7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 100

Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersinde çok önemli bir konuyu, ek fiilleri, pekiştireceğiz. Ek fiiller, cümlelerimize farklı anlamlar katan, onları daha zengin ve anlaşılır hale getiren sihirli eklerdir aslında. Haydi, görseldeki soruları adım adım, hem de bol bol açıklayarak çözelim. Böylece konuyu tam olarak kavradığınızdan emin olalım!

7. ETKİNLİK: Yönergelere göre soruları cevaplayınız.

a) Aşağıdaki cümlelerin sonuna, kutulardaki eklerden uygun olanını örnekteki gibi yazınız.

Adım 1: Öncelikle kutucuklardaki ekleri hatırlayalım: -dır, -idi, -imiş, -ise. Bu ekler, isimlere veya fiillere gelerek farklı görevler üstlenir. Cümleleri okurken, cümlenin anlamının hangi ekle tamamlandığına dikkat edelim. Unutmayalım, ekler kelimenin sonundaki harfe göre ses uyumuna uğrayabilir (mesela -idi, -dı olabilir; -imiş, -ymiş olabilir).

1. Türk kahvesi kendine özgüdür.

Açıklama: “Özgü” kelimesi burada bir sıfattır. Bu cümle, Türk kahvesinin genel bir özelliğini, bir gerçeği bildiriyor. Bir gerçeği veya genel bir durumu anlatan isim soylu sözcüklere ek fiilin geniş zamanı olan “-dır” eki gelir.

2. Türk kahvesinin tadı diğer kahvelerden daha yoğundur.

Açıklama: “Yoğun” da tıpkı “özgü” gibi bir sıfattır. Bu cümle de Türk kahvesinin tadıyla ilgili genel bir gerçeği ifade ediyor. Bu yüzden yine ek fiilin geniş zamanı olan “-dır” ekini kullanırız.

3. Kahve, tropik iklim isteyen, yükseklerde ve zor yetişen narin bir bitkidir.

Açıklama: “Bitki” bir isimdir. Cümle, kahvenin ne olduğuna dair bir tanım, bir genel bilgi veriyor. İsimleri yüklem yapan ve genel bilgi veren ek fiilimiz tabii ki “-dir“.

4. Aldığı kıyafetler çok pahalıymış.

Açıklama: “Pahalı” bir sıfattır. Bu cümlede, kıyafetlerin pahalı olduğu bilgisi bize bir başkası tarafından aktarılıyor veya biz bu durumu sonradan fark ediyoruz. Böyle durumlarda ek fiilin duyulan geçmiş zamanı olan “-imiş” ekini kullanırız. Ses uyumuna göre “-ymış” şeklinde yazıldı.

5. Avludan büyükçe bir bahçeye geçerdi.

Açıklama: “Geçer” fiili geniş zaman kipindedir. Bu cümle, geçmişte sürekli yapılan bir eylemden, bir alışkanlıktan bahsediyor. Geniş zamanlı bir fiile gelerek geçmişteki alışkanlıkları anlatan ek fiilimiz “-idi“dir. Ses uyumuna göre “-di” oldu.

6. Türk kahvesi en çok ritüel barındıran kahvedir.

Açıklama: “Kahve” bir isimdir. Yine Türk kahvesi hakkında genel, herkesçe bilinen bir gerçeği ifade ediyoruz. Bu yüzden “-dir” eki doğru seçimdir.

7. İstanbul’a hızlı trenle gidiyormuş.

Açıklama: “Gidiyor” şimdiki zaman kipinde bir fiildir. Bu cümlede, birinin İstanbul’a hızlı trenle gittiği bilgisi bize başkasından aktarılıyor veya biz bunu sonradan öğreniyoruz. Şimdiki zaman fiiline gelerek duyulan geçmiş zaman anlamı katan ek fiilimiz “-imiş“tir. Ses uyumuna göre “-muş” oldu.

8. Herhâlde arayan Ahmet Beydi.

Açıklama: “Ahmet Bey” bir isim öbeğidir. Cümle, arayan kişinin Ahmet Bey olduğuna dair bir tahmini veya kesinliği geçmiş zamanda belirtiyor. İsimleri geçmiş zamanda yüklem yapan ek fiilimiz “-idi“dir. Ses uyumuna göre “-di” şeklinde yazıldı.

9. Türkçe sınavında çok başarılıymış.

Açıklama: “Başarılı” bir sıfattır. Tıpkı 4. cümlede olduğu gibi, birinin başarılı olduğu bilgisi bize başkasından duyulmuş veya sonradan fark edilmiş. Bu yüzden ek fiilin duyulan geçmiş zamanı olan “-imiş” (ses uyumuna göre “-ymış“) ekini kullanıyoruz.

10. Benden aldığı kitapları yarın kargoyla gönderecekmiş.

Açıklama: “Gönderecek” gelecek zaman kipinde bir fiildir. Bu cümlede, kitapların yarın kargoyla gönderileceği bilgisi bize bir başkası tarafından aktarılıyor. Gelecek zaman fiiline gelerek duyulan geçmiş zaman anlamı katan ek fiilimiz “-imiş“tir. Ses uyumuna göre “-miş” oldu.

11. Uçakla İstanbul’a gidecekse…

Açıklama: “Gidecek” gelecek zaman kipinde bir fiildir. Bu cümlede, İstanbul’a gitmenin bir şarta bağlı olduğu ifade ediliyor. Bir eylemin gerçekleşmesinin bir koşula bağlı olduğunu bildiren ek fiilimiz “-ise“dir. Ses uyumuna göre “-se” oldu.

12. Bu sabah gökyüzü bulutluydu.

Açıklama: “Bulutlu” bir sıfattır. Cümle, gökyüzünün geçmişte (bu sabah) nasıl bir durumda olduğunu kesin olarak belirtiyor. İsimleri geçmiş zamanda yüklem yapan ek fiilimiz “-idi“dir. Ses uyumuna göre “-ydu” şeklinde yazıldı.

13. Bizimle gelecekse biraz acele etsin.

Açıklama: “Gelecek” gelecek zaman kipinde bir fiildir. Tıpkı 11. cümlede olduğu gibi, birinin bizimle gelmesinin bir şarta bağlı olduğu ifade ediliyor. Şart bildiren ek fiilimiz yine “-ise” (ses uyumuna göre “-se“) ekidir.

Şimdi de bu ek fiillerin cümlelerde hangi görevlerde kullanıldığını öğrenelim. Yani, isimlere ve fiillere geldiklerinde ne gibi işler yaptıklarını inceleyelim.

b) Getirdiğiniz eklerin cümledeki işlevlerini yazınız.