Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersimizde “Lavanta Kokulu Köy” metniyle ilgili çok güzel bir etkinlik yapacağız. Size gönderdiğim soruları ve metni dikkatlice inceleyerek, her bir soruyu adım adım nasıl çözeceğimizi birlikte göreceğiz. Unutmayın, okuduğumuzu anlamak ve yorumlamak çok önemli. Haydi başlayalım!
3. ETKİNLİK: Metinden alınmış cümlelerdeki düşünceyi geliştirme yollarını yazınız.
Sevgili öğrenciler, düşünceyi geliştirme yolları, bir metinde yazarın anlattıklarını daha anlaşılır, daha etkili ve daha inandırıcı kılmak için kullandığı yöntemlerdir. Şimdi cümlelerimize tek tek bakalım:
Adım 1: İlk cümlemizi okuyalım ve ne anlattığına bakalım.
Lavanta haziran ayında çiçeklenmeye başlayan aromatik bir bitkidir.
Bu cümlede lavantanın ne olduğu, nasıl bir bitki olduğu açıklanıyor, değil mi? “Nedir?” sorusuna cevap veriyor. İşte buna tanımlama deriz. Bir kavramın ya da varlığın özelliklerini belirterek onu tanıtma yöntemidir.
Adım 2: Sıradaki cümleye geçelim.
1315 yılından bu yana yerleşim olan Kuyucak, bugün 250 kişilik nüfusa sahip.
Bu cümlede Kuyucak’ın kuruluş yılı ve bugünkü nüfus bilgisi gibi kesin sayılar verilmiş. Bir metinde sayısal veriler kullanılarak anlatılanların daha somut ve inandırıcı hale getirilmesine sayısal verilerden yararlanma denir.
Adım 3: Üçüncü cümlemize bakalım.
Lavanta üretiminde Kuyucak, Fransa’daki Provence bölgesiyle yarışmaktadır.
Burada Kuyucak, lavanta üretimi konusunda Fransa’daki Provence bölgesiyle karşılaştırılıyor. İki farklı şeyin benzer ya da farklı yönlerini ortaya koymaya karşılaştırma deriz. Bu cümlede Kuyucak’ın lavanta üretimindeki başarısı, dünyaca ünlü bir yerle kıyaslanarak vurgulanmış.
Adım 4: Son cümlemizi inceleyelim.
Çiçeklenme döneminde Kuyucak bir lavanta cenneti gibidir.
Kuyucak’ın çiçeklenme dönemindeki güzelliği, bir “lavanta cenneti”ne benzetiliyor. Bir şeyi, başka bir şeye benzeterek anlatmaya benzetme denir. Böylece anlatılan şey zihnimizde daha canlı bir şekilde canlanır.
Sonuç:
- Lavanta haziran ayında çiçeklenmeye başlayan aromatik bir bitkidir. ->Tanımlama
- 1315 yılından bu yana yerleşim olan Kuyucak, bugün 250 kişilik nüfusa sahip. ->Sayısal verilerden yararlanma
- Lavanta üretiminde Kuyucak, Fransa’daki Provence bölgesiyle yarışmaktadır. ->Karşılaştırma
- Çiçeklenme döneminde Kuyucak bir lavanta cenneti gibidir. ->Benzetme
4. ETKİNLİK: Aşağıda Isparta’da yetiştirilen lavanta bitkisinin yıllara göre üretim istatistikleri verilmiştir. Grafikten hareketle yönergeleri uygulayınız.
a) Grafikte verilen bilgilerle ilgili doğru yargılara (D), yanlış yargılara (Y) yazınız.
Bu etkinlikte bir grafik okuma becerimizi kullanacağız. Grafikteki bilgilere dikkat ederek verilen yargıların doğru mu yanlış mı olduğuna karar vereceğiz. Haydi her bir yargıyı tek tek inceleyelim.
Adım 1: İlk yargıyı okuyalım ve grafikteki “Ekilen alan (dekar)” bölümüne bakalım.
Lavantanın ekim alanı her yıl artmaktadır.
