göre tamamen doğru.
Sonuç: Doğru cevap D) I, II ve III şıkkıdır.
A. Aşağıdaki kavram haritasında boş bırakılan yerleri uygun sözcüklerle tamamlayınız.
Çözüm:
Bu kavram haritası, Dünya’mızın hareketlerini ve bu hareketlerin sonuçlarını özetliyor. Gelin kutucukları mantık sırasıyla dolduralım.
Adım 1: Dünya’nın Kendi Ekseni Etrafında Dönüşü (Soldaki Kol)
- Dünya, kendi ekseni etrafında döner. Bu dönüşünü 24 saatte tamamlar.
- Bu dönüşün sonucunda ne oluşur? Elbette, gece ve gündüz oluşur.
Adım 2: Dünya’nın Güneş Etrafında Dolanması (Sağdaki Kol)
- Dünya, Güneş‘in etrafında dolanır. Bu dolanma hareketi 365 gün 6 saat sürer.
- Bu dolanma hareketinin sonucunda ne oluşur? Tabii ki mevsimler oluşur.
Adım 3: Mevsimlerin Oluşma Sebepleri (Alttaki Bölüm)
- Mevsimlerin oluşmasının tek sebebi Dünya’nın Güneş etrafında dolanması değildir. Asıl önemli olan diğer sebep, Dünya’mızın bir topaç gibi yana yatık durmasıdır. Biz buna eksen eğikliği diyoruz.
- İşte bu eksen eğikliği sebebiyle Dünya yüzeyine düşen ısı ve ışık enerjisi miktarı yıl boyunca aynı olmaz. Güneş ışınları bazen dik, bazen eğik gelir ve bu da sıcaklık farklarını, yani mevsimleri oluşturur.
Sonuç: Kavram haritasındaki boşluklar sırasıyla şu şekilde doldurulmalıdır:
1. Boşluk (Dünya döner): Kendi ekseni
2. Boşluk (oluşur): Gece ve gündüz
3. Boşluk (etrafında dolanır): Güneş
4. Boşluk (oluşur): Mevsimler
5. Boşluk (oluşmasının sebeplerindendir): Eksen eğikliği
6. Boşluk (Dünya yüzeyine düşen … miktarı): ısı ve ışık enerjisi
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Aklınıza takılan bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim!