Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle birlikte okuduğumuz metinle ilgili soruları adım adım çözeceğiz. Unutma, her soruyu dikkatlice okuyup metinden doğru cevapları bulmaya çalışmak çok önemli. Hadi başlayalım!
4. ETKİNLİK: Okuduğunuz metinle ilgili iki soru yazıp bu soruları arkadaşlarınıza sorunuz.
Bu bölümde, metni ne kadar iyi anladığını görmek için metinle ilgili iki tane soru yazmanı istiyorum. Tıpkı bir sınavda öğretmenin sana soru sorduğu gibi, sen de metni okuyan birine sorabileceği sorular düşüneceksin. İşte benim aklıma gelenler:
- Soru 1: Feride, neden Anadolu’da öğretmenlik yapmak için başvuruda bulunmuştur?
- Soru 2: Munise’nin kaybolduğu anlaşılınca köy halkı nasıl bir tepki vermiştir?
Açıklama: Bu soruları yazarken metindeki önemli olayları veya karakterlerin davranışlarını sorgulayan sorular seçmeye çalıştım. Mesela, Feride’nin öğretmen olma sebebi metinde açıkça belirtiliyor. Munise kaybolduğunda köy halkının ne yaptığını da metinden kolayca bulabiliriz. Bu tür sorular, metni ne kadar dikkatli okuduğumuzu gösterir.
5. ETKİNLİK: Okuduğunuz metindeki hikâye unsurlarını belirleyiniz.
Her hikâyenin olmazsa olmaz bazı parçaları vardır. Biz bunlara hikâye unsurları diyoruz: Konu, Yer, Olay Örgüsü, Kişiler ve Zaman. Şimdi metnimizdeki bu unsurları tek tek bulalım:
- Konu: Bir hikâyenin konusu, bize o hikâyenin ne hakkında olduğunu anlatır. Yani, hikâyede ne anlatılıyor, ana fikir ne?
- Yer: Hikâyenin geçtiği mekanlara “yer” deriz. Olaylar nerede yaşanıyor?
- Olay Örgüsü: Olay örgüsü, hikâyedeki olayların oluş sırasıdır. Yani, başından sonuna kadar neler oldu?
- Feride küçük yaşta anne babasını kaybetmiş ve teyzesi tarafından büyütülmüştür.
- Kuran meselesi yüzünden öğretmenliğe başvurmuş ve Zeytiler köyüne atanmıştır.
- Burada öğrencisi Munise’yi çok sevmiş ve onunla özel olarak ilgilenmiştir.
- Bir kış günü, Munise kaybolmuştur.
- Köy halkı ve delikanlılar, ellerinde çıralarla Munise’yi aramaya başlamışlardır.
- Feride ve Hatice Hanım, bir ses duyarak Munise’yi aramaya devam etmişlerdir.
- Kişiler: Hikâyedeki kahramanlar kimler? Olayları yaşayan veya olaylarda rolü olan kişiler kimler?
- Feride (Çalıkuşu): Ana öğretmenimiz.
- Munise: Feride’nin çok sevdiği öğrencisi.
- Hatice Hanım: Feride’nin birlikte kaldığı okulun eski hocası.
- Diğer kişiler: Feride’nin teyzesi, Munise’nin babası ve üvey annesi, öğrenciler, köy delikanlıları.
- Zaman: Olaylar ne zaman geçiyor? Hikâye hangi zamanda yaşanıyor?
Çözüm: Metnimizin konusu, Feride adlı genç bir öğretmenin Zeytiler köyündeki öğretmenlik yaşamı ve öğrencisi Munise ile arasındaki özel bağdır. Özellikle de Munise’nin kaybolmasıyla yaşanan endişe ve onu bulmak için yapılan arama çalışmaları hikâyenin ana konusunu oluşturuyor.
Çözüm: Hikâyemiz genellikle Zeytiler köyünde geçiyor. Olaylar; okulda, Hatice Hanım’ın evinde, köy sokaklarında ve Munise’nin kaybolduğu düşünülen mezarlık tarafındaki kuyunun yakınlarında yaşanıyor.
Çözüm:
Çözüm: Hikâyemizin ana karakterleri şunlardır:
Çözüm: Hikâye, Feride’nin çocukluk ve gençlik dönemini, özellikle de öğretmenlik yaptığı yılları kapsıyor. Munise’nin kaybolma olayı ise bir kış günü yaşanıyor. Metinde “Küçük yaşta…”, “Bugün hayatımın en acı, en dertli günü oldu.”, “Dün gece…”, “Koç saat geçtiğini bilmiyorum.” gibi ifadeler zamanı anlamamızı sağlıyor.
6. ETKİNLİK: Aşağıdaki yönergeleri uygulayınız.
a) Okuduğunuz metinde geçen benzetme cümlelerini örnekteki gibi yazınız.
Benzetme, bir şeyi başka bir şeye benzeterek anlatma sanatıdır. Genellikle “gibi” kelimesi kullanılır. Örnekte verilen “Hatice Hanım erkek gibi kalın sesiyle; ‘Kimdir o?’ diye bağırdı.” cümlesi, Hatice Hanım’ın sesinin kalınlığını bir erkeğin sesine benzetiyor. Şimdi metnimizdeki diğer benzetmeleri bulalım:
- Mezarlık tarafındaki kuyuya yuvarlandı gibi bir ses işitmeye başladım.
- Ne gecenin içinde bir insan iniltisi işitir gibi oldum.
Açıklama: Bu cümlelerde, duyulan sesler farklı şeylere benzetiliyor. İlkinde, sesin birinin kuyuya yuvarlanması gibi olduğu; ikincisinde ise bir insan iniltisi gibi olduğu söylenerek okuyucunun zihninde daha canlı bir resim oluşması sağlanıyor.
b) Siz de iki benzetme cümlesi yazınız.
Şimdi sıra sende! Sen de kendi benzetme cümlelerini oluştur. İşte benim iki örneğim:
- Bulutlar, pamuk yığını gibi gökyüzünde süzülüyordu.
- Askerler, aslanlar gibi düşmanın üzerine atıldı.
Açıklama: İlk cümlede bulutların yumuşaklığı ve beyazlığı “pamuk yığınına” benzetildi. İkinci cümlede ise askerlerin cesareti ve gücü “aslanlara” benzetilerek anlatıma güç katıldı. Sen de günlük hayatta gördüğün veya düşündüğün şeyleri kullanarak harika benzetmeler yapabilirsin!
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Türkçe dersinde başarılar dilerim!