Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 7. sınıf Türkçe öğretmeninim. Sana gönderdiğin soruları ve metni dikkatlice inceledim. Şimdi bu soruları adım adım, senin de kolayca anlayabileceğin bir şekilde çözelim. Hazır mısın?
***
4. ETKİNLİK: Okuduğunuz metnin konusunu ve ana fikrini bulunuz.
Sevgili öğrencim, bir metnin konusunu ve ana fikrini bulmak için önce metni çok iyi anlamamız gerekir. Metni okurken “Bu metin ne anlatıyor?” ve “Yazar bu metinle bana ne söylemek istiyor?” sorularını kendimize sormamız bize yol gösterir.
Çözüm:
Adım 1: Metni Anlayalım
- Metin, 28 Temmuz 1922’de Akşehir’de yapılan bir futbol maçından bahsediyor.
- Bu maçın sıradan bir maç olmadığını, aslında Mustafa Kemal Atatürk ve kurmaylarının Büyük Taarruz hazırlıklarını düşmandan gizlemek için düzenlediği bir “aldatmaca” olduğunu öğreniyoruz.
- Maçın coşkusu, askerlerin ve halkın heyecanı anlatılırken, arka planda ordunun taarruz için nasıl hazırlandığına değiniliyor.
Adım 2: Konuyu Bulalım
Konu, metnin genel olarak neyden bahsettiğidir. Yani, “Bu metin ne hakkında?” sorusunun cevabıdır.
Bu metin, Kurtuluş Savaşı sırasında Akşehir’de yapılan bir futbol maçının, aslında düşmanı yanıltmak ve Büyük Taarruz hazırlıklarını gizlemek için kullanılan stratejik bir araç olarak nasıl düzenlendiğini anlatıyor. Kısacası, metnin konusu, Millî Mücadele döneminde bir futbol maçının askeri bir strateji olarak kullanılmasıdır.
Adım 3: Ana Fikri Bulalım
Ana fikir ise, yazarın bu metinle bize vermek istediği temel mesajdır. “Yazar bu metinle bize ne öğretmek istiyor?” sorusunun cevabıdır.
Metnin ana fikri şudur: Kurtuluş Savaşı sırasında düşmanı yanıltmak ve Büyük Taarruz gibi önemli askeri operasyonların hazırlıklarını gizlemek için zekice stratejiler uygulanmıştır; hatta sıradan görünen bir futbol maçı bile bu büyük planın bir parçası olmuştur. Bu da Mustafa Kemal Atatürk’ün ve kurmaylarının ne kadar ileri görüşlü ve stratejik düşündüğünü gösterir.
***
5. ETKİNLİK: Aşağıdaki cümlelerde geçen fiilleri anlam özelliklerine göre örnekteki gibi işaretleyiniz.
Şimdi de fiillerin anlam özelliklerini hatırlayalım. Fiilleri üç ana başlık altında inceleriz: İş (Kılış) Fiilleri, Durum Fiilleri ve Oluş Fiilleri. Hadi her birini kısaca hatırlayalım:
- İş (Kılış) Fiilleri: Bir işi, hareketi veya oluşu anlatan, bir nesne (yani “neyi?” veya “kimi?” sorusuna cevap veren bir kelime) alabilen fiillerdir. Örneğin: “yazmak” (mektubu yazmak), “okumak” (kitabı okumak).
- Durum Fiilleri: Bir varlığın içinde bulunduğu durumu veya hali anlatan fiillerdir. Nesne almazlar. Örneğin: “uyumak” (uyuyor), “oturmak” (oturuyor).
- Oluş Fiilleri: Bir varlıkta zamanla kendiliğinden meydana gelen değişimi veya gelişimi anlatan fiillerdir. Bu fiillerde bir irade yoktur, doğal bir süreç vardır. Örneğin: “büyümek”, “sararmak”, “yeşermek”.
Şimdi cümlelerdeki fiilleri bu özelliklere göre inceleyelim:
Çözüm:
1. Erler ve subaylar oyunun başlamasını bekliyor.
- Fiil: bekliyor
- “Neyi bekliyor?” sorusuna cevap verse de (“oyunun başlamasını”), “beklemek” fiili daha çok bir hali, bir durumu ifade eder. Bu yüzden bir Durum Fiili‘dir.
2. Yaver Salih’in yüzü gelen emirlerden sonra sarardı.
- Fiil: sarardı
- “Sararmak” bir rengin zamanla değişmesidir. Yüz kendiliğinden sararır, bu bir değişimdir. Bu yüzden bir Oluş Fiili‘dir.
3. Bazen haydi diye bağırdığı duyuluyor.
- Fiil: duyuluyor
- “Duyulmak” bir sesin varlığını, bir durumunu ifade eder. “Neyi duyuluyor?” diye soramayız. Bu yüzden bir Durum Fiili‘dir.
4. Seyirciler arasında M. Kemal’i görmek herkesi şaşırttı.
- Fiil: şaşırttı
- “Kimi şaşırttı?” sorusuna “herkesi” cevabını alabiliriz. Yani nesne alabilen ve bir eylemi anlatan bir fiildir. Bu yüzden bir İş Fiili‘dir.
5. Başkomutan maç seyretmek için Akşehir’e gelmiş.
- Fiil: gelmiş
- “Gelmek” bir durumu veya bir hareketi ifade eder. “Neyi gelmiş?” diye soramayız. Bu yüzden bir Durum Fiili‘dir.
6. Çal köyüne baharın gelmesiyle ağaçlar yeşermişti.
- Fiil: yeşermişti
- “Yeşermek” ağaçların zamanla renk değiştirmesi, canlanmasıdır. Bu kendiliğinden olan bir değişimdir. Bu yüzden bir Oluş Fiili‘dir.
7. Yaverleri, arkasında ve ayakta maçı seyrediyorlar.
- Fiil: seyrediyorlar
- “Neyi seyrediyorlar?” sorusuna “maçı” cevabını alabiliriz. Yani nesne alabilen ve bir eylemi anlatan bir fiildir. Bu yüzden bir İş Fiili‘dir.
8. Maç düşmana karşı bir aldatmaca olarak düzenlenmiş.
- Fiil: düzenlenmiş
- “Düzenlenmek” fiili, bir şeyin (maçın) bir amaçla hazırlanması, bir işin yapılması anlamına gelir. Edilgen çatılı olsa da, fiilin kökünde bir iş yapma anlamı vardır. Bu yüzden bir İş Fiili‘dir.
***
6. ETKİNLİK: “Millî Mücadele’de Atatürk’ün rolü” ile ilgili yaptığınız araştırmayı arkadaşlarınıza paylaşınız.
Sevgili öğrencim, bu etkinlik senin için bir araştırma ve sunum etkinliği. Bu sorunun cevabı metinde yer almıyor, çünkü bu bir metin anlama sorusu değil, senin kendi araştırmanı yapmanı ve bilgilerini arkadaşlarınla paylaşmanı isteyen bir görevdir. Millî Mücadele’de Atatürk’ün ne kadar önemli bir lider olduğunu, hangi kararları aldığını, hangi cephelerde savaştığını araştırıp, bu bilgileri kendi cümlelerinle arkadaşlarına anlatabilirsin. Bu, hem bilgilerini pekiştirmeni sağlar hem de sunum becerilerini geliştirir. Eminim çok güzel bir araştırma yapacaksın!
***
Umarım bu açıklamalar, soruları daha iyi anlamana ve çözmene yardımcı olmuştur. Türkçe dersinde başarılar dilerim!