Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün seninle birlikte “Arıların İlhamı” adlı metnin ders hazırlık sorularını çözeceğiz. Bu sorular hem okuduğunu anlama becerini geliştirecek hem de çevremizdeki canlılardan neler öğrenebileceğimizi düşündürecek. Hazırsan, ilk soruyla başlayalım.
1. “Kelile ve Dimne, Ezop Masalları veya La Fontaine (La Fonten) Masalları” kitaplarından hangilerini okudunuz? Okuduğunuz bir masalı sınıfta paylaşınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soru senin kendi okuma deneyimlerinle ilgili. Bu kitapların hepsi, hayvanların konuşturulduğu ve biz insanlara dersler veren, öğütler içeren masallardan oluşur. Bu tür masallara genellikle “fabl” deriz. Fabllar, genellikle kısa ve özlü bir öğüt ya da ahlaki bir ders vermek amacıyla yazılır.
Adım 1: Öncelikle bu üç kitaptan hangilerini daha önce okuduğunu düşünmelisin. Belki hepsini, belki birini okumuş olabilirsin. Eğer hiç okumadıysan bile, bu isimleri duyup duymadığını veya bu tür masallara genel olarak aşina olup olmadığını hatırlamaya çalışabilirsin.
Adım 2: Eğer bu masallardan birini okuduysan, aklında kalan, sana ilginç gelen veya önemli bir ders verdiğini düşündüğün bir masalı seçmelisin. Örneğin, Ezop Masalları’ndaki “Ağustos Böceği ile Karınca” masalını hatırlıyor musun? Ya da La Fontaine’in “Karga ile Tilki” masalını?
Adım 3: Seçtiğin masalın konusunu ve bize vermek istediği mesajı (ana fikrini) kendi cümlelerinle anlatmaya çalışmalısın. Sınıfta paylaşırken hem masalı kısaca özetlersin hem de o masaldan hangi dersi çıkardığını arkadaşlarına ve öğretmenine söylersin. Bu, hem senin okuduğunu anlama becerini geliştirir hem de arkadaşlarınla fikir alışverişi yapmanı sağlar.
Örnek bir cevap şöyle olabilir:
Ben Ezop Masalları’ndan “Ağustos Böceği ile Karınca” masalını okumuştum. Bu masalda, yaz boyunca geleceği düşünerek çalışan karınca ile sadece saz çalıp eğlenen ağustos böceğinin kış gelince yaşadıkları anlatılır. Karınca kış için yiyecek biriktirirken, ağustos böceği hiç çalışmadığı için aç kalır. Masalın sonunda karınca, ağustos böceğine yardım etmez ve ona “Yazın saz çaldıysan, kışın da oyna!” der. Bu masaldan çıkardığım ders şudur: Her zaman geleceği düşünerek sorumluluklarımızı yerine getirmeli, tembellik etmemeliyiz.
2. Arıların insanlara örnek olabilecek davranışları üzerinde düşününüz. Bulduğunuz davranışları aşağıdaki boşluklara yazınız.
Çözüm:
Harika bir soru! Şimdi “Arıların İlhamı” metnini dikkatlice okuyarak, arıların biz insanlara örnek olabilecek özelliklerini bulalım. Metinde padişahın vezirinden arılar hakkında bilgi aldığını hatırlıyor musun? Vezir, arıların özelliklerini tek tek anlatmıştı.
Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım ve arıların hangi özelliklerinden bahsedildiğini bulalım.
- Metinde vezir, arılar için “Bu hayvanlar toplu hâlde yaşarlar padişahım, dedi, çok temizdirler.” cümlesini kullanıyor. Buradan toplu yaşama (yani birlikte yaşama) ve temizlik özelliklerini çıkarabiliriz.
- Sonrasında vezir, “Arıların, işlerini görürken ilginç bir yardımlaşma örneği sergilediklerini biliyoruz.” diyor. Bu da bize arıların yardımlaşma özelliğini gösteriyor.
- Metnin sonunda padişahın, arıların “çalışkanlıklarını” öğrenince çok şaşırdığı belirtiliyor. Bu da arıların en bilinen ve bizlere örnek olabilecek özelliklerinden biri olan çalışkanlık.
- Ayrıca, “Bal için gerekli peteği kurarken önce her deliği altı köşeden oluşan düzgün gümeçler yaparlar.” ifadesi, onların işlerini ne kadar düzenli ve planlı yaptığını gösterir. “Yasub adında bir bey vardır, bütün arılar ona bağlıdır. Hiçbiri sözünden dışarı çıkmaz.” cümlesi de onların örgütlü ve disiplinli bir yapıda olduğunu anlatır.
Adım 2: Bulduğumuz bu özellikleri insanlara örnek olabilecek şekilde sıralayalım ve kısaca açıklayalım.
Arıların insanlara örnek olabilecek davranışları şunlar olabilir:
- Toplu Yaşama ve İş Birliği: Arılar, bir arada uyum içinde yaşar ve hep birlikte çalışarak kovanlarını kurar, bal yaparlar. Biz insanlar da toplum olarak bir arada yaşarız ve iş birliği yaparak daha büyük işler başarabiliriz. Unutma, birlikten kuvvet doğar!
- Çalışkanlık: Arılar durmadan çalışır, çiçekten çiçeğe konarak nektar toplarlar. Bu çalışkanlıkları sayesinde hem kendileri için hem de bizler için bal üretirler. Bizler de hedeflerimize ulaşmak için arılar gibi çalışkan olmalı, tembellikten uzak durmalıyız.
- Yardımlaşma: Metinde de belirtildiği gibi, arılar işlerini yaparken birbirlerine yardım ederler. İnsanlar olarak biz de zor durumlarda birbirimize yardım etmeli, dayanışma içinde olmalıyız. “Bir elin nesi var, iki elin sesi var” diye boşuna dememişler.
- Temizlik: Arılar, kovanlarının ve kendilerinin temizliğine çok dikkat ederler. Bizim de hem kişisel temizliğimize hem de yaşadığımız çevrenin temizliğine özen göstermemiz gerekir. Temizlik imandan gelir!
- Düzenli ve Planlı Olma: Arılar, peteklerini yaparken altıgen gibi düzenli şekiller kullanırlar. Bu, onların ne kadar planlı ve düzenli çalıştığını gösterir. Biz de işlerimizi, derslerimizi yaparken daha düzenli ve planlı olursak, daha başarılı ve verimli oluruz.
- Örgütlü ve Disiplinli Olma: Arıların bir Yasub’u (beyi) ve ona yardımcıları vardır. Bu, onların belirli bir düzen ve disiplin içinde yaşadığını gösterir. Toplumda kurallara uymak ve belirli bir düzen içinde yaşamak, herkesin hayatını kolaylaştırır ve düzeni sağlar.
İşte bu davranışları, verilen boşluklara maddeler halinde yazabiliriz.