7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 105

Merhaba sevgili öğrencim,

Bugün Mimar Sinan ile ilgili çok güzel bir etkinliği birlikte yapacağız. Biliyorsun, kelimelerin bazen birden fazla anlamı olabilir. Bu etkinlikte de metinde geçen ya da metnin genel konusuyla ilgili olabilecek kelimelerin hangi anlamının doğru olduğunu bulacağız. Yani kelimeyi metnin bağlamına göre düşüneceğiz.

Hazırsan başlayalım!

1. ETKİNLİK: Metinden alınmış bazı kelimelerin birden fazla sözlük anlamı verilmiştir. Metindeki anlamı karşılayan cümlelere örnekteki gibi (✅) işareti koyunuz.

Şimdi kelimelere tek tek bakalım ve Mimar Sinan’ın hayatı ve eserleriyle ilgili metni düşünerek doğru anlamı işaretleyelim.

Kelime: boyut

• Doğruların, yüzeylerin veya cisimlerin ölçülmesinde ele alınan üç doğrultudan uzunluk, genişlik ve derinlikten her biri, buut. ✅
• Genişlik, kapsam.

Çözüm: Bu kelime zaten örnekte işaretlenmiş. Mimar Sinan bir mimar olduğu için, yaptığı binaların uzunluk, genişlik ve derinlik gibi ölçüleri, yani boyutları çok önemlidir. Bu yüzden ilk anlam doğru kabul edilmiştir ve işaretlenmiştir.

Kelime: nakış

• Beste ve semainin, dört yerine iki haneli olanı.
• Özellikle duvar ve tavanları süslemek için yapılan resim.

Çözüm: Metinde Mimar Sinan’ın eserlerinden bahsediliyor. Mimar Sinan sadece binalar yapmakla kalmaz, aynı zamanda bu binaların içini ve dışını süslerdi. Duvar ve tavanlardaki süslemeler, yani nakışlar, onun sanatının önemli bir parçasıydı. Bu yüzden ikinci anlamı işaretlemen gerekiyor.

Kelime: tezgâh

• Üzerinde genellikle el veya küçük makinelerle iş görülen yapım aracı.
• Genellikle dükkânlarda satıcıların önündeki uzun masa.

Çözüm: Mimar Sinan’ın yaptığı büyük inşaatlarda birçok usta ve işçi çalışırdı. Bu ustalar, mimarın çizdiği planlara uygun olarak taşları yontar, ahşapları işlerdi. Bu işleri yaparken de tezgâh adı verilen aletleri veya çalışma masalarını kullanırlardı. Yani burada bir dükkân tezgâhından ziyade, bir üretim veya iş yapma aracı akla gelmelidir. Bu yüzden ilk anlamı işaretlemen gerekiyor.

Kelime: şaheser

• Kendi türünde mükemmel olan, üstün ve kalıcı nitelikte eser, başyapıt.
• Değeri üstün olan, üstün nitelikli.

Çözüm: Mimar Sinan, ömrü boyunca birçok cami, köprü, medrese gibi yapılar inşa etmiştir. Bu yapılar arasında öyleleri vardır ki, hem güzellikleriyle hem de mühendislik harikası olmalarıyla dünya çapında tanınır. İşte bu çok özel, mükemmel ve kalıcı eserlere şaheser denir. Metinde de “İlk büyük eserim, İşte bu Şehzade Camisi’dir.” denilerek onun önemli eserlerinden bahsediliyor. Bu yüzden ilk anlamı işaretlemen gerekiyor.

Kelime: meşale

• Bir düşüncenin öncüsü.
• Ucunda, alev çıkararak yanıcı bir madde bulunan, aydınlatmaya yarayan değnek.

Çözüm: Mimar Sinan, kendi döneminde ve kendisinden sonraki dönemlerde mimariye yön vermiş, yeni fikirler ve teknikler geliştirmiş bir dehadır. Yani o, kendi alanında bir öncüdür. Tıpkı karanlıkta yolumuzu aydınlatan bir meşale gibi, o da mimari dünyasına ışık tutmuştur. Bu yüzden mecazi anlamda kullanılan ilk anlamı işaretlemen gerekiyor.

Kelime: emsal

• Benzer, eş, denk.
• Yaşıt.

Çözüm: Mimar Sinan’ın eserleri o kadar eşsiz ve benzersizdir ki, çoğu zaman onlara emsal gösterilemez, yani benzeri bulunamaz. Metinde de onun büyüklüğünden ve eserlerinin öneminden bahsediliyor. Bu bağlamda, “benzer, eş, denk” anlamı onun eserlerinin kıyaslanamayacak kadar değerli olduğunu vurgular. Bu yüzden ilk anlamı işaretlemen gerekiyor.

Kelime: azamet

• Gurur.
• Görkem, gösteriş, heybet.

Çözüm: Mimar Sinan’ın yaptığı camiler, külliyeler gerçekten de çok büyük, gösterişli ve heybetli yapılardır. Onlara baktığımızda bir görkem hissederiz. Metinde de Mimar Sinan’ın imparatorluğun yüreğinde dolaşmasından ve büyük işler yapmasından bahsediliyor. Bu yüzden ikinci anlamı işaretlemen gerekiyor.

Kelime: çadır

• Keçe, deri, kıl dokuma, sık dokunmuş kalın bez veya plastik maddelerden yapılarak direklerle tutturulan, taşınabilir barınak, çerge, oba, otağ.
• Gölgelik olarak kullanılan tente veya şemsiye.

Çözüm: Metinde Mimar Sinan’ın Kanuni Sultan Süleyman ile sefere çıktığı ve Estergon Kalesi’nin alınmasında görev aldığı anlatılıyor. Eskiden seferlerde ordular, konaklamak için çadırlar kurarlardı. Bu çadırlar, taşınabilir birer barınak görevi görürdü. Bu yüzden ilk anlamı işaretlemen gerekiyor.

Kelime: sütun

• Bir tablo veya grafikte düşey durumdaki yüzey.
• Herhangi bir maddeden yapılan, zaman zaman üstünde çıkıntılı bir bölüm olan, genellikle bir altlığa, bazen doğrudan doğruya yere dayalı silindir biçiminde düşey destek, kolon.

Çözüm: Mimar Sinan bir mimar olduğu için, yaptığı binaların en önemli unsurlarından biri de sütunlardır. Binaların çatısını veya kubbesini taşıyan, silindir biçimindeki bu desteklere kolon da denir. Metinde Mimar Sinan’ın büyük kubbe yapımından bahsetmesi, onun mimari unsurlarla ne kadar iç içe olduğunu gösterir. Bu yüzden ikinci anlamı işaretlemen gerekiyor.

Umarım bu açıklamalarla kelimelerin metindeki anlamlarını daha iyi anlamışsındır. Unutma, kelimelerin anlamlarını bulurken cümlenin veya metnin genel konusunu düşünmek çok önemlidir!