7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 37
Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmenin. Sana gönderdiğin görseldeki soruları birlikte adım adım, en güzel şekilde çözelim. Hiç merak etme, anlamadığın hiçbir yer kalmayacak, hepsini sana tek tek anlatacağım. Haydi bakalım, kalemini kağıdını hazırla, başlıyoruz!
8. Ahmet, Türkçe dersi için arama motorundan fiillerin anlam özellikleri ile ilgili cümleler aramaktadır. Ahmet’in bulduğu cümleleri örnekteki gibi sınıflandırmasına yardımcı olunuz.
Sevgili öğrencim, bu soruda bizden fiillerin anlam özelliklerini yani fiillerin iş (kılış), oluş veya durum fiili olup olmadığını bulmamızı istiyor. Hatırlayalım:
- İş (Kılış) Fiilleri: Bir işi yapan öznenin bir nesne üzerinde gerçekleştirdiği eylemlerdir. Yani fiile “neyi?” veya “kimi?” sorularını sorduğumuzda cevap alabiliriz. Mesela, “kitabı okudu” derken “neyi okudu?” diye sorduğumuzda “kitabı” cevabını alırız.
- Oluş Fiilleri: Öznenin zaman içinde kendiliğinden bir durumdan başka bir duruma geçişini anlatan fiillerdir. Bu fiillerde bir değişim, bir gelişme vardır ve genellikle cansız varlıklar veya bitkiler için kullanılır. “Büyümek, sararmak, küflenmek” gibi.
- Durum Fiilleri: Öznenin içinde bulunduğu durumu anlatan fiillerdir. Bu fiillerde bir nesne yoktur, yani “neyi?” veya “kimi?” sorularına cevap vermezler. Öznenin anlık bir halini anlatırlar. “Uyumak, oturmak, gülmek” gibi.
Şimdi cümlelerdeki fiilleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
Adım 1: Cümledeki fiili bulalım ve “neyi?” veya “kimi?” sorusunu soralım.
Adım 2: Fiilin zamanla kendiliğinden olan bir değişimi mi anlattığına bakalım.
Adım 3: Fiilin öznenin içinde bulunduğu bir durumu mu anlattığına karar verelim.
Şimdi cümlelerimize bakalım:
1. Bambaşka bir dünyada sizi nasıl bir yaşam bekliyor.
- Fiil: “bekliyor”
- Neyi bekliyor? “Sizi” bekliyor. Cevap alabildiğimiz için bu bir İş Fiili.
2. Dolapta unutulan peynir bir haftada küflenmiş.
- Fiil: “küflenmiş”
- Peynir zamanla, kendiliğinden küflenir, yani bir değişime uğrar. Bu bir Oluş Fiili.
3. Kitapları raflara alfabetik sıraya göre dizin.
- Fiil: “dizin”
- Neyi dizin? “Kitapları” dizin. Cevap alabildiğimiz için bu bir İş Fiili.
4. Bir başka gelir bahar Toros Dağlarına.
- Fiil: “gelir”
- Baharın gelmesi zamanla olan doğal bir değişimdir, bir süreçtir. Bu bir Oluş Fiili.
5. Bahar gelince tüm doğa yeşerir.
- Fiil: “yeşerir”
- Doğanın yeşermesi zamanla kendiliğinden olan bir değişimdir. Bu bir Oluş Fiili.
6. Eşyalar evin çatısında kullanılmadan duruyor.
- Fiil: “duruyor”
- Neyi duruyor? Kimi duruyor? Cevap alamıyoruz. Eşyaların içinde bulunduğu hali anlatıyor. Bu bir Durum Fiili.
Sonuç olarak, fiillerin anlam özellikleri şunlardır:
Bambaşka bir dünyada sizi nasıl bir yaşam bekliyor.
Çözüm: İş FiiliDolapta unutulan peynir bir haftada küflenmiş.
Çözüm: Oluş FiiliKitapları raflara alfabetik sıraya göre dizin.
Çözüm: İş FiiliBir başka gelir bahar Toros Dağlarına.
Çözüm: Oluş FiiliBahar gelince tüm doğa yeşerir.
Çözüm: Oluş FiiliEşyalar evin çatısında kullanılmadan duruyor.
Çözüm: Durum Fiili
9. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili eylemlerin hangi kiple çekimlendiğini belirleyerek uygun kutucuğu işaretleyiniz.
Şimdi de fiillerin kiplerini bulacağız. Fiillerin kipleri iki ana gruba ayrılır: Haber Kipleri ve Dilek Kipleri.
-
Haber Kipleri (Bildirme Kipleri): Eylemin ne zaman yapıldığını veya yapılacağını bildiren kiplerdir. Yani bize “zaman” anlamı verirler.
- Görülen Geçmiş Zaman (-dı, -di)
- Duyulan Geçmiş Zaman (-mış, -miş)
- Şimdiki Zaman (-yor)
- Gelecek Zaman (-acak, -ecek)
- Geniş Zaman (-r, -ar, -er)
-
Dilek Kipleri (Tasarlama Kipleri): Eylemin yapılmasının bir dileğe, şarta, gerekliliğe veya emre bağlı olduğunu bildiren kiplerdir. Bunlar “zaman” anlamı taşımazlar.
- Gereklilik Kipi (-meli, -malı)
- Şart Kipi (-sa, -se)
- İstek Kipi (-e, -a)
- Emir Kipi (eki yoktur, şahıs ekleriyle anlaşılır)
Şimdi her bir cümledeki altı çizili fiili inceleyelim ve hangi kiple çekimlendiğini bulalım:
Adım 1: Altı çizili fiili bulalım.
Adım 2: Fiilin aldığı ekleri ve cümleye kattığı anlamı düşünerek hangi kip olduğunu belirleyelim.
Adım 3: Haber Kipi mi yoksa Dilek Kipi mi olduğuna karar verelim.
Hadi başlayalım:
1. Teyzemler seneye Burdur’a taşınacak.
- Fiil: “taşınacak”
- Ek: “-acak, -ecek”. Bu, Gelecek Zaman ekidir. Gelecek Zaman da bir Haber Kipi‘dir.
2. Kalan çantaları da siz getirin.
- Fiil: “getirin”
- Bu fiil bir şeyi yapma isteğini ya da emrini bildiriyor. “Siz getirin” derken aslında bir Emir Kipi kullanılmış. Emir Kipi de bir Dilek Kipi‘dir.
3. Dökülen yaprakları birer birer topladı.
- Fiil: “topladı”
- Ek: “-dı, -di”. Bu, Görülen Geçmiş Zaman ekidir. Görülen Geçmiş Zaman da bir Haber Kipi‘dir.
4. Akşam saatlerinde mağazalar kapanır.
- Fiil: “kapanır”
- Ek: “-ır”. Bu, Geniş Zaman ekidir. Geniş Zaman da bir Haber Kipi‘dir.
5. Bu müjdeyi Ali’ye hemen vermeliyim.
- Fiil: “vermeliyim”
- Ek: “-meli, -malı”. Bu, Gereklilik Kipi ekidir. Gereklilik Kipi de bir Dilek Kipi‘dir.
6. Yemeğe onu da davet etmişsin.
- Fiil: “etmişsin”
- Ek: “-mış, -miş”. Bu, Duyulan Geçmiş Zaman ekidir. Duyulan Geçmiş Zaman da bir Haber Kipi‘dir.
7. Kardeşim de bizimle gelse.
- Fiil: “gelse”
- Ek: “-sa, -se”. Bu, Şart Kipi ekidir. Şart Kipi de bir Dilek Kipi‘dir.
8. Sınıf başkanı içeride yoklama alıyor.
- Fiil: “alıyor”
- Ek: “-yor”. Bu, Şimdiki Zaman ekidir. Şimdiki Zaman da bir Haber Kipi‘dir.
9. Ben bu konu üzerine biraz düşüneyim.
- Fiil: “düşüneyim”
- Ek: “-eyim, -ayim”. Bu, İstek Kipi ekidir. İstek Kipi de bir Dilek Kipi‘dir.
Sonuç olarak, fiillerin kipleri şunlardır:
Teyzemler seneye Burdur’a taşınacak.
Çözüm: Haber KipiKalan çantaları da siz getirin.
Çözüm: Dilek KipiDökülen yaprakları birer birer topladı.
Çözüm: Haber KipiAkşam saatlerinde mağazalar kapanır.
Çözüm: Haber KipiBu müjdeyi Ali’ye hemen vermeliyim.
Çözüm: Dilek KipiYemeğe onu da davet etmişsin.
Çözüm: Haber KipiKardeşim de bizimle gelse.
Çözüm: Dilek KipiSınıf başkanı içeride yoklama alıyor.
Çözüm: Haber KipiBen bu konu üzerine biraz düşüneyim.
Çözüm: Dilek Kipi
Umarım tüm bu açıklamalar senin için anlaşılır olmuştur. Gördüğün gibi, Türkçe kuralları çok mantıklı ve dikkatli baktığımızda hepsini kolayca bulabiliriz. Çalışmaya devam et, harikasın!