Grafikteki ekilen alan verilerine bakalım:
- 2013: yaklaşık 650 dekar
- 2014: yaklaşık 1750 dekar
- 2015: yaklaşık 2236 dekar
- 2016: 3441 dekar
Gördüğümüz gibi, 650’den 1750’ye, 1750’den 2236’ya ve 2236’dan 3441’e doğru sürekli bir artış var. Yani bu yargı Doğru (D).
Adım 2: İkinci yargıyı okuyalım ve grafikteki “üretim miktarı (ton)” bölümünü inceleyelim.
Üretim miktarlarında bazı yıllarda azalma görülmektedir.
Grafikteki üretim miktarı verilerine bakalım:
- 2013: yaklaşık 98 ton
- 2014: yaklaşık 240 ton
- 2015: yaklaşık 292 ton
- 2016: 506 ton
98’den 240’a, 240’tan 292’ye ve 292’den 506’ya sürekli bir artış var. Hiçbir yılda azalma gözlenmiyor. Bu nedenle bu yargı Yanlış (Y).
Adım 3: Üçüncü yargıyı okuyalım ve hem 2016 yılı ekim alanına hem de diğer yılların toplam ekim alanına bakalım.
2016 yılındaki ekim alanı diğer yılların toplam alanından fazladır.
Önce 2016 yılındaki ekim alanını bulalım: 3441 dekar.
Şimdi de diğer yılların (2013, 2014, 2015) toplam ekim alanını hesaplayalım:
2013: 650 dekar
2014: 1750 dekar
2015: 2236 dekar
Toplam: 4636 dekar
Şimdi karşılaştıralım: 3441 dekar (2016) ile 4636 dekar (diğer yılların toplamı). Gördüğümüz gibi, 3441 dekar, 4636 dekardan daha azdır. Yani, 2016 yılındaki ekim alanı diğer yılların toplam alanından fazla değildir. Bu yargı Yanlış (Y).
Adım 4: Dördüncü yargıyı okuyalım ve 2014 ile 2013 yılı üretim miktarlarını karşılaştıralım.
Üretim miktarında 2014 yılında bir önceki yıla göre iki kattan fazla artış olmuştur.
2013 yılı üretim miktarı: 98 ton.
2014 yılı üretim miktarı: 240 ton.
Şimdi 2013 yılı üretim miktarının iki katını bulalım:
98
x 2
196 ton
2014 yılındaki üretim miktarı (240 ton), 2013 yılının iki katından (196 ton) daha fazladır (240 > 196). Yani, üretim miktarı iki kattan fazla artmıştır diyebiliriz. Bu yargı Doğru (D).
Adım 5: Son yargıyı okuyalım ve üretim miktarındaki yıllık artışları hesaplayalım.
Lavanta üretiminde en hızlı yükseliş 2016 yılındadır.
En hızlı yükselişi bulmak için her yıl bir önceki yıla göre ne kadar artış olduğunu hesaplamamız gerekir:
- 2013’ten 2014’e artış:
- 2014’ten 2015’e artış:
- 2015’ten 2016’ya artış:
240 ton (2014)
– 98 ton (2013)
142 ton artış
292 ton (2015)
– 240 ton (2014)
52 ton artış
506 ton (2016)
– 292 ton (2015)
214 ton artış
Gördüğümüz gibi, 214 tonluk artışla en büyük artış 2016 yılında gerçekleşmiştir. Bu nedenle bu yargı Doğru (D).
Sonuç:
- Lavantanın ekim alanı her yıl artmaktadır. ->D
- Üretim miktarlarında bazı yıllarda azalma görülmektedir. ->Y
- 2016 yılındaki ekim alanı diğer yılların toplam alanından fazladır. ->Y
- Üretim miktarında 2014 yılında bir önceki yıla göre iki kattan fazla artış olmuştur. ->D
- Lavanta üretiminde en hızlı yükseliş 2016 yılındadır. ->D
Umarım bu açıklamalarla her şeyi çok daha iyi anlamışsınızdır. Okuduğunuzu anlama ve grafik yorumlama becerilerinizi geliştirmek için bol bol pratik yapmayı unutmayın!