7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 178
Merhaba sevgili öğrencim, 7. Sınıf Türkçe dersinde bugün seninle çok güzel iki etkinlik yapacağız. Görseldeki soruları tek tek inceleyip, anlamlarını ve çözümlerini senin anlayabileceğin bir dille, adım adım açıklayacağım. Hazırsan başlayalım!
7. ETKİNLİK: Aşağıdaki yönergeleri uygulayınız.
a) Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Altı çizili kelimelerin cümlenin anlamını nasıl etkilediğini açıklayınız.
Şimdi bu cümlelerde altı çizili kelimelerin cümlelere kattığı anlamlara bakalım. Bu kelimeler, cümledeki düşünceyi daha iyi anlamamızı sağlayan, vurgu yapan veya farklı bir şekilde ifade etmemize yardımcı olan ipuçları gibidir.
-
Bazıları vardır; gözlerini konuşana diker, sessizce otururlar. “İşte, iyi bir dinleyici!” dersiniz oysaki gözleri konuşanda değildir. İyi bir dinleyici gözleriyle değil sorularla dinler; başka bir deyişle konuşulan konu üzerinde kafasında uyanan sorulara cevap arar. Dinlediklerini bu sorularla değerlendirir.
Çözüm:
Adım 1: İlk altı çizili ifadeye bakalım: “İşte, iyi bir dinleyici!”
Bu ifade, genellikle bir şeyi gösterirken veya bir duruma dikkat çekerken kullandığımız bir sözdür. Burada, birinin dış görünüşüne bakıp “iyi bir dinleyici” sanıldığını ama aslında öyle olmadığını anlatıyor. Yani, bir durumun veya kişinin dışarıdan görünen haliyle gerçek halinin farklı olduğunu vurguluyor. Cümleye biraz alaycı, şaşırtıcı bir ton katmış diyebiliriz.
Adım 2: İkinci altı çizili ifadeye bakalım: “başka bir deyişle”
Bu söz grubu, daha önce söylenen bir şeyi farklı kelimelerle, daha anlaşılır bir şekilde tekrar açıklarken kullanılır. Yani, “şunu demek istiyorum ki” veya “yani” gibi düşünebilirsin. Cümlede, iyi bir dinleyicinin nasıl olması gerektiğini daha önce anlattıktan sonra, bu durumu daha net bir şekilde ifade etmek için kullanılmış. Böylece okuyucunun konuyu daha iyi kavramasına yardımcı oluyor.
-
Yetkililer güneş çarpması konusunda halkı uyardılar. Özellikle yaşlıların ve çocukların öğle saatlerinde güneşe çıkmamasını söylediler.
Çözüm:
Adım 1: Altı çizili kelimeye bakalım: “Özellikle”
“Özellikle” kelimesi, bir genelleme yapıldıktan sonra, o genel durum içinde daha çok dikkat edilmesi gereken, daha önemli olan bir kısmı belirtmek için kullanılır. Burada yetkililer tüm halkı güneş çarpmasına karşı uyardıktan sonra, bu uyarının *kimler için daha da önemli olduğunu* belirtmek için “özellikle” kelimesini kullanmış. Yani, yaşlıların ve çocukların bu konuda daha hassas olduğunu ve daha çok dikkat etmeleri gerektiğini vurguluyor. Cümleye bir seçme ve vurgulama anlamı katıyor.
-
Hedef net bir şekilde belirlendikten sonra ona ulaşmak için ilk olarak yapılması gereken şey plan yapmaktır.
Çözüm:
Adım 1: Altı çizili kelimeye bakalım: “ilk olarak”
“İlk olarak” ifadesi, bir işe başlarken veya bir sıralama yaparken en başta, en önce yapılması gerekeni belirtmek için kullanılır. Burada, bir hedefe ulaşmak için atılacak adımların başında plan yapmanın geldiğini vurguluyor. Yani, yapılacaklar listesinin birinci sırasını işaret ediyor. Cümleye bir başlangıç ve öncelik anlamı katıyor.
-
Bir de bu konuda son olarak şunu belirtmek isterim ki kütüphanecilik önemli bir disiplin gerektirmektedir.
Çözüm:
Adım 1: Altı çizili kelimeye bakalım: “son olarak”
“Son olarak” ifadesi, bir konu hakkında söyleneceklerin veya yapılacakların artık bittiğini, kapanış kısmına gelindiğini belirtmek için kullanılır. Burada, konuşmacının veya yazarın anlatmak istediklerinin artık sonuna geldiğini ve eklemek istediği son önemli bilgiyi paylaştığını gösteriyor. Cümleye bir bitiş ve kapanış anlamı katıyor.
b) Siz de bu ifadeleri kullanarak birer cümle yazınız.
Şimdi öğrendiğimiz bu kelimeleri kullanarak kendi cümlelerimizi yazalım. Bakalım sen nasıl cümleler kuracaksın, benimkiler de sana örnek olsun:
-
İşte, iyi bir öğrenci! dersiniz ama sınavda hep kopya çekerdi.
-
Sınavda başarılı olmak için düzenli çalışmalıyız, başka bir deyişle her gün tekrarlar yapmalıyız.
-
Tüm meyveleri severim ama özellikle çileğe bayılırım.
-
Sabah okula giderken ilk olarak kahvaltımı yaparım.
-
Bugünkü dersimizi son olarak özetleyelim ve bitirelim.
8. ETKİNLİK: Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki cümlelerden öznel olanlara (Ö), nesnel olanlara (N) yazınız.
Şimdi de cümlelerin öznel mi yoksa nesnel mi olduğuna karar verelim. Hatırlarsın, öznel cümleler kişisel duygu, düşünce ve yorum içerir, yani kişiden kişiye değişebilir. Nesnel cümleler ise kanıtlanabilir, herkesçe kabul gören, kişisel yorum içermeyen cümlelerdir. Hadi bakalım!
-
Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün bulunuşu, yayımlanması ve çevirisi, ilgi çekici olaylar dizisidir.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi inceleyelim.
Cümlede geçen “ilgi çekici” ifadesi, kişiden kişiye değişebilen bir yorumdur. Birine ilgi çekici gelen bir olay, başkasına gelmeyebilir. Bu durum, kişisel bir görüşü yansıtır.
Sonuç: Ö (Öznel)
-
Paraya ihtiyacı olan kadın, kitabı Sahaflar Çarşısı’ndaki kitapçı Burhan Bey’e götürür ve otuz liraya satmak istediğini söyler.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi inceleyelim.
Bu cümlede anlatılan olaylar (kadının kitabı götürmesi, kime götürdüğü, ne kadara satmak istediği) somut ve kanıtlanabilir bilgilerdir. Herkes tarafından aynı şekilde kabul edilebilir, kişisel bir yorum içermez.
Sonuç: N (Nesnel)
-
Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün tek nüshası İstanbul’daki Millet Kütüphanesindedir.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi inceleyelim.
Bu cümle, Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün nerede bulunduğuna dair somut ve doğrulanabilir bir bilgi veriyor. Bu bilgi herkes için aynıdır ve kişisel bir görüş değildir.
Sonuç: N (Nesnel)
-
Bu kitap değil, Türkistan ülkesidir… Türkistan değil bütün cihandır.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi inceleyelim.
Bu ifadeler, kitabın değerini, önemini abartılı bir şekilde, kişisel bir hayranlıkla anlatıyor. “Türkistan ülkesidir”, “bütün cihandır” gibi benzetmeler ve değerlendirmeler kişisel yorumlardır, herkes tarafından aynı şekilde kabul edilmeyebilir.
Sonuç: Ö (Öznel)
-
Otuz değil, otuz bin lira bile değerdir bu kitaba.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi inceleyelim.
Bu cümlede kitabın değeri hakkında kişisel bir görüş ve abartılı bir ifade yer alıyor. Bir kitabın değeri kişiden kişiye değişebilir ve “otuz bin lira bile değerdir” ifadesi, konuşanın kitaba verdiği değeri gösteren bir yorumdur.
Sonuç: Ö (Öznel)
Umarım açıklamalarım senin için yeterince açık ve öğretici olmuştur sevgili öğrencim. Bu tür etkinlikler, hem okuduğunu anlama becerini hem de Türkçe bilgini geliştirmene çok yardımcı olur. Başarılar dilerim!