7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 75

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bugün “Sol Ayağım” metniyle ilgili etkinlikleri birlikte çözeceğiz. Unutmayın, okuduğumuz metinleri iyi anlamak ve soruları doğru cevaplamak için dikkatli olmak çok önemli. Şimdi sorularımıza geçelim:

3. ETKİNLİK: Aşağıdaki cümleleri karşılarındaki anlam ilişkileri ile örnekteki gibi eşleştiriniz.

Bu etkinlikte bizden cümlelerin hangi anlam ilişkisini (Amaç-Sonuç veya Neden-Sonuç) taşıdığını bulmamız isteniyor. Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını anlatan cümlelere Amaç-Sonuç, bir eylemin hangi nedenle (sebeple) yapıldığını anlatan cümlelere ise Neden-Sonuç cümlesi diyoruz. Hadi, tek tek inceleyelim:

• İçindeki değişik hayvanların ve çiçeklerin isimlerini söyleyerek onları tekrarlamam için nasıl başarısızca çabaladığını anlattı.

  Burada “tekrarlamam için” ifadesi, yapılan eylemin (çabalama) amacını bildiriyor. Yani, tekrar ettirme amacıyla çabalamış. Bu yüzden bu cümle bir Amaç-Sonuç ilişkisi taşır. (Bu örnek, soruda zaten verilmiş.)

• Çarpık bir ağzın arkasında kendimi “ifade edebilmek” için can atıyordum.

  Yine “ifade edebilmek için” ifadesini görüyoruz. Kahraman ne amaçla can atıyormuş? Kendini ifade edebilmek amacıyla. Bu da bir Amaç-Sonuç cümlesidir.

  Cevap: Amaç Sonuç

• Tamamen umutsuz göründüğü için ağlayarak odayı terk etti.

  Burada “umutsuz göründüğü için” ifadesi, odayı terk etme eyleminin nedenini açıklıyor. Neden terk etti? Umutsuz göründüğü için. Bu bir Neden-Sonuç cümlesidir.

  Cevap: Neden Sonuç

• Başarmak için günlerce uğraşmıştım.

  “Başarmak için” ifadesi, uğraşmanın amacını belirtiyor. Ne amaçla uğraşmış? Başarmak amacıyla. Bu da bir Amaç-Sonuç cümlesidir.

  Cevap: Amaç Sonuç

• Aniden kız kardeşimin yaptığı şeyi yapmak için çok büyük bir istek duymuştum.

  “Yapmak için” ifadesi, istek duymanın amacını gösteriyor. Ne amaçla istek duymuş? Kız kardeşinin yaptığını yapmak amacıyla. Bu da bir Amaç-Sonuç cümlesidir.

  Cevap: Amaç Sonuç

• Dişlerimi o kadar çok sıktığım için neredeyse alt dudağımı deliyordum.

  “Sıktığım için” ifadesi, dudağını delme noktasına gelmesinin nedenini açıklıyor. Neden dudağını deliyordu? Dişlerini çok sıktığı için. Bu bir Neden-Sonuç cümlesidir.

  Cevap: Neden Sonuç

• Annem, doktorların sadece beslenecek bir şey olduğumu söylediklerinden meselelerle kendi ilgilenmeye karar vermiş.

  Burada “söylediklerinden” ifadesi, annenin meselelerle ilgilenmeye karar vermesinin nedenini (sebebini) açıklıyor. Neden karar vermiş? Doktorlar öyle söylediği için. Bu da bir Neden-Sonuç ilişkisi taşır. (Bu örnek de soruda zaten verilmiş.)

4. ETKİNLİK: Aşağıdaki yönergeleri uygulayınız.

a) Daha önce okuduğunuz “Barış Manço” metni kaçıncı kişinin ağzından anlatılmıştır?

Sevgili öğrenciler, bu soru bizden daha önce okuduğumuz “Barış Manço” metniyle ilgili bir bilgi istiyor. Ancak şu an elimizdeki görsellerde “Barış Manço” metni bulunmuyor. Bu yüzden bu sorunun cevabını elimizdeki metinlerden bulamıyoruz. Bir metnin kaçıncı kişi ağzından anlatıldığını anlamak için metindeki fiil çekimlerine ve zamirlere (ben, sen, o, biz, siz, onlar) dikkat etmemiz gerekir. Eğer yazar kendi hikayesini “ben” ve “biz” zamirleriyle anlatıyorsa birinci kişi ağzından, başka birinin hikayesini “o” ve “onlar” zamirleriyle anlatıyorsa üçüncü kişi ağzından anlatım söz konusudur.

Cevap: Bu bilgi, verilen görsellerde bulunmamaktadır.

b) Okuduğunuz “Sol Ayağım” metni kaçıncı kişinin ağzından anlatılmıştır?

Şimdi sıra “Sol Ayağım” metninde! Metni tekrar okuyalım ve anlatıcının kim olduğunu anlamaya çalışalım:

• “5 Haziran 1932’de Rotunda Hastanesinde doğdum.” (Buradaki “-dum” eki, eylemi yapanın “ben” olduğunu gösterir.)
• “…yani ben ortanca grubuna giriyordum.” (Yine “ben” zamiri ve “-dum” eki var.)
• “Beniyle ilgili bazı sorunlar olduğunu ilk fark eden annemmiş.” (Buradaki “benimle” anlamına gelen “beniyle” ifadesi, hikayenin kahramanından bahsedildiğini gösterir.)
• “Doktorların benden ümidi kesmesini…” (Buradaki “benden” ifadesi de yine kahramandan bahsediyor.)
• “Ben, onun çocuğu ve bu ailenin bir parçasıydım.” (Yine “ben” zamiri ve “-dım” eki var.)

Gördüğünüz gibi metinde sürekli “ben”, “beni”, “benden”, “benim” gibi zamirler ve fiillerin birinci tekil şahıs çekimleri kullanılmış. Bu da bize hikayeyi anlatanın, hikayenin bizzat kahramanı olduğunu gösterir. Yani yazar, kendi hayatını, kendi ağzından anlatıyor.

Cevap: Metin, birinci kişi ağzından anlatılmıştır.

c) Metinden alınan “otobiyografi” cümlelerini örnekte olduğu gibi “biyografi” cümlelerine çeviriniz.

Bu etkinlikte, kişinin kendi ağzından anlattığı (otobiyografi) cümleleri, başka birinin onun hayatını anlattığı (biyografi) cümlelerine dönüştüreceğiz. Yani “ben” yerine “o”, “benim” yerine “onun” gibi zamir ve fiil değişiklikleri yapacağız.

1. Otobiyografi cümlesi: Benle ilgili bazı sorunlar olduğunu ilk fark eden annemmiş.

Çevrilmiş hali (Biyografi): Onunla ilgili bazı sorunlar olduğunu ilk fark eden annesiymiş. (Bu, örnek olarak zaten verilmiş.)

2. Otobiyografi cümlesi: O zaman dört aylık kadarmışım.

Şimdi bu cümleyi biyografiye çevirelim:

• “kadarmışım” (ben) yerine “kadarmış” (o) kullanırız.

Çevrilmiş hali (Biyografi): O zaman dört aylık kadarmış.

3. Otobiyografi cümlesi: Yaşadığım her sahneyi sanki geçen hafta olmuş gibi hatırlıyorum.

Haydi bu cümleyi de değiştirelim:

• “Yaşadığım” (benim yaşadığım) yerine “Yaşadığı” (onun yaşadığı) kullanırız.
• “hatırlıyorum” (ben hatırlıyorum) yerine “hatırlıyor” veya “hatırlıyormuş” (o hatırlıyor/hatırlıyormuş) kullanırız.

Çevrilmiş hali (Biyografi): Yaşadığı her sahneyi sanki geçen hafta olmuş gibi hatırlıyor.

4. Otobiyografi cümlesi: Bunu yapmak için neden sol ayağımı kullandığımı bilmiyorum.

Son cümlemizi de biyografiye dönüştürelim:

• “ayağımı” (benim ayağımı) yerine “ayağını” (onun ayağını) kullanırız.
• “kullandığımı” (benim kullandığımı) yerine “kullandığını” (onun kullandığını) kullanırız.
• “bilmiyorum” (ben bilmiyorum) yerine “bilmiyor” veya “bilmiyormuş” (o bilmiyor/bilmiyormuş) kullanırız.

Çevrilmiş hali (Biyografi): Bunu yapmak için neden sol ayağını kullandığını bilmiyor.