Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle Türkçe dersimizden çok güzel etkinlikler yapacağız. Görseldeki soruları tek tek inceleyip, adımlarla nasıl çözdüğümüzü anlayacaksın. Hazırsan başlayalım!
3. ETKİNLİK: Dinlediğiniz metnin konusunu ve ana fikrini belirleyiniz. Metne yeni bir başlık bulunuz.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte bizden dinlediğimiz bir metnin konusunu, ana fikrini ve yeni bir başlığını bulmamız isteniyor. Metnin kendisi görselde yok ama diğer sorulardan ve yukarıdaki başlıktan ipuçları alarak metnin ne hakkında olduğunu tahmin edebiliriz. Metnin başlığı “ARTIK ANTARKTİKA’DA BUZ DAĞLARININ ARASINDAYIZ” ve 5. etkinlikteki cümleler bize Antarktika’da bir gezi ya da gözlem yapıldığını düşündürüyor. Şimdi bu bilgilerle soruyu cevaplayalım:
Adım 1: Metnin genel başlığına ve 5. etkinlikteki cümlelere bakarak metnin ne hakkında olduğunu anlamaya çalışalım. “Antarktika”, “buz dağları”, “gemi”, “buzullar”, “deniz” gibi kelimeler geçiyor. Bu da metnin Antarktika’ya yapılan bir yolculuk veya oradaki gözlemlerle ilgili olduğunu gösteriyor.
Adım 2: Metnin konusunu belirleyelim. Konu, metnin genel olarak neyden bahsettiğidir. Burada Antarktika’ya yapılan bir geziden ve orada görülenlerden bahsedildiği anlaşılıyor.
Adım 3: Metnin ana fikrini bulalım. Ana fikir, metnin bize vermek istediği temel mesajdır. Antarktika’nın doğal güzellikleri ve bu keşfin insanda uyandırdığı duygular ana fikir olabilir.
Adım 4: Metne uygun yeni bir başlık düşünelim. Başlık, metni en iyi şekilde özetlemeli ve ilgi çekici olmalı.
Şimdi cevapları yazalım:
- Başlık:
Beyaz Kıtanın Gizemi
- Konu:
Antarktika’da buz dağları arasında yapılan bir yolculuk ve bu yolculuk sırasındaki gözlemler.
- Ana Fikir:
Antarktika’nın eşsiz ve büyüleyici doğal güzellikleri, insanda hayranlık uyandıran bir keşif deneyimi sunar.
4. ETKİNLİK: Dinlediğiniz metinle ilgili görüşlerinizi sebepleriyle birlikte yazınız.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte metinle ilgili kendi düşüncelerimizi ve bu düşüncelerimizin nedenlerini yazmamız isteniyor. Metni dinlemediğimiz için yine önceki ipuçlarından yola çıkarak metnin bize nasıl bir duygu veya bilgi verdiğini tahmin edeceğiz. Metnin Antarktika gibi uzak ve gizemli bir yerle ilgili olduğunu düşünürsek, bu metin bizi heyecanlandırmış veya bilgilendirmiş olabilir.
Adım 1: Metnin Antarktika gibi ilgi çekici bir yer hakkında olduğunu göz önünde bulunduralım. Böyle bir metin insana ne hissettirir, ne düşündürür?
Adım 2: Kendi görüşümüzü belirtelim. Ben bu metnin okuyucuyu/dinleyiciyi sanki oradaymış gibi hissettirdiğini düşünebilirim.
Adım 3: Bu görüşümüzün nedenini açıklayalım. Metinde kullanılan betimlemeler (anlatımlar) sayesinde bu hissin oluştuğunu söyleyebiliriz.
Şimdi cevabı yazalım:
Bu metin, okuyucuyu veya dinleyiciyi adeta Antarktika’ya götürüyor ve o eşsiz doğayı sanki gözlerinin önündeymiş gibi canlandırıyor.
Bunun sebebi, metinde buz dağlarının, denizin ve gökyüzünün çok canlı ve etkileyici bir dille anlatılması. Özellikle buzulları ilk görmenin getirdiği heyecan gibi duygusal ifadeler, okuyucunun kendini kahramanın yerine koymasını sağlıyor. Bu sayede sadece bilgi almakla kalmıyor, aynı zamanda o atmosferi ve macerayı da yaşıyoruz.
5. ETKİNLİK: Aşağıdaki cümlelerin bazılarında çekimli fiiller bulunmamaktadır. Çekimli fiillerin altını örnekteki gibi çiziniz.
Harika bir dil bilgisi etkinliğine geldik! Burada bizden çekimli fiillerin altını çizmemiz isteniyor. Unutma, çekimli fiil demek, bir işi, oluşu veya durumu zaman ve kişi eki alarak anlatan kelime demektir. Yani fiil kök veya gövdesine kip (zaman veya dilek) ve şahıs (kimin yaptığı) ekleri gelmiş hali. Örnekte de “yüzüyor” kelimesinin altı çizilmiş, çünkü “yüzmek” bir fiil ve “-yor” ile “-o” (3. tekil şahıs) eklerini almış.
Şimdi cümleleri tek tek inceleyelim:
- Deniz yüzeyinde, irili ufaklı buz kütleleri yüzüyor.
- Geminin etrafı buz dağlarıyla çevriliydi.
- Bulutlar rüzgârın artacağına işaretmiş.
- Hava güzelse güvertede oturabiliriz.
- Gemi sis içinde yavaş yavaş ilerledi.
- Sirus; beyaz, tüysü bulutlardır.
- Antarktika’da görüntüler her an değişir.
- Buzulları ilk gördüğünde pek heyecanlanmış.
- Gökyüzünde tek bir bulut yoktu.
- Bugün uçsuz bucaksız denize açılalı dört gün oldu.
Açıklama: Burada “yüzmek” bir fiildir. “-yor” şimdiki zaman ekini ve 3. tekil şahıs ekini almıştır. Bu yüzden çekimli fiildir.
Açıklama: “çevrili” kelimesi bir isimdir, fiil değildir. Sonundaki “-y-di” eki ek fiilin görülen geçmiş zamanıdır ve ismi yüklem yapmıştır. Ancak kökü fiil olmadığı için bu bir çekimli fiil değildir.
Açıklama: “işaret” kelimesi bir isimdir, fiil değildir. Sonundaki “-miş” eki ek fiilin duyulan geçmiş zamanıdır ve ismi yüklem yapmıştır. Kökü fiil olmadığı için bu da çekimli fiil değildir.
Açıklama: “oturmak” bir fiildir. “-ebilir” yeterlilik fiili ve geniş zaman eki, “-iz” ise 1. çoğul şahıs ekidir. Bu yüzden çekimli fiildir.
Açıklama: “ilerlemek” bir fiildir. “-di” görülen geçmiş zaman ekini ve 3. tekil şahıs ekini almıştır. Bu yüzden çekimli fiildir.
Açıklama: “bulutlar” kelimesi bir isimdir, fiil değildir. Sonundaki “-dır” eki ek fiilin geniş zamanıdır ve ismi yüklem yapmıştır. Kökü fiil olmadığı için bu da çekimli fiil değildir.
Açıklama: “değişmek” bir fiildir. “-ir” geniş zaman ekini ve 3. tekil şahıs ekini almıştır. Bu yüzden çekimli fiildir.
Açıklama: “heyecanlanmak” bir fiildir. “-mış” duyulan geçmiş zaman ekini ve 3. tekil şahıs ekini almıştır. Bu yüzden çekimli fiildir.
Açıklama: “yok” kelimesi bir isimdir (yokluk bildiren bir isim). Sonundaki “-tu” eki ek fiilin görülen geçmiş zamanıdır ve ismi yüklem yapmıştır. Kökü fiil olmadığı için bu da çekimli fiil değildir.
Açıklama: “olmak” bir fiildir. “-du” görülen geçmiş zaman ekini ve 3. tekil şahıs ekini almıştır. Bu yüzden çekimli fiildir.