Merhaba sevgili öğrencilerim,
Harika sorularla yine birlikteyiz! Gönderdiğiniz görseldeki Fen Bilimleri sorularını sizin için bir öğretmeniniz olarak tane tane, adım adım çözeceğim. Unutmayın, önemli olan sadece doğru cevabı bulmak değil, aynı zamanda konuyu tam olarak anlamaktır. Haydi başlayalım!
32. Soru: Aşağıda bazı canlı türlerinin sağlıklı bireylerine ait kromozom sayıları verilmiştir.
İnsan: Kromozom sayısı= 46
Eğrelti otu: Kromozom sayısı= 500
Moli balığı: Kromozom sayısı= 46
Verilen bilgilere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm:
Bu soruda bize verilen canlı örnekleri ve kromozom sayılarını kullanarak şıkları tek tek incelememiz gerekiyor. Amacımız bu bilgilerle çelişen, yani yanlış olan ifadeyi bulmak. Haydi şıklara bakalım:
- A) Farklı türlerin kromozom sayıları aynı olabilir.
Bu ifade doğru mu diye kontrol edelim. Tabloya baktığımızda İnsan‘ın kromozom sayısının 46, Moli balığı‘nın kromozom sayısının da 46 olduğunu görüyoruz. İnsan ve Moli balığı kesinlikle farklı türler ama kromozom sayıları aynı. Demek ki bu ifade doğru. - B) Kromozom sayılarına bakarak canlının gelişmişliği hakkında karar verilemez.
Hemen örneklere bakalım. Eğrelti otu‘nun kromozom sayısı 500 iken, İnsan‘ın kromozom sayısı 46. Eğer kromozom sayısı gelişmişliği belirleseydi, bir bitki olan eğrelti otunun insandan çok daha gelişmiş olması gerekirdi. Bunun doğru olmadığını biliyoruz. O halde bu ifade de doğru. - C) Kromozom sayıları farklı olan bireylerin türleri de farklıdır.
Örneklere bakalım. İnsan (46) ve Eğrelti otu (500) kromozom sayıları farklı ve türleri de farklı. Bu ifade verilen örnekler için geçerli ve genel olarak doğru bir ifadedir. Bu ifade de doğru. - D) Kromozom sayıları aynı olan farklı türlerin DNA’larındaki gen dizilimi aynıdır.
Bu ifadeye dikkat edelim. İnsan ve Moli balığının kromozom sayıları aynı (46). Peki bu durum, onların DNA’larının da aynı olduğu anlamına mı gelir? Tabii ki hayır! Bizi insan yapan, Moli balığını da balık yapan şey, o kromozomların içindeki genetik bilgidir, yani genlerin dizilimidir. İki farklı kitabın sayfa sayısı aynı olabilir ama içindeki hikayeler tamamen farklıdır. İşte bu da aynı onun gibi! Bu yüzden bu ifade kesinlikle yanlıştır.
Sonuç olarak, bizden istenen yanlış ifade D seçeneğidir.
Doğru Cevap: D
33. Soru: Mahmut öğretmen tahtaya bazı kavramlar yazmıştır.
I. Fosfat
II. Deoksiriboz şekeri
III. Adenin organik bazı
Buna göre Mahmut öğretmenin tahtaya yazdıklarından hangileri tüm nükleotitlerin yapısında bulunur?
Çözüm:
Sevgili arkadaşlar, bu soruyu çözmek için bir nükleotitin yapısını hatırlamamız gerekiyor. Nükleotitler, DNA’mızın yapı taşlarıdır ve 3 temel kısımdan oluşurlar:
- Fosfat
- Deoksiriboz Şekeri
- Organik Baz
Şimdi soruyu dikkatlice okuyalım: “tüm nükleotitlerin yapısında bulunur?” diyor. DNA’da 4 çeşit nükleotit olduğunu biliyoruz: Adenin nükleotiti, Timin nükleotiti, Guanin nükleotiti ve Sitozin nükleotiti.
Adım 1: Fosfat (I), bütün nükleotit çeşitlerinde ortak olarak bulunur. Yani her nükleotitte mutlaka bir fosfat vardır.
Adım 2: Deoksiriboz şekeri (II), yine DNA’daki bütün nükleotit çeşitlerinde ortak olarak bulunur. Her nükleotit bir şekere bağlanır.
Adım 3: Adenin organik bazı (III) ise sadece Adenin nükleotitinde bulunur. Diğer nükleotitlerde (Timin, Guanin, Sitozin) Adenin bazı yoktur, onların kendi bazları vardır. Soru bize “tüm nükleotitlerde” ortak olanı sorduğu için Adenin bazını alamayız.
Bu durumda, tüm nükleotitlerde ortak olarak bulunan yapılar Fosfat ve Deoksiriboz şekeri‘dir. Yani I ve II.
Doğru Cevap: B
34. Soru: Aşağıda verilen kavram haritasını hangi seçenekteki örnekler tamamlar?
Kavram haritasında Biyoteknoloji merkezde yer alıyor.
I: uygulama alanıdır
II: olumlu etkisidir
III: olumsuz etkisidir
IV: ürünüdür
Çözüm:
Bu soruda, şıklardaki maddeleri kavram haritasındaki boşluklara yerleştirip hangisinin mantıklı bir bütün oluşturduğunu bulacağız. Haydi şıkları tek tek deneyelim.
- A)
I. Gıda (Uygulama alanı olabilir, doğru.)
II. Daha az alandan daha fazla verim alınması (Olumlu etki, doğru.)
III. Bitkilerdeki alerjenlerin yok edilmesi (Bu olumsuz değil, olumlu bir etkidir. Bu yüzden bu şık yanlış.)
IV. Aşı (Ürünüdür, doğru.)
- B)
I. Tarım (Biyoteknolojinin en önemli uygulama alanlarından biridir, doğru.)
II. Besin değerinin artırılması (Olumlu bir etkidir, doğru.)
III. Antibiyotiklere direncin artması (Bakterilerin antibiyotiklere direnç kazanması, biyoteknolojinin olası bir olumsuz etkisidir, doğru.)
IV. Altın pirinç bitkisi (A vitamini yönünden zenginleştirilmiş, biyoteknolojik bir üründür, doğru.)
Gördüğünüz gibi bu şıktaki tüm maddeler kutulara tam olarak uyuyor!
- C)
I. Tıp (Uygulama alanı olabilir, doğru.)
II. İnsanda hormonal sistemin bozulması (Bu olumlu değil, olumsuz bir etkidir. Bu yüzden bu şık yanlış.)
III. Biyoçeşitliliğe zarar vermesi (Olumsuz etki, doğru.)
IV. İnsülin hormonu (Ürünüdür, doğru.)
- D)
I. Hayvancılık (Uygulama alanı olabilir, doğru.)
II. Tarımsal hastalıklarla mücadele (Olumlu etki, doğru.)
III. İlaçların ekonomik şekilde üretilmesi (Bu olumsuz değil, olumlu bir etkidir. Bu yüzden bu şık yanlış.)
IV. Çekirdeksiz karpuz (Ürünüdür, doğru.)
Tüm şıkları incelediğimizde, kavram haritasındaki tüm kutucukları doğru ve mantıklı bir şekilde dolduran tek seçeneğin B olduğunu görüyoruz.
Doğru Cevap: B