Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle birlikte Bilim ve Teknoloji dersimizin “Yeni Dünya” konusundaki soruları çözeceğiz. Unutma, bu soruların cevaplarını sadece bize verilen metinden bulmaya çalışacağız. Eğer metinde bir bilgi yoksa, bunu da açıkça belirteceğiz. Haydi başlayalım!
a) Okuduğunuz metindeki gelişmelerden de hareketle yangın söndürme araçlarını karşılaştırınız.
Sevgili öğrencim, bu soruyu cevaplamak için metne dikkatlice baktığımızda, metnin fotoğrafçılık, uçuş ve telefon gibi bilimsel ve teknolojik gelişmelerden bahsettiğini görüyoruz. Ancak metinde, yangın söndürme araçları veya yangınla ilgili herhangi bir bilgiye yer verilmemiştir. Bu yüzden, metindeki bilgilere göre yangın söndürme araçlarını karşılaştırmamız mümkün değildir.
b) Size yangın ihbarı konusunda 19. yy. ile 20. yy. arasında nasıl bir değişim olmuştur?
Bu soru, metindeki bilgileri kullanarak çıkarım yapmamızı gerektiren güzel bir soru. Metnimizde 20. yüzyılın başlarında yaşanan önemli bir gelişmeden bahsediliyor:
Adım 1: Metindeki “İLETİŞİM” başlığına bakıyoruz. Burada, 1910 yılına atıfta bulunularak “Telefonun bulunması iletişim alanında bir çığır açtı ve uzak mesafelerdeki insanların birbiriyle konuşabilmesini olanaklı kıldı.” ifadesini görüyoruz.
Adım 2: 19. yüzyılda (yani telefonun olmadığı dönemlerde) bir yangın çıktığında, insanlar yangını ya görerek, ya bağırarak, ya da haberci göndererek duyurmaya çalışırlardı. Bu yöntemler hem yavaştı hem de her zaman etkili olmayabilirdi.
Adım 3: 20. yüzyılın başlarında telefonun icat edilmesiyle birlikte, insanlar artık çok uzaktaki kişilere bile anında ulaşabilir hale geldiler. Yangın gibi acil durumlarda itfaiyeyi veya yardım ekiplerini aramak, yangının çok daha hızlı bir şekilde bildirilmesini sağladı.
Sonuç: Telefonun icadı sayesinde 19. yüzyıldaki yangın ihbar yöntemlerine kıyasla 20. yüzyılda yangın ihbarı çok daha hızlı ve doğrudan bir hale gelmiştir. Artık insanlar, yangını gördüklerinde veya öğrendiklerinde, telefonla itfaiyeye anında haber verebilme imkanına kavuşmuşlardır.
c) Yangın anında ilk olarak ne yapmalıyız?
Sevgili öğrencim, bu soru çok önemli bir konuya değiniyor ama maalesef okuduğumuz metinde yangın anında ne yapmamız gerektiği ile ilgili herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Metin, bilimsel gelişmeler üzerine odaklanmıştır.
d) Talimatnameye göre yangının yayılmasını önlemek için neler yapılmalıdır?
Bu soru da bir “talimatname”den bahsediyor. Ancak okuduğumuz metin bir talimatname değil, bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeler hakkında genel bir bilgilendirme metnidir. Bu yüzden, metinde yangının yayılmasını önlemek için neler yapılması gerektiğiyle ilgili bir bilgi yoktur.
e) Evinizde yangın için alınabilecek önlemler ve yangın esnasında kullanabileceğiniz malzemeler nelerdir?
Bu soru da günlük hayatımızda çok işimize yarayacak önemli bilgiler istiyor. Ama metnimize baktığımızda, evde yangın önlemleri veya yangın esnasında kullanılabilecek malzemeler hakkında herhangi bir bilgi bulunmadığını görüyoruz. Metin, genel bilimsel gelişmeleri anlatıyor.
f) Talimatnamelerin uygulanmasının günlük hayatımızdaki önemi nedir?
Metnimiz, talimatnamelerin ne olduğundan veya günlük hayatımızdaki öneminden bahsetmemektedir. Metin, belirli bilimsel ve teknolojik yenilikleri konu almıştır.
g) Başka hangi konularda talimatname olabilir?
Yine bir önceki soruya benzer şekilde, metinde talimatname kavramı veya hangi konularda talimatnameler olabileceği hakkında herhangi bir bilgi yer almamaktadır. Bu nedenle bu soruyu da metne göre cevaplayamıyoruz.
Gördüğün gibi, bazen bize verilen metinler her soruyu cevaplamak için yeterli bilgiyi içermeyebilir. Bu durumda, metinde olmayan bilgileri uydurmak yerine, “metinde bu bilgi yer almamaktadır” dememiz çok daha doğru ve dürüst bir yaklaşımdır. Metni dikkatli okuduğun ve soruları anlamaya çalıştığın için seni tebrik ederim!