7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 56
Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün seninle birlikte bu güzel soruları adım adım çözeceğiz. Hiç merak etme, her şeyi en anlaşılır şekilde anlatacağım. Hazır mısın?
7. ETKİNLİK: Aşağıdaki metinde geçen haber ve dilek kipi almış fiilleri bulunuz. Bulduğunuz fiilleri ilgili kutulara yazınız.
Şimdi metni dikkatlice okuyalım ve fiilleri bulalım. Unutma, fiiller bir iş, oluş ya da hareket bildiren kelimelerdir. Sonra da bu fiillerin hangi kipi aldıklarını belirleyeceğiz. Haber kipleri bize zaman bildirirken (geçmişte mi, şimdi mi, gelecekte mi oldu gibi), dilek kipleri ise bir dilek, istek, emir veya şart bildirir.
Adım 1: Metni okuyarak fiilleri ve aldıkları kipleri belirliyorum.
Metindeki fiiller ve kipleri şunlar:
- “durdurur” (durdurmak fiili + -ur geniş zaman eki) -> Haber Kipi (Geniş Zaman)
- “inceler” (incelemek fiili + -er geniş zaman eki) -> Haber Kipi (Geniş Zaman)
- “der” (demek fiili + -r geniş zaman eki) -> Haber Kipi (Geniş Zaman)
- “verir” (vermek fiili + -ir geniş zaman eki) -> Haber Kipi (Geniş Zaman)
- “götürüyorum” (götürmek fiili + -üyor şimdiki zaman eki) -> Haber Kipi (Şimdiki Zaman)
- “batarım” (batmak fiili + -ar geniş zaman eki) -> Haber Kipi (Geniş Zaman)
- “bakar” (bakmak fiili + -ar geniş zaman eki) -> Haber Kipi (Geniş Zaman)
- “bırakıyorum” (bırakmak fiili + -ıyor şimdiki zaman eki) -> Haber Kipi (Şimdiki Zaman)
- “rastlarsam” (rastlamak fiili + -ar geniş zaman eki + -sa şart kipi eki) -> Dilek Kipi (Şart Kipi)
- “batırırım” (batırmak fiili + -ır geniş zaman eki) -> Haber Kipi (Geniş Zaman)
- “ayrılır” (ayrılmak fiili + -ır geniş zaman eki) -> Haber Kipi (Geniş Zaman)
- “etti” (etmek fiili + -ti görülen geçmiş zaman eki) -> Haber Kipi (Görülen Geçmiş Zaman)
- “çekti” (çekmek fiili + -ti görülen geçmiş zaman eki) -> Haber Kipi (Görülen Geçmiş Zaman)
- “döndü” (dönmek fiili + -dü görülen geçmiş zaman eki) -> Haber Kipi (Görülen Geçmiş Zaman)
Not: Metinde geçen “diye”, “giden”, “bakarak”, “bulunan”, “konuşan”, “bakış”, “diyerek”, “kalarak”, “vardığında”, “boşalttıktan” kelimeleri fiil olmasına rağmen kip eki almadıkları için fiilimsi olarak geçer ve bu sorunun cevabına dahil edilmezler. Çünkü bizden sadece “kip almış fiiller” isteniyor.
Adım 2: Bulduğumuz fiilleri ilgili kutulara yerleştirelim.
Haber Kipi Fiilleri:
- durdurur
- inceler
- der
- verir
- götürüyorum
- batarım
- bakar
- bırakıyorum
- batırırım
- ayrılır
- etti
- çekti
- döndü
Dilek Kipi Fiilleri:
- rastlarsam
Sonuç:
Haber kipi fiilleri: durdurur, inceler, der, verir, götürüyorum, batarım, bakar, bırakıyorum, batırırım, ayrılır, etti, çekti, döndü.
Dilek kipi fiilleri: rastlarsam.
8. ETKİNLİK: Seyit Onbaşı, Çanakkale Savaşı’nda top mermisini kaldırırken neler hissetmiş olabilir? Kendi-nizi Seyit Onbaşı’nın yerine koyarak duygularınızı ifade ediniz.
Şimdi de bu anlamlı ve duygusal soruya gelelim. Çanakkale Savaşı, tarihimizin en önemli savaşlarından biri. Seyit Onbaşı da bu savaşın kahramanlarından. Koca bir top mermisini tek başına sırtlayıp namluya süren o anı düşünelim. Kendimizi onun yerine koyalım ve o an neler hissettiğimizi yazalım.
Adım 1: Seyit Onbaşı’nın o anki durumunu ve hislerini hayal edelim.
Çanakkale Savaşı’nın en çetin anlarından biri… Düşman gemileri boğazı geçmek üzere… Cephanemiz tükeniyor, topumuz susmak üzere… İşte o an, Seyit Onbaşı olarak ben, gözümde ne yorgunluk, ne de sırtımdaki o devasa ağırlık var. Aklımda tek bir şey var: Vatan! Millet! Bayrak!
Adım 2: Duygularımızı Seyit Onbaşı’nın ağzından ifade edelim.
O an, sanki tüm dünya omuzlarımdaydı ama aynı zamanda sırtımda bir tüy kadar hafifti o koca mermi. Çünkü o mermi sadece demir yığını değildi; o, benim vatanımın namusuydu, milletimin geleceğiydi. Her adımımda düşmana olan öfkem, Mehmetçiğe olan sevgim ve toprağıma olan bağlılığım beni daha da güçlendiriyordu. Acı mı? Yorgunluk mu? Onlar ne ki! Kalbimde yanan vatan ateşi karşısında hepsi bir hiçti. Gözümde sadece düşmanı durdurma azmi, bu kutsal toprakları koruma yemini vardı. Rabbimden tek dileğim, bu merminin düşmanı denizin dibine göndermesiydi. Bu toprağın her karışında şehit kanı var. Onların emanetini korumak için canımı bile seve seve veririm. O mermiyi kaldırdığımda hissettiğim şey sadece kas gücü değildi, tüm bir milletin umudunu, imanını ve direnişini sırtlanmıştım. Gururla, azimle, vatan aşkıyla… İşte o an, Seyit Onbaşı olarak ben, sadece bir asker değil, bir milletin ta kendisiydim.
Sonuç:
Seyit Onbaşı, top mermisini kaldırırken vatan sevgisi, azim, fedakârlık, gurur, öfke ve umut gibi çok güçlü duygular hissetmiş olmalı. Kendi canından çok vatanının geleceğini düşünerek, imkânsızı başarma inancıyla hareket etmiştir.