Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencim! Fen Bilimleri dersimizin bu bölümünde, elektrikle ilgili bilgimizi pekiştirecek harika bir bulmaca ve doğru-yanlış soruları var. Gelin bu soruları birlikte adım adım çözelim ve konuları iyice anlayalım.
A. Aşağıdaki bulmacayı çözünüz.
Bu bölümde, verilen tanımlara uygun kelimeleri bulmacaya yerleştireceğiz. Bulmacayı çözerken hem kelime bilgimizi hem de fen bilimleri bilgilerimizi kullanacağız.
Soru 1: Elektrik devrelerini ve elektrikli cihazları aşırı elektrik akımından kurtaran devre elemanı.
Çözüm: Aşırı akıma karşı devreyi koruyan eleman sigortadır. Bu kelimeyi bulmacadaki 1 numaralı yatay boşluğa yazacağız.
Soru 2: Fosil yakıtlar kullanılarak elektrik üreten güç santrali.
Çözüm: Kömür, petrol gibi fosil yakıtlar yakılarak elektrik üretilen santrallere termik santral denir. Bu kelimeyi bulmacadaki 2 numaralı yatay boşluğa yerleştireceğiz.
Soru 3: Barajların biriken suyun potansiyel enerjisinden elektrik üreten güç santrali.
Çözüm: Suyun potansiyel enerjisinden yararlanarak elektrik üreten santraller hidroelektrik santraldir. Bulmacadaki 3 numaralı dikey boşluğa bu kelimeyi yazacağız.
Soru 4: Yenilenebilir enerji kaynaklarından biri.
Çözüm: Güneş, rüzgar, su gibi sürekli var olan ve tükenmeyen enerji kaynakları yenilenebilir enerji kaynaklarıdır. Soruda sadece bir tanesi isteniyor ve bulmacadaki 4 numaralı yatay boşluğa uyacak bir kelime düşünmeliyiz. Bu durumda rüzgar kelimesini yazabiliriz.
Soru 5: Az enerji tüketen elektrikli araç sınıfı.
Çözüm: Enerjiyi verimli kullanan, az elektrik harcayan araçlara tasarruflu araçlar denir. Bu kelimeyi bulmacadaki 5 numaralı dikey boşluğa yerleştireceğiz.
Soru 6: Sıcak yer altı sularından elektrik üreten güç santrali.
Çözüm: Yerin altındaki sıcak sulardan elde edilen enerjiyle elektrik üreten santraller jeotermal santraldir. Bu kelimeyi bulmacadaki 6 numaralı yatay boşluğa yazacağız.
Soru 7: Elektriği yasa dışı kullanma durumu.
Çözüm: Elektriği izinsiz ve kontrolsüz kullanmaya kaçak denir. Bu kelimeyi bulmacadaki 7 numaralı yatay boşluğa yerleştireceğiz.
Soru 8: Tasarruflu lamba türlerinden biri.
Çözüm: Enerji tasarrufu sağlayan lamba türlerinden biri LED‘dir. Bu kelimeyi bulmacadaki 8 numaralı yatay boşluğa yazacağız.
Soru 9: Radyoaktif atomların parçalanmasıyla elektrik üreten güç santrali.
Çözüm: Uranyum gibi radyoaktif maddelerin çekirdeklerinin bölünmesiyle enerji elde edilen santraller nükleer santraldir. Bu kelimeyi bulmacadaki 9 numaralı dikey boşluğa yerleştireceğiz.
Bulmacanın tamamlanmış hali aşağıdadır:
Yatay:
- 1. SİGORTA
- 2. TERMİK
- 4. RÜZGAR
- 6. JEOTERMAL
- 7. KAÇAK
- 8. LED
Dikey:
- 3. HİDROELEKTRİK
- 5. TASARRUFLU
- 9. NÜKLEER
B. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına “D”, yanlış olanların yanına “Y” yazınız.
Bu bölümde her bir ifadeyi dikkatlice okuyup, doğru mu yoksa yanlış mı olduğuna karar vereceğiz.
İfade: Elektrik motorları, elektrik enerjisini hareket enerjisine çevirir.
Çözüm: Elektrik motorlarının temel çalışma prensibi, elektrik enerjisini mekanik enerjiye yani harekete dönüştürmektir. Bu nedenle ifade Doğru (D)‘dur.
İfade: Ampullerde kullanılan tungsten metali yüksek dirence sahiptir.
Çözüm: Ampullerin içindeki ince tel olan flaman, yüksek dirençli bir malzemeden yapılır ki akım geçtiğinde ısınarak ışık versin. Tungsten, bu amaçla kullanılan bir metaldir ve yüksek dirence sahiptir. Bu nedenle ifade Doğru (D)‘dur.
İfade: Jeneratörler, hareket enerjisini elektrik enerjisine çevirir.
Çözüm: Jeneratörler, genellikle bir motorun hareketiyle (rüzgar türbini, su türbini, motor vb.) dönerek mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren araçlardır. Bu nedenle ifade Doğru (D)‘dur.
İfade: Güç santralleri istenen her yere kurulabilir.
Çözüm: Güç santrallerinin kurulması için uygun yer koşulları, ulaşım imkanları, çevre etkileri gibi birçok faktör göz önünde bulundurulmalıdır. Her yere kolayca kurulamazlar. Bu nedenle ifade Yanlış (Y)‘dır.
İfade: Güç santrallerinde sadece hareket enerjisi elektrik enerjisine dönüştürülür.
Çözüm: Güç santrallerinde farklı enerji dönüşümleri olur. Örneğin termik santrallerde kimyasal enerji ısı enerjisine, sonra buhar enerjisine, sonra hareket enerjisine ve son olarak elektrik enerjisine dönüşür. Sadece hareket enerjisi değil. Bu nedenle ifade Yanlış (Y)‘dır.
İfade: Jeotermal kaynaklardan daha çok konutları ısıtma amacıyla yararlanılır.
Çözüm: Jeotermal enerji, hem elektrik üretimi hem de doğrudan ısıtma (binalar, seralar, endüstriyel prosesler) için kullanılabilir. Ancak soruda “daha çok” ifadesi kullanılmış ve bu kullanım yaygındır. Bu nedenle ifade Doğru (D)‘dur.
İfade: Nükleer güç santrallerinde fosil yakıt kullanılmaktadır.
Çözüm: Nükleer santrallerde uranyum gibi radyoaktif maddeler kullanılır, fosil yakıtlar (kömür, petrol, doğalgaz) kullanılmaz. Bu nedenle ifade Yanlış (Y)‘dır.
İfade: Kaçak elektrik kullanımı ülke ekonomisini olumsuz yönde etkiler.
Çözüm: Kaçak elektrik kullanımı, hem enerji dağıtım şirketlerinin gelir kaybına yol açar hem de sistemde dengesizliklere neden olarak genel ekonomik kayıplara yol açar. Bu nedenle ifade Doğru (D)‘dur.
Cevaplar:
- 1. D
- 2. D
- 3. D
- 4. Y
- 5. Y
- 6. D
- 7. Y
- 8. D
Umarım bu çözümler ve açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Başka soruların olursa çekinmeden sorabilirsin!
305