7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 150

Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Bugün sizlerle 7. sınıf Türkçe ders kitabımızdaki bu güzel etkinlikleri hep birlikte çözeceğiz. Hem yeni şeyler öğrenecek hem de öğrendiklerimizi pekiştireceğiz. Hazırsanız, ilk etkinliğimizle başlayalım!

4. ETKİNLİK: Aşağıdaki cümlelerde geçen fiilleri inceleyerek uygun tablolara yerleştiriniz.

Evet çocuklar, bu etkinlikte cümlelerdeki fiilleri bulup onların Basit, Türemiş veya Birleşik fiil olup olmadığına karar vereceğiz. Hatırlayalım:

• Basit Fiiller: Hiçbir yapım eki almamış, sadece fiil kökünden oluşan fiillerdir. (Örnek: gel-, git-, gör-)
• Türemiş Fiiller: Fiil kök veya gövdelerine yapım eki getirilerek oluşturulan fiillerdir. (Örnek: göz-den gözle-, yaz-dan yazdır-)
• Birleşik Fiiller: En az iki sözcüğün bir araya gelerek yeni bir anlam kazanmasıyla oluşan fiillerdir. Bunlar genellikle yardımcı fiille kurulanlar (etmek, olmak, kılmak, eylemek, buyurmak), kurallı birleşik fiiller (yeterlilik, tezlik, sürerlilik, yaklaşma) ve anlamca kaynaşmış (deyimleşmiş) birleşik fiiller olarak karşımıza çıkar. (Örnek: yardım etmek, düşeyazmak, göz gezdirmek)

Şimdi cümleleri tek tek inceleyelim ve fiillerimizi bulup doğru yerlere yerleştirelim:

Adım 1: Cümlelerdeki fiilleri tek tek belirleyelim ve türlerini açıklayalım.

• “Geleceği düşünmek ve ileride neler olabileceğini tahmin etmek bizi hep heyecanlandırmıştır.”

  • düşünmek: Bu fiilin kökü “düşün-“dür. Herhangi bir yapım eki almamıştır. Bu yüzden Basit Fiildir.
  • tahmin etmek: “Tahmin” ismine “etmek” yardımcı fiili eklenerek oluşmuştur. Bu yüzden Birleşik Fiildir.
  • heyecanlandırmıştır: “Heyecan” isminden “-lan-” ekiyle “heyecanlanmak”, sonra da “-dır-” ekiyle “heyecanlandırmak” fiili türemiştir. Yani yapım ekleri almıştır. Bu yüzden Türemiş Fiildir.

• “Acaba bu önemli gelişmelerden hangileri tahmin edilebilir?”

  • tahmin edilebilir: “Tahmin etmek” birleşik fiiline yeterlilik anlamı katan “-ebil-” eki gelmiştir. Bu, kurallı birleşik fiillerden biridir. Bu yüzden Birleşik Fiildir.

• “Yaptığı projeyle bölüm şefinin gözüne girdi.”

  • girdi: Bu fiilin kökü “gir-“dir. Herhangi bir yapım eki almamıştır. Bu yüzden Basit Fiildir.

• “19. yüzyılın sonlarına doğru siyah beyaz fotoğraflar popüler hâle geldi.”

  • geldi: Bu fiilin kökü “gel-“dir. Herhangi bir yapım eki almamıştır. Bu yüzden Basit Fiildir.

• “1907 yılında Lumiere (Lümyer) kardeşlerin renkli filmi bulmalarıyla fotoğrafçılık daha da yaygınlaştı.”

  • yaygınlaştı: “Yaygın” sıfatından “-laş-” ekiyle “yaygınlaşmak” fiili türemiştir. Yapım eki almıştır. Bu yüzden Türemiş Fiildir.

• “Uzaya gönderilen ilk otomobil oldu.”

  • oldu: Bu fiilin kökü “ol-“dur. Herhangi bir yapım eki almamıştır. Bu yüzden Basit Fiildir.

• “Günümüzde jet uçakları ses hızından daha hızlı uçabiliyor.”

  • uçabiliyor: “Uç-” fiil köküne yeterlilik anlamı katan “-ebil-” eki gelmiştir. Bu, kurallı birleşik fiillerden biridir. Bu yüzden Birleşik Fiildir.

• “Dünyanın en güçlü roketi Mars’a doğru yol aldı.”

  • yol aldı: “Yol almak” bir deyimdir ve anlamca kaynaşmış birleşik fiil grubuna girer. Bu yüzden Birleşik Fiildir.

• “Bu motor 1941’de kullanılmaya başlandı.”

  • başlandı: Bu fiilin kökü “başla-“dır. Türkçede “başlamak” fiili genellikle basit fiil olarak kabul edilir. Herhangi bir yapım eki almamıştır. Bu yüzden Basit Fiildir.

• “Wright Kardeşler, 12 saniye boyunca uçarak 44 metrelik bir mesafe katettiler.”

  • katettiler: “Kat” ismine “etmek” yardımcı fiili eklenerek oluşmuştur. Bu yüzden Birleşik Fiildir.

• “NASA şimdi bu kırmızı gezegene astronot göndermek için hazırlıklar yapıyor.”

  • yapıyor: Bu fiilin kökü “yap-“tır. Herhangi bir yapım eki almamıştır. Bu yüzden Basit Fiildir.

• “Bu telefonlarla internet bağlantısı kuruluyor.”

  • kuruluyor: “Kur-” fiil köküne edilgenlik anlamı katan “-ul-” eki gelerek “kurulmak” fiili türemiştir. Yapım eki almıştır. Bu yüzden Türemiş Fiildir.

• “Graham Bell, telefonu icat etti.”

  • icat etti: “İcat” ismine “etmek” yardımcı fiili eklenerek oluşmuştur. Bu yüzden Birleşik Fiildir.

• “Bugünlerde robotlar, hızlıca hayatımıza giriyorlar.”

  • giriyorlar: Bu fiilin kökü “gir-“dir. Herhangi bir yapım eki almamıştır. Bu yüzden Basit Fiildir.

Adım 2: Fiilleri uygun tablolara yerleştirelim.

İşte fiillerimizin sınıflandırılmış hali:

Basit Fiiller

• düşünmek
• girdi
• geldi
• oldu
• başlandı
• yapıyor
• giriyorlar

Türemiş Fiiller

• heyecanlandırmıştır
• yaygınlaştı
• kuruluyor

Birleşik Fiiller

• tahmin etmek
• tahmin edilebilir
• uçabiliyor
• yol aldı
• katettiler
• icat etti

Harikasınız çocuklar! Fiil türlerini çok güzel anladınız. Şimdi de hayal gücümüzü kullanacağımız diğer etkinliğe geçelim.

5. ETKİNLİK: Telefonu bulan Alexander Graham Bell (Aleksandır Graham Bell) ile telefonda konuştuğunuzu ve ona aşağıdaki soruları sorduğunuzu düşünün. Graham Bell, size nasıl cevaplar vermiş olabilir? Paylaşınız.

Şimdi çok keyifli bir etkinliğe geldik! Telefonun mucidi Alexander Graham Bell ile konuştuğumuzu hayal edeceğiz. Ona günümüzdeki telefonları ve gelecekteki iletişim yöntemlerini soracağız. Bakalım, o bize neler söylerdi?

a) Telefonu icat etmekteki maksadı ne olabilir?

Sevgili Bell, eminim şöyle derdi:

“Sevgili evladım, benim en büyük maksadım, birbirinden uzakta yaşayan insanların seslerini birbirine ulaştırmaktı. Özellikle işitme engellilerle yaptığım çalışmalar, sesin nasıl iletilebileceği konusunda bana ilham verdi. İnsanlar arasındaki mesafeleri kısaltmak, onların haberleşmesini kolaylaştırmak en büyük hayalimdi. Birbirimizden ne kadar uzakta olursak olalım, sesimizin bir başkasına ulaşabilmesi fikri beni çok heyecanlandırıyordu.”

b) Alexander Graham Bell icadının günümüzde ulaştığı nokta için ne düşünüyor?

Bell, günümüzdeki telefonları görseydi şaşkınlığını gizleyemezdi ve muhtemelen şöyle derdi:

“Vay canına! İnanılmaz! Benim sadece sesi bir yerden bir yere iletme hayalim, bugün ne kadar da ötesine geçmiş! Bu minicik cihazlarla sadece konuşmakla kalmayıp, birbirinizi görebildiğinizi, dünyanın dört bir yanındaki bilgilere anında ulaşabildiğinizi görüyorum. Bu, benim en çılgın rüyalarımın bile ötesinde! İnsanlığın bu icadı alıp bu kadar ileriye taşıması beni hem çok şaşırtıyor hem de gururlandırıyor. Hayatları ne kadar kolaylaştırdığını ve dünyayı nasıl küçülttüğünü görmek muhteşem bir duygu!”

c) İleriki zamanlarda mobil telefondan daha gelişmiş bir iletişim yöntemi ile aranması hususunda ne düşünür?

Bell, bir bilim insanı ve mucit olduğu için geleceğe hep açık olurdu. Şöyle cevap verebilirdi:

“Elbette ki teknoloji ve bilim asla durmaz, sürekli ilerler. Mobil telefonlar da bir gün daha gelişmiş bir yönteme yerini bırakacaktır. Belki gelecekte düşüncelerimizi bile doğrudan birbirimize aktarabiliriz ya da hologramlar aracılığıyla uzaktaki kişilerle sanki yanımızdaymış gibi konuşabiliriz. Belki de bambaşka bir enerjiyle çalışan, çok daha hızlı ve kesintisiz iletişim kurmamızı sağlayacak yeni cihazlar icat edilir. İnsan beyni ve merakı sınırsızdır. Gelecekteki iletişim yöntemlerinin neler olabileceğini düşünmek bile heyecan verici! Eminim sizler de benim gibi bu gelişmelere tanık olmak için sabırsızlanıyorsunuzdur.”

Evet sevgili öğrencilerim, bugünkü etkinliklerimizi de başarıyla tamamladık. Hem dil bilgisi konularını tekrar ettik hem de hayal gücümüzü kullanarak keyifli bir sohbet gerçekleştirdik. Bir sonraki derste görüşmek üzere!