7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 41
Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün “Vatan Destanı” şiiri üzerinden çok güzel ve anlamlı etkinlikler yapacağız. Bu şiir, vatan sevgimizi ve bağlılığımızı en güzel şekilde anlatan eserlerden biri. Şimdi gel, bu etkinlikleri adım adım birlikte inceleyelim ve soruları cevaplayalım.
***
ETKİNLİK 1: Okuduğunuz şiirde geçen anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını bulunuz. Metnin bağlamından hareketle anlamlarını tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Sözlük’ten kontrol ediniz.
Sevgili öğrencim, bu etkinlik senin kelime dağarcığını geliştirmek ve metin içinde anlam çıkarma becerini artırmak için çok önemli. Şiiri okurken anlamını bilmediğin kelimelerle karşılaşmış olabilirsin. Bu kelimeleri önce şiirin genel anlamına ve cümledeki yerine bakarak tahmin etmelisin. Sonra da bir sözlükten (mesela Türk Dil Kurumu’nun sözlüğünden) bakıp doğru anlamını öğrenmelisin. Bu, yeni kelimeler öğrenmenin en iyi yollarından biridir.
Şimdi ben sana şiirden birkaç örnek kelime ve onların anlamlarını vereyim, sen de şiirdeki diğer kelimeler için aynısını yapabilirsin:
- Kelime: Durman
- Tahminim: Hiç durmadan, sürekli. Şiirde “Yüce dağlarına çöken durmanla” geçiyor. Sanki dağların sürekli, hiç kesintisiz bir şekilde orada durduğunu anlatıyor gibi.
- Sözlük Anlamı: “Durmak” fiilinden türemiş bir kelime olup, bu bağlamda bir şeyin sürekli, kesintisiz bir şekilde var olması, devam etmesi anlamında kullanılmıştır. Yani dağlar hep orada, hiç durmadan duruyor.
- Kelime: Hilal
- Tahminim: Ayın bir şekli, bizim bayrağımızdaki ay gibi.
- Sözlük Anlamı: Ayın ilk günlerinde aldığı yay biçimi. Türk bayrağımızdaki ay da hilal şeklindedir.
- Kelime: Cihangir
- Tahminim: Dünyayı fetheden, çok güçlü biri. Şiirde “Ey, bütün cihana bedel Türkeli!” derken Türkeli’nin ne kadar büyük ve güçlü olduğunu anlatıyor.
- Sözlük Anlamı: Dünyanın büyük bir bölümünü ele geçiren kimse, dünya fatihi.
- Kelime: Umman
- Tahminim: Çok büyük bir deniz, okyanus. Şiirde “Tarih bir nehir ki coşkundur seli, Sen ona nisbetle, umman gibisin.” derken vatanın tarihinin nehir gibi coşkulu olduğunu ve vatanın ise çok daha büyük, umman gibi olduğunu anlatıyor.
- Sözlük Anlamı: Okyanus.
- Kelime: Terakki
- Tahminim: İlerleme, gelişme. “Açıldı önünde terakki yolu.” dizesi, vatanın önünde gelişme yolunun açıldığını anlatıyor.
- Sözlük Anlamı: İlerleme, gelişme.
Bu şekilde sen de şiirdeki diğer kelimeleri bulup anlamlarını öğrenebilirsin. Mesela meden, nisbetle, irfan, mayana, ezelden gibi kelimeler de şiirde geçiyor ve anlamlarını öğrenmek sana çok şey katacaktır.
***
ETKİNLİK 2: Aşağıdaki soruları okuduğunuz şiirden hareketle yanıtlayınız.
Şimdi gelelim şiirle ilgili sorularımıza. Şiiri dikkatlice okuyup anladığını biliyorum, bu yüzden cevapları bulmakta zorlanmayacaksın.
1. Şiirde vatanın tarihî köklerini hatırlatan cümleler nelerdir?
Sevgili öğrencim, şiirde vatanımızın ne kadar köklü bir geçmişi olduğunu anlatan pek çok dize var. Bunlar bize atalarımızı, destanlarımızı ve geçmişimizi hatırlatıyor:
- “Müjdeler fısıldar Ergenekon’dan“
- “Ey, bütün cihana bedel Türkeli! Açtığın cenklerin yoktur evveli.”
- “Tarih bir nehir ki coşkundur seli, Sen ona nisbetle, umman gibisin.”
- “Bir yandan asırlar bir nurdur sırtın,”
- “Bu büyük hürriyet cumhuriyettir,”
- “Ezelden susamış ceylan gibisin.”
Bu dizeler, vatanımızın Ergenekon gibi destanlardan, Türkeli’nin eski ve büyük savaşlarından, asırlar süren tarihinden ve Cumhuriyet gibi önemli dönüm noktalarından geldiğini göstererek bize tarihi köklerimizi hatırlatıyor.
2. Yaşadığımız toprakları sıradan bir yer olmaktan çıkaran, vatan yapan ruh nedir?
Toprakları vatan yapan şey sadece üzerinde yaşadığımız coğrafya değildir, değil mi? Şiirde de vurgulandığı gibi, bu toprakları vatan yapan şey, uğruna verilen mücadeleler, fedakarlıklar ve milletimizin ona olan derin sevgisidir. Bu ruh;
- İstiklal ve bağımsızlık aşkıdır.
- Uğruna can feda edilen kahramanlık ruhudur.
- Geçmişten gelen birlik ve beraberlik duygusudur.
- Cumhuriyet ve özgürlük değerlerine bağlılıktır.
Kısacası, bu toprakları sıradan bir yer olmaktan çıkarıp vatan yapan şey, milletimizin tarih boyunca gösterdiği milli mücadele ruhu, vatanına duyduğu sonsuz sevgi ve bağlılıktır.
3. Vatanın anlamı şiirin nelerdir? Anlatınız.
Şiirde vatan, birçok farklı ve yüce anlamla donatılmıştır. Şair, vatanı adeta canlı bir varlık gibi anlatmış ve ona farklı benzetmeler yapmıştır:
- Vatan, göklere yazılmış bir destan gibidir.
- Vatan, ay (hilal) gibi kutsaldır ve her vatandaşın kalbinde yer alır.
- Vatan, Ergenekon gibi efsanevi köklere sahiptir.
- Vatan, dünyanın bütün diğer milletlerine bedel olan eşsiz bir Türkeli’dir.
- Vatanın tarihi, coşkun bir nehir ve umman kadar derindir.
- Vatan, bizi koruyan tunçtan bir kalkan gibidir.
- Vatan, bize hürriyet ve cumhuriyeti getiren bir değerdir.
- Vatan, cennetteki yeşil bir meydan gibi güzel ve huzurludur.
- Vatan, bilgi (irfan) bağları ve hayat veren bir mayana (çiçek) gibidir.
- Vatan, ezelden beri var olan, saf ve masum bir ceylan gibidir.
Yani şiire göre vatan; kutsal, tarihi derinliği olan, uğruna savaşılan, özgürlük ve cumhuriyetin sembolü, cennet kadar güzel, bilgiyle dolu ve ezelden beri var olan eşsiz bir varlıktır.
4. Vatan aşkının tam karşılığı nelerdir? Anlatınız.
Vatan aşkı sadece sözlerde kalan bir duygu değildir, değil mi? Şiirde bu aşkın ne gibi davranışlarla karşılık bulduğu çok güzel anlatılmış:
- Vatan aşkı, uğruna cenk etmektir, savaşmaktır, canını vermekten çekinmemektir (“Hilal bıçaklar her vatandaşın”, “Açtığın cenklerin yoktur evveli”).
- Vatan aşkı, ona gönülden hayran olmaktır, her zaman bağlı kalmaktır (“Bu sese gönülden hayran gibisin.”).
- Vatan aşkı, onun hürriyetine ve cumhuriyetine sahip çıkmaktır, onu korumaktır (“Bu büyük hürriyet cumhuriyettir”).
- Vatan aşkı, onun ilerlemesi ve gelişmesi için çalışmaktır (“Açıldı önünde terakki yolu.”).
- Vatan aşkı, bayrağını yüceltmek, bağımsızlık sembolüne sahip çıkmaktır (“Yeni bir ay ördün al bayrağına,”).
Özetle, vatan aşkının tam karşılığı; vatan için fedakarlık yapmak, bağımsızlığına ve hürriyetine sahip çıkmak, onu yüceltmek, ilerlemesi için çalışmak ve her zaman ona gönülden bağlı olmaktır.
5. Bayrağın ve vatanın tüm geçmişi sizi oluşturuyorsa siz aslında kaç yaşındasınız? Değerlendiriniz.
Bu soru çok düşündürücü, değil mi? Şiirde “geçse de asırlar”, “ezelden susamış ceylan gibisin”, “tarih bir nehir ki coşkundur seli” gibi ifadelerle vatanımızın ve bayrağımızın ne kadar eski ve köklü bir geçmişe sahip olduğu vurgulanıyor. Eğer bu binlerce yıllık geçmiş, bizim kimliğimizi, kültürümüzü, değerlerimizi oluşturuyorsa, o zaman bizim yaşımız sadece doğduğumuz yıl değil, bu binlerce yıllık şanlı tarihin yaşı kadardır.
Bu, bizlerin sadece bugünün insanları değil, aynı zamanda atalarımızdan devraldığımız büyük bir mirasın taşıyıcıları olduğumuz anlamına gelir. Milli kimliğimizin ve kültürümüzün ne kadar derin ve eski olduğunu gösterir. Bu yüzden, bu soruya cevaben “Biz, binlerce yıllık bir tarihin mirasçılarıyız, dolayısıyla yaşımız da o kadardır” diyebiliriz. Bu, bizi daha büyük ve anlamlı bir bütünün parçası yapar.
6. Vatanımızın olması ile hür olmamız arasında nasıl bir ilişki vardır? Yorumlayınız.
Şiirde “Bu et, bu kemiğe can hürriyettir, Bu büyük hürriyet cumhuriyettir,” dizeleri bu sorunun cevabını bize fısıldıyor. Vatanımızın olması, bizim kendi topraklarımızda, kendi bayrağımız altında, kimseye bağlı olmadan, özgürce yaşamamız demektir. Hürriyet ise özgürlük, bağımsızlık demektir.
Şöyle düşünelim: Eğer bir vatanımız olmasaydı, belki de başka bir milletin egemenliği altında yaşamak zorunda kalırdık. O zaman kendi dilimizi, kültürümüzü özgürce yaşayamaz, kendi kararlarımızı alamazdık. İşte bu yüzden, vatanımızın varlığı, hürriyetimizin temel şartıdır. Vatanımız olmadan özgür olamayız, çünkü vatan, bizim özgürce yaşayabildiğimiz, kendimize ait olan topraklardır. Vatan ve hürriyet birbirine sıkı sıkıya bağlıdır, biri olmadan diğeri tam anlamıyla var olamaz.
***
ETKİNLİK 3: Okuduğunuz şiire üç farklı başlık bulunuz.
Şiirin adı zaten “Vatan Destanı”. Şimdi bu şiire farklı açılardan bakarak yeni ve yaratıcı başlıklar bulalım:
1. Tek Kelimeden Oluşan Başlık:
- Vatan
- Özgürlük
- Türkiye
2. Kelime Grubundan Oluşan Başlık:
- Vatan Sevgisi
- Milli Mücadele Ruhu
- Hürriyet ve Cumhuriyet
3. Soru Cümlesinden Oluşan Başlık:
- Vatan Bize Ne Anlatır?
- Vatan Aşkı Nedir?
- Sen Kaç Yaşındasın Vatan?
Harika bir çalışma oldu sevgili öğrencim! Bu etkinlikler sayesinde hem şiiri daha iyi anladık hem de vatan sevgisi ve değerlerimiz üzerine düşündük. Unutma, okuduğunu anlamak ve yorumlamak en önemli becerilerden biridir. Tebrikler!