Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle 7. sınıf Türkçe dersinde karşımıza çıkan çok güzel iki etkinliği beraber inceleyeceğiz. Bu etkinlikler, metinleri anlama, duyguları yakalama ve metinler arası karşılaştırma yapma becerilerimizi geliştirecek. Hadi bakalım, soruları adım adım çözmeye başlayalım!
5. ETKİNLİK: Metinden alınmış bazı cümleler aşağıda verilmiştir. Cümleleri ifade ettiği duygularla eşleştiriniz.
Bu soruda bizden istenen şey, verilen cümlelerin hangi duyguyu yansıttığını bulmak. Metinleri dikkatlice okuduğumuzda, her cümlenin bize farklı bir his verdiğini göreceğiz. Unutma, bir metinde yazarın bize hissettirmek istediği duygular çok önemlidir.
Adım 1: Cümleleri ve Anlamlarını İnceleyelim
“Okuldayken karın cama doğru yağıp biriktiğini görmek tam bir keyifti.”
Bu cümleyi okuduğumuzda içimiz bir hoş oluyor, değil mi? Karın yağışını izlemek ve bundan keyif almak anlatılıyor. Yani çok olumlu, güzel bir his var burada.
Eşleştiği duygu:B) Beğenme
“İşte çocukların güzel arkadaş geldi! İşte yılın ilk karı!”
Burada çocuklar karı bir arkadaş gibi karşılıyor, ona sevinçle “hoş geldin” diyorlar. İlk karın gelişi büyük bir coşku ve mutluluk yaratmış. Bu da yine pozitif bir duygu.
Eşleştiği duygu:B) Beğenme
“Sizler kışı kutluyorsunuz… Ama ne giyeceği ne ayakkabısı ne de ısınacağı ocağı olan çocuklar var.”
Bu cümledeki “ama” kelimesine dikkat edelim. Bir karşılaştırma var. Birileri kışı sevinçle karşılarken, diğerleri için durum hiç de öyle değil. Yazar, kışı kutlayanlara, zor durumdaki çocukları hatırlatıyor ve bir nevi onlara sitem ediyor, yani onların bu duruma duyarsız kalmalarını eleştiriyor.
Eşleştiği duygu:F) Sitem
“Dur durak bilmeden yağan beyaz kar tanelerine dehşet içinde bakan, dumandan boğulan ya da soğuktan dişleri tıkırdayan çocuklar var.”
“Dehşet içinde bakmak”, “dumandan boğulmak”, “dişleri tıkırdamak”… Bu ifadeler bize zor durumda olan, acı çeken çocukları anlatıyor. Bu durum karşısında insan ne hisseder? Tabii ki derin bir üzüntü ve acıma.
Eşleştiği duygu:E) Üzüntü
“Babam onu bize davet ettiğinde ağzı karla doluydu ve o ne yapacağını biliyor, kar ne tüketmeye ne de yutmaya cesaret edebiliyordu. Cevap vermeden tıka basa kar dolu ağzıyla bize öylece bakakaldı.”
Bu cümlede bir çocuğun karla dolu ağzıyla ne yapacağını bilemediği, donup kaldığı anlatılıyor. Bu durum, aniden gelişen bir şey karşısında kişinin yaşadığı bir şaşkınlık halidir. Çocuk ne yapacağını bilemiyor, kalakalıyor.
Eşleştiği duygu:C) Şaşkınlık
Sonuç:
- “Okuldayken karın cama doğru yağıp biriktiğini görmek tam bir keyifti.” B) Beğenme
- “İşte çocukların güzel arkadaş geldi! İşte yılın ilk karı!” B) Beğenme
- “Sizler kışı kutluyorsunuz… Ama ne giyeceği ne ayakkabısı ne de ısınacağı ocağı olan çocuklar var.” F) Sitem
- “Dur durak bilmeden yağan beyaz kar tanelerine dehşet içinde bakan, dumandan boğulan ya da soğuktan dişleri tıkırdayan çocuklar var.” E) Üzüntü
- “Babam onu bize davet ettiğinde ağzı karla doluydu ve o ne yapacağını biliyor, kar ne tüketmeye ne de yutmaya cesaret edebiliyordu. Cevap vermeden tıka basa kar dolu ağzıyla bize öylece bakakaldı.” C) Şaşkınlık
Harikasın! İlk soruyu başarıyla tamamladık. Şimdi ikinci sorumuza geçelim.
6. ETKİNLİK: Aşağıdaki yönergeleri uygulayınız.
a) Aşağıdaki metinleri karşılaştırarak benzer ve farklı yönlerini tespit ediniz.
Bu soruda iki farklı metni karşılaştıracağız. Yani hem ortak noktalarını hem de birbirinden ayrılan özelliklerini bulacağız. Tıpkı iki arkadaşı karşılaştırmak gibi düşünebilirsin; ikisinin de ortak yönleri (ikisi de öğrenci, ikisi de aynı sınıfta) ve farklı yönleri (biri futbolu severken diğeri kitap okumayı sever) olabilir.
Adım 1: Metinleri Tekrar Okuyup Anlayalım
Önce “1. Metin” ve “2. Metin”i dikkatlice okuyalım ve ana fikirlerini, konularını, yazarın anlatmak istediklerini anlamaya çalışalım.
1. Metin (İlk Kar – Edmundo De Amicis):
Elveda, Rivoli’deki gezintiler. İşte çocukların güzel arkadaş geldi! İşte yılın ilk karı! Dağ akşamdan beri kar, tıpkı yasemin çiçekleri gibi lapa lapa, kocaman kocaman yağıyor. Okuldayken sem cam doğru yağıp biriktiğini görmek tam bir keyifti. Öğretmen de kara bakıp ellerini ovuşturuyordu ve herkes kar topu yapacağını, sonradan tutacak buzu, sadece sıcak ateşi düşünmekten hoşnutluk duyuyordu. Kara bakmayan tek kişi kendini derse kaptırmış, yumruklarını şakaklarına dayamış Stardi’ydi.
Bu metin, ilk karın yağışıyla birlikte çocukların ve hatta öğretmenlerin yaşadığı coşkuyu, sevinci ve heyecanı anlatıyor. Herkesin karla ilgili planlar yapması, keyifli anlar yaşaması ön planda. Metinde bir hareketlilik, bir kutlama havası var.
2. Metin (İlk Çocukluk – Hüseyin Cahit Yalçın):
İlk kitaplığım elime geçirebildiğim bir karton kutu olmuştur. Bütün özen ve dikkatimle burada sakladığım değerler de sanata uzaklarda satılan destanlar, Âşık Garip ve Kerem hikâyeleriydi. Daha sonraları, marangoz yapısı ufak bir kitaplığım olduğu vakit de oynarken içine girebilecek kadar küçüktüm. Oyun ve oyuncak… Başım pek hoş değildi onlarla. Babamın beni oyuna zorladığını bugün bile hatırlarım.
Bu metin ise yazarın kendi çocukluk anılarına, özellikle de kitaplara olan düşkünlüğüne odaklanıyor. Oyun ve oyuncaklarla pek arası olmadığını, hatta babasının onu oyuna zorladığını hatırlaması, onun iç dünyasına ait bir özellik. Daha sakin, kişisel ve içe dönük bir anlatım var.
Adım 2: Benzer Yönlerini Bulalım
İki metin de farklı konuları işlese de bazı ortak noktaları var. Bunları belirleyelim:
Çocukluk Dönemi: Her iki metin de yazarların kendi çocukluk dönemlerinden veya çocukların dünyasından kesitler sunuyor. Birinde çocukların kar sevinci, diğerinde yazarın çocukluktaki kitap sevgisi anlatılıyor.
Anısal Özellikler: İki metin de geçmişe dönük, anı niteliği taşıyan olayları veya duyguları aktarıyor. “Tam bir keyifti” ya da “bugün bile hatırlarım” gibi ifadeler bunu gösteriyor.
Betimleyici Anlatım: Her iki metinde de anlatılan olayın veya durumun zihnimizde canlanmasını sağlayan betimlemeler (tasvirler) kullanılmış. Örneğin, “yasemin çiçekleri gibi lapa lapa yağan kar” veya “karton kutu kitaplık”.
Adım 3: Farklı Yönlerini Belirleyelim
Şimdi de bu iki metni birbirinden ayıran belirgin özelliklere bakalım:
Konu ve Tema:
1. Metin: Doğa olayı (kar yağışı) ve bunun çocuklar üzerindeki toplu etkisi, eğlence, neşe ve dışa dönük bir coşku temasını işliyor.
2. Metin: Yazarın kişisel dünyası, kitap sevgisi, oyunlara karşı ilgisizliği gibi içe dönük, bireysel duygular ve deneyimler temasını işliyor.
Anlatım Biçimi ve Tonu:
1. Metin: Daha çok gözlemci bir bakış açısıyla, canlı, coşkulu ve hareketli bir olay anlatımı var. Dil daha dışa dönük ve neşeli.
2. Metin: Yazarın kendi iç dünyasından ve hislerinden bahsettiği, daha sakin, düşünceli ve nostaljik bir tonu var. Dil daha kişisel ve içe dönük.
Odak Noktası:
1. Metin: Dış dünya, doğa, toplu etkinlikler ve sosyal etkileşimler odak noktası.
2. Metin: Yazarın kendi benliği, kişisel zevkleri (kitaplar) ve oyunlara karşı olan tutumu gibi bireysel deneyimler odak noktası.
Sonuç:
Benzer Yönleri:
- Her iki metin de çocukluk dönemini ele alıyor.
- Her ikisi de anısal özellikler taşıyor, geçmişten bir kesit sunuyor.
- İki metinde de okuyucunun zihninde canlandırmasını sağlayan betimleyici anlatım kullanılmış.
Farklı Yönleri:
Konu ve Tema: 1. Metin karın getirdiği toplu coşku ve eğlenceyi anlatırken, 2. Metin yazarın kişisel kitap sevgisini ve oyunlara olan ilgisizliğini konu alıyor.
Anlatım Biçimi ve Tonu: 1. Metin daha coşkulu, hareketli ve dışa dönük bir anlatıma sahipken, 2. Metin daha sakin, kişisel, düşünceli ve içe dönük bir ton taşıyor.
Odak Noktası: 1. Metin dış dünyadaki bir olayı ve bunun toplumsal etkisini merkeze alırken, 2. Metin yazarın kendi iç dünyasını, bireysel zevklerini ve çocukluk deneyimlerini odak noktası yapıyor.
Gördüğün gibi, metinleri dikkatlice incelediğimizde hem ortak hem de farklı birçok nokta bulabiliyoruz. Bu tür karşılaştırmalar, metinleri daha derinlemesine anlamamıza yardımcı olur. Tebrikler, çok güzel çalıştın